Międzyrzecki Rejon Umocniony - Polski Serwis Naukowy

Zęby smoka w MRU

Kopuły pancerne

System podziemny

Kopuła pancerna typu 20P7 dla dwóch karabinów maszynowych

Swastyka z łusek karabinowych - schron MG u. PAK 743 w 1997 r. ( swastykę zniszczono ok. 2009 r. )

Tablica postawiona dla upamiętnienia zdobycia fortyfikacji przez Armię Radziecką

Międzyrzecki Rejon Umocniony, MRU – polska nazwa: Umocniony Łuk Odry i Warty (niem. Ostwall albo Festungsfront im Oder-Warthe Bogen (FFOWB lub OWB)) – system umocnień stworzony przez Niemców w latach 1934–1944 dla ochrony wschodniej granicy (Bramy Lubuskiej i przedmościa odrzańskiego).

Nietoperze, rękoskrzydłe (Chiroptera) – rząd ssaków łożyskowych, obejmujący ok. 1100 gatunków, do którego zalicza się 17 rodzin zgrupowanych w dwóch podrzędach:
Jaz – budowla hydrotechniczna wybudowana w poprzek rzeki lub kanału piętrząca wodę, w celu utrzymania stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych lub (w ograniczonym zakresie) zabezpieczenia przed powodzią, zaopatrywania w wodę oraz do celów energetycznych. Równolegle do jazu czasami buduje się też śluzy umożliwiające żeglugę poniżej jazu i przepławki dla ryb. Jazy można podzielić na ziemne, ziemno-betonowe, gumowe. Ze względu na ich charakter na stałe i ruchome, tj. wyposażone w odpowiednie zamknięcia. W przypadku jazów ruchomych możliwa jest regulacja ich wysokości, co daje większe możliwości zarządzania zasobami wodnymi rzeki.

W skład systemu wchodzą między innymi jedne z największych podziemi fortyfikacyjnych świata. Obecnie znajduje się na terenie Polski i ciągnie od okolic Skwierzyny przez Kaławę, Wysoką, Boryszyn (okolice Międzyrzecza) na południe aż do Odry. Podziemia odcinka centralnego MRU są obecnie rezerwatem nietoperzy, w którym zimuje ponad 30 tys. osobników należących do 12 gatunków. Sieć podziemnych korytarzy posiada łączną długość około 30 km.

Fortyfikacja (z łac. fortificatio – umocnienie) – zespół obiektów wojskowych w postaci odpowiednich budowli i urządzeń, przeznaczonych do prowadzenia działań obronnych.
Drezyna – rodzaj lekkiego pojazdu szynowego, używanego zwykle przez służby utrzymania szlaku do prowadzenia nadzoru, przewozu materiałów i narzędzi, transportu drużyn roboczych. Dawniej drezyny miały napęd ręczny, a ich niewielki ciężar umożliwiał zdjęcie z toru w dowolnym miejscu, obecnie w użyciu są drezyny o napędzie spalinowym. Najczęściej drezyna składa się z kabiny, umożliwiającej jazdę kilku osób, i skrzyni ładunkowej, są też konstrukcje przypominające mikrobusy. Do drezyn można stosować różnego rodzaju doczepy – np. do przewozu szyn. W Polsce opracowano i produkowano drezyny oparte na konstrukcji samochodu osobowego marki "Warszawa" i opracowano Mitor oparty na mikrobusie Żuk. Podobne przeróbki wykonywano także w innych krajach, np. Czesi mieli swoją drezynę na bazie samochodu osobowego "Škoda" 1202, w ZSRR używano drezyn przebudowanych z mikrobusów UAZ 450.

