Mięsień żwacz - Polski Serwis Naukowy

Gruczoły ślinowe prawej strony i mięsień żwacz w środku.

Warstwy głęboka i powierzchowna żwacza zaznaczone strzałkami.

Mięsień żwacz (musculus masseter) - parzysty mięsień żucia, znajdujący się po obu stronach głowy. Mięsień można z łatwością wyczuć na sobie, układając palce na kątach żuchwy, a następnie zaciskając zęby.

Staw skroniowo-żuchwowy, SSŻ (łac. articulatio temporomandibularis, ang. temporomandibular joint – TMJ) jest parzystym, kulistym i dwujamowym stawem twarzoczaszki, jedynym sprzężonym czynnościowo w organizmie człowieka. Staw leży ku przodowi od ujścia przewodu słuchowego zewnętrznego i zewnętrznie osłonięty jest przez łuk jarzmowy. Mięśniami wpływającymi na ruchy w stawie są wszystkie mięśnie żucia.

Łuk jarzmowy (łac. arcus zygomaticus) – twór kostny czaszki. Znajduje się w okolicy szwu skroniowo-jarzmowego, gdzie łączą się 2 wyrostki kostne: wyrostek jarzmowy kości skroniowej oraz wyrostek skroniowy kości jarzmowej.

Anatomia

Posiada dwie warstwy – powierzchowną (z włóknami biegnącymi ukośnie) i głęