Międzyrzec Podlaski - Polski Serwis Naukowy

Międzyrzec Podlaski (starorus. Междуречие) – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, nad Krzną. Miasto jest także siedzibą wiejskiej gminy Międzyrzec Podlaski.

Według danych z 31 grudnia 2007 miasto liczyło 17 104 mieszkańców.

Położenie

Miasto sąsiaduje z gminami: Drelów oraz Międzyrzec Podlaski

Miejski Ośrodek Kultury w Międzyrzecu Podlaskim - placówka kulturalno-oświatowa istniejąca pod nazwą Miejski Ośrodek Kultury od 1 lipca 1997 roku. Wcześniej funkcjonował jako Miejski Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji.
Metropolita warszawski i całej Polski, w pełnym brzmieniu Wielce Błogosławiony Prawosławny Arcybiskup Warszawski i Metropolita całej Polski, cs. mitropolit warszawskij i wsieja Polszi – tytuł przysługujący zwierzchnikom Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Metropolici warszawscy i całej Polski są równocześnie ordynariuszami diecezji warszawsko-bielskiej oraz honorowymi zwierzchnikami monasteru św. Onufrego w Jabłecznej (stauropigia).

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bialskopodlaskiego.

Środowisko naturalne

Międzyrzec Podlaski w województwie lubelskim

Według danych z roku 2002 Międzyrzec Podlaski miał powierzchnię 19,75 km², w tym:

użytki rolne: 57%

użytki leśne: 9%

Miasto stanowi 0,72% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 31 grudnia 2007:

Konzentrationslager Lublin, Vernichtungslager Lublin, Kriegsgefangenenlager Maydanek, KL Majdanek - niemiecki obóz koncentracyjny oraz jeniecki w Lublinie, funkcjonujący w latach 1941-1944.
Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Nazwa miasta w innych językach

łac. Meserici, jidisz מעזעריטש (Mezeritch), niem. Meseritz, czes. Podleské Meziříčí, lit. Palenkės Mendzižecas, ukr. Межиріччя, Мендзижець-Підляський, łot. Mendzižeca Podļaska, ros. Мендзыжец-Подляски, białorus. Міжрэчча, Мендзыжац-Падляскі, hebr. מיינדזיז'ץ פודלסקי

Władysław II Jagiełło, , zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377-1381 i 1382-1392, król Polski i najwyższy książę litewski w latach 1386-1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.
Konstanty Adam Czartoryski (ur. 28 października 1773 w Warszawie, zm. 23 kwietnia 1860 w Wiedniu) – polski książę, wojskowy. Młodszy syn Adama Kazimierza i Izabeli z Flemingów, brat Adama Jerzego.

Historia

Plebania kościoła św. Mikołaja oraz dąb zasadzony dla upamiętnienia Konstytucji 3 Maja

Pomnik Bohaterów Miasta

neolit – pierwsze osiedla ludzkie,

1174 – data z dokumentu kościelnego, pierwszej świątyni na tym terenie, prawdopodobnie cerkwi pw. św. Mikołaja,

1369 – pierwsza wzmianka w XIII-wiecznym ruskim latopisie mówiąca o 10 wsiach nad rz. Krzną,

1390 – Abraham Chamiec otrzymał Międzyrzec od Władysława Jagiełły,

XIV/XV w. – rozwój miejscowości związany z kolonizacją tych ziem przez mazowszan,

1434 – miejscowość posiada już prawa miejskie,

1477 – 24 sierpnia, erekcja kościoła św. Mikołaja, postawionego w miejscu poprzedniej świątyni, prawdopodobnie tej obrządku prawosławnego z XII w. (obecnie kościół pod tym samym wezwaniem),

1486 – przywilej królewski na targi i jarmarki otrzymany przez Jana Nassutowicza dla Międzyrzeca,

1503 król Aleksander odwiedził Międzyrzec Podlaski, gdzie był podejmowany przez Jana Zabrzezińskiego,

1558 – Międzyrzec wspomniany jako ważny ośrodek garncarstwa,

1564 – 26 kwietnia, erekcja cerkwi św. Mikołaja z fundacji Stefana Zbaraskiego (obecnie kościół św. Józefa),

od 1569 – należał do Korony,

1574 – Stefan Zbaraski w czasie bezkrólewia samowolnie przyłącza Międzyrzec Podlaski do województwa brzeskiego by dochody z niego płynęły do Wielkiego Księstwa