MRU

Historia

Wbrew zakazowi Traktatu Wersalskiego, Niemcy rozpoczęli w 1927 roku przygotowania do umocnienia swojej wschodniej granicy. Wszystkie działania utajniono, żeby uniknąć interwencji aliantów . Budowa umocnień Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego przebiegała etapami od 1934 roku. W latach 1934-1935 wzniesiono w ramach tzw. linii Nischlitz-Obra (Niesłysz-Obra) pierwsze, lekkie umocnienia, składające się z 12 schronów dla karabinów maszynowych z ukryciem dla armaty przeciwpancernej, tzw. Hindenburg-stand. Podjęto też zakrojone na szeroką skalę prace hydrotechniczne - budowę jazów, zapór i mostów zwodzonych. Przystąpiono do budowy dziewięciu tam i sześciu mostów przesuwnych w Bródkach, Przetocznicy, koło Ciborza i trzy w Ołoboku . Otrzymały one numerację zaczynającą się od cyfry 6 (prace trwały do przełomu lat 1938/39, a przerwano je po zbudowaniu mostu 622 za Bródkami). W roku 1935 pozycję uzupełniono o dalsze 13 schronów, wyposażonych w kopuły pancerne. W tym czasie trwały prace nad przygotowaniem koncepcji tzw. Frontu Ufortyfikowanego, którego realizację rozpoczęto w 1936 roku. Największe nagromadzenie ciężkich fortyfikacji zaplanowano na centralnym odcinku (odcinek Wysoka) Łuku Odry-Warty, pozbawionym przeszkód wodnych. Zamierzano zbudować na 16 kilometrowym odcinku 107 ciężkich schronów bojowych, tzw. Panzerwerke, łącznie z najpotężniejszymi, o standardzie "A" - o stropach grubości 3,5 m i pancerzach o grubości 600 mm. Obiekty planowano wyposażyć w karabiny maszynowe, granatniki automatyczne, miotacze ognia, broń przeciwpancerną i artylerię. Artyleria dalekonośna miała być zgrupowana w bateriach pancernych i posiadać donośność 20 000 m dla armaty 105 mm i 15 500 m dla haubicy 149,1 mm. Obiekty w centralnej części ciągłego Frontu Ufortyfikowanego miały być połączone ze sobą nie tylko w ramach grup warownych, ale również pomiędzy grupami ciągnąć się miała podziemna droga rokadowa, tzw. Główna Droga Ruchu. W przypadku realizacji całości założenia byłaby to najpotężniejsza i najnowocześniejsza linia umocniona świata.

Międzyrzecz (łac. Meserici, niem. Meseritz) – miasto w woj. lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Międzyrzecz. W latach 1975-1998 administracyjnie należał do woj. gorzowskiego.
Grupa warowna "Scharnhorst" – to jedna z 13 niemieckich grup warownych umocnień Łuku Odry-Warty (Oder-Warthe Bogen, Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego).

Odcinki północny i południowy miały opierać się o przeszkody wodne. Dla ich maksymalnego wykorzystania zbudowano szereg obiektów hydrotechnicznych. Oprócz kilku grup warownych nie zrealizowano planowanych kompleksów podziemnych.

Założenia niemieckie pozwalały na stopniowe uzupełnianie linii o nowe obiekty, a także rozszerzanie istniejących schronów. Budowę zasadniczego Frontu rozpoczęto od budowy schronów o odporności "B". Na centralnym odcinku połączono je systemem podziemnych tuneli. Schrony miały być w miarę postępu prac uzupełnione o wieże bądź kazamaty z artylerią przeciwpancerną. Początkowo planowano wykorzystanie armat kalibru 37 mm, następnie rozpoczęto prace nad działami 50 mm. Na centralnym odcinku, pozbawionym przeszkód wodnych, wzniesiono ciągłą zaporę przeciwpancerną, tzw. zęby smoka. Prócz głównego, ciągłego systemu odcinka centralnego Frontu Ufortyfikowanego zbudowano mniejsze grupy warowne, spośród których największą była Grupa warowna "Ludendorff" położona w zakolu rzeki Obry.

Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu – państwowa szkoła wyższa, jedna z dziesięciu funkcjonujących w stolicy Dolnego Śląska. Uczelnia działa w budynkach dawnego Instytutu Rolniczego niemieckiego Uniwersytetu we Wrocławiu. Powojenne początki uczelni to jesień 1945, kiedy w połączonych organizacyjnie Uniwersytecie i Politechnice zaczęły funkcjonować Wydziały: Rolniczy i Medycyny Weterynaryjnej. W 1951 roku wyodrębniła się z nich samodzielna uczelnia – Wyższa Szkoła Rolnicza, która od 1971 funkcjonuje jako Akademia Rolnicza we Wrocławiu. W listopadzie 2006, zgodnie z podpisaną przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego ustawą (treść ogłoszonej ustawy (Dz. U. z 2006 r. Nr 202, poz. 1483)) uczelnia zmieniła nazwę na Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu.
Rejon umocniony jest to obszar posiadający rozbudowane fortyfikacje stałe, budowany w strategicznym miejscu umożliwiającym blokowanie poczynań przeciwnika.

Do roku 1938 wykonano większą część głównego systemu podziemnego na centralnym odcinku i system zapór hydrotechnicznych na północy i południu. Szkielet fortyfikacji stanowiły 83 schrony obdarzone propagandową nazwą Panzerwerków, o standardzie "B" i "B1". Zaawansowane były prace nad jednym kompleksem schronu o odporności "A" (A-8) oraz baterią pancerną nr 5. Zainstalowano pierwszą, eksperymentalną kazamatę z armatą przeciwpancerną kalibru 37 mm. Znajdowała się ona w grupie "Ludendorff".

Kazamata – w dawnych fortyfikacjach nazwa schronu w twierdzy bastionowej lub w forcie. Była to budowla o sklepieniu wykonanym z cegły lub betonu fortecznego, zabezpieczającym od ognia artyleryjskiego, zabezpieczona od góry grubą warstwą ziemi. Kazamaty mogły być przystosowane do prowadzenia z nich ognia strzeleckiego, istniały też kazamaty działowe (artyleryjskie), magazynowe służące do przechowywania zapasów, kazamaty mieszkalne służące do przebywania w nich części odpoczywającej załogi. Do kazamat prowadził podziemny chodnik nazywany poterną.
Skwierzyna (niem. Schwerin an der Warthe) to miasto w woj. lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Skwierzyna. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gorzowskiego.

W maju 1938 roku budowę umocnień wstrzymano na rozkaz Hitlera, który kilkakrotnie wizytował budowę MRU (był m.in. 30 października 1935 roku) i był niezadowolony z postępu prac. Fortyfikacji nigdy nie zrealizowano zgodnie z pierwotnymi planami . W ramach doprowadzenia do gotowości bojowej uzupełniono pozycje o kilkanaście schronów o odporności "B1". Powstały system był poprzez wyposażenie w nowoczesne uzbrojenie - karabiny maszynowe, granatniki i miotacze ognia - umocnieniem bardzo potężnym. Jego mankamentem był jednak brak broni przeciwpancernej oraz artylerii.

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).
Artyleria dalekosiężna - dawniej, artyleria składająca się głównie z armat ciężkich lub armat wielkiej mocy (kalibru 100 mm i więcej)o donośności przewyższającej donośność artylerii dywizyjnej. Artyleria dalekonośna służyła przede wszystkim do zwalczania celów na dalekim przedpolu, zwalczania artylerii konwencjonalnej i atomowej przeciwnika oraz jej środków napadu jądrowego będących w zasięgu jej ognia.

Od 1943 roku podziemia centralnego odcinka O.W.B. wykorzystywane były jako podziemna fabryka. Montowano tutaj silniki lotnicze.