1598 – pierwsza na pograniczu polsko-litewskim warzelnia soli,

1636 – powstał cech kowalski – jeden z najstarszych w regionie,

1648 – najazd kozacki Chmielnickiego,

1655-1667 – złupienie miasta przez wojska szwedzkie,

1660 – złupienie miasta przez wojska moskiewskie,

XVIII w.

znany jako ważny ośrodek piwowarski,

ośrodek szczeciniarstwa – pierwsze manufaktury tego typu przemysłu w Polsce,

największe miasto na Podlasiu – ok. 2 tys. mieszkańców,

1772 – August Aleksander Czartoryski rozpoczyna budowę cerkwi unickiej pw. św. Piotra i Pawła w miejscu poprzedniej drewnianej świątyni ufundowanej przez Stefana Zbaraskiego w XVI w. (obecnie kościół pw. św. Piotra i Pawła).

1791 – ks. bp. Feliks Turski przed plebanią w Międzyrzecu Podlaskim posadził dąb upamiętniający uchwalenie Konstytucji 3 Maja.

1795 – miasto znalazło się pod zaborem austriackim,

1802 – budowa klasycystycznego pałacu dla Konstantego Adama Czartoryskiego, projekt prawdopodobnie Piotr Aigner (rozebrany 1888),

Pomnik Bohaterów Miasta

1809 – w Księstwie Warszawskim,

1815 – w Królestwie Polskim,

1823 – rozwój handlu, głównie żydowskiego po otwarciu bitej drogi z Brześcia do Warszawy,

29 sierpnia 1831 – zwycięska dla powstańców bitwa powstania listopadowego na polach wsi Manie, Rogoźnica i na przedpolu Międzyrzeca,

1852 – budowa pałacu dla Aleksandry Potockiej (pierwotnie arch. Franciszek Maria Lanci); zniszczony w 1918, odbudowany w latach 1922-28,

1863 – bitwy i potyczki powstania styczniowego, brał w nim udział m.in. Aleksander Głowacki,

1867 – uzyskanie połączenia kolejowego,

1875 – nasilenie polityki rusyfikacyjnej; dwie cerkwie unickie, erygowane jeszcze w XVI w. przez dziedziców ziemi międzyrzeckiej, zostały zamienione na prawosławne,

1918 – Krwawe Dni Międzyrzeca,

1920 – podczas wojny polsko-bolszewickiej w mieście znajdował się punkt dowodzenia gen. Władysława Sikorskiego, a później sztab armii gen. E. Rydza-Śmigłego,

wrzesień 1939

zbombardowanie miasta przez Niemców,

zajęcie miasta przez wojska sowieckie, po 10 dniach Międzyrzec został przekazany Niemcom,

1940 – utworzenie getta przez Niemieckich okupantów (zmuszono do osiedlenia się w nim ok. 17.000 Żydów z Międzyrzeca i okolicznych miejscowości),

1940-1944 – "Podlaska wojna o szyny" – ataki partyzantki AK na magistralę kolejową w celu uniemożliwienia komunikacji na linii wschód-zachód,

1942 – utworzenie obozów jenieckich dla żołnierzy radzieckich a później włoskich,

maj 1943 – likwidacja getta i wywiezienie i wymordowanie jego mieszkańców w obozach w Majdanku i Treblince,

1944

kwiecień – pacyfikacja Lasów Turowskich i zwycięska dla AK bitwa w okolicach wsi Olszewnica,

26 lipca – zajęcie miasta przez Armię Czerwoną przy współudziale żołnierzy AK,

13 sierpnia – początek aresztowań i deportacji w głąb Rosji wśród żołnierzy AK dokonywanych przez NKWD,

1945 – likwidacja Ordynacji Międzyrzeckiej

Herb Potockich – ostatnich właścicieli Ordynacji Międzyrzeckiej

30 czerwca 1952 – próba wykolejenia pociągu restauracyjno-sypialnego relacji Moskwa-Berlin (tzw. "Mitropa") przewożącego oficerów i dyplomatów radzieckich przez licealistów z organizacji patriotycznej ZEW (w akcji dywersyjnej brali udział m.in. Franciszek Oleksiuk i Czesław Męczyński)

1952-1954 – siedziba gminy Zahajki

Zapoznaj się również z: Historia Żydów w Międzyrzecu Podlaskim.

Język litewski (lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.
Rocznik Międzyrzecki - czasopismo naukowe wydawane przez Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Międzyrzecu Podlaskim. Porusza głównie tematykę historii Międzyrzeca Podlaskiego, ziemi międzyrzeckiej i Południowego Podlasia. Ukazuje się od 1969 roku.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)