W połowie 1944 roku przystąpiono do przygotowania umocnień do obrony. W pierwszej kolejności wzniesiono fortyfikacje polowe oraz lekkie schrony typu Ringstand 58c, których zbudowano 200-300. Zabrakło czasu na podjęcie na nowo rozbudowy pozycji o cięższe schrony. Sztab niemiecki zwrócił uwagę na brak broni przeciwpancernej. Planowano uzupełnienie pozycji o kazamaty dla czeskich armat kalibru 47 mm. Doświadczalnie wzniesiono taki schron na terenie grupy "Ludendorff". Na budowę następnych zabrakło czasu.

1) pododdział stanowiący zazwyczaj część składową dywizjonu lub pułku artylerii (np. bateria artylerii, bateria artylerii przeciwlotniczej, bateria moździerzy) lub rakiet (bateria rakietowa). Jest ona uzbrojona w działa samobieżne, holowane lub wyrzutnie rakiet. Składa się zwykle z pododdziału dowodzenia i plutonów ogniowych. Rozmieszcza się ją na jednym stanowisku ogniowym (stanowisku startowym) lub plutonami, niekiedy nawet poszczególnymi działonami. Może wykonywać jedno lub więcej zadań ogniowych - zależnie od liczby dział (wyrzutni) i rodzaju amunicji (konwencjonalna, jądrowa). Może strzelać z zakrytych (ogniem pośrednim) lub odkrytych (ogniem na wprost) stanowisk ogniowych;
Most zwodzony - rodzaj mostu ruchomego, w którym przynajmniej jedno przęsło jest podnoszone, umożliwiając udrożnienie drogi wodnej dla łodzi i innych jednostek pływających.

W styczniu 1945 roku umocnienia były obsadzone przez bardzo nieliczne załogi. Mimo dobrego wyposażenia schronów brak broni przeciwpancernej i ogólna dezorientacja panująca w szeregach niemieckich po rozpoczęciu styczniowej ofensywy wojsk radzieckich zadecydowały o względnie szybkim przełamaniu pozycji. Walki trwały w dniach 29-31 stycznia. Te trzy dni w znaczący sposób opóźniły jednak marsz radziecki i przyczyniły się do utrzymania przez Niemców linii Odry.

Wikinews to wolnodostępny serwis informacyjny oparty na technologii Wiki. Oznacza to, że każdy jego użytkownik (zarówno zarejestrowany, jak i niezarejestrowany) może redagować jego zawartość, dodawać nowe artykuły i tworzyć materiały dziennikarskie. Celem tego obywatelskiego dziennikarstwa jest dbałość zarówno o przestrzeganie praw autorskich, pozwalanie na łatwiejsze udostępnianie treści, lecz także dbałość o wiarygodność.
Niesłysz (niem. Gr. Nischlitzsee) – największe jezioro Pojezierza Łagowskiego na Równinie Torzymskiej, w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Lubrza.

Po wojnie fortyfikacje zajmowały przejściowo wojska radzieckie i polskie. Wiele obiektów zostało wysadzonych dla pozyskania materiału, przede wszystkim cennej pancernej stali. Następnie opuszczone stały się celem szabrowników. W latach 80. istniały plany umieszczenia w podziemiach centralnego odcinka magazynu odpadów radioaktywnych. Obecnie większość obiektów północnego i południowego skrzydła O.W.B. jest opuszczona. Na odcinku centralnym istnieje wspomniany rezerwat przyrody. Zwiedzanie jest możliwe z przewodnikiem, zaś w okresie zimowania nietoperzy wstęp do podziemi jest całkowicie zabroniony.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:
Grupa warowna – grupa obiektów fortyfikacyjnych (schronów, fortów lub twierdz) wznoszonych na danym obszarze dla wykonywania wspólnego zadania bojowego np. blokada traktów komunikacyjnych na kierunku spodziewanego marszu wojsk przeciwnika, połączonych komunikacją podziemną. Poszczególne schrony mogły być wyposażone w różnego rodzaju sprzęt bojowy i wykonywać odrębne zadania w ramach całości grupy.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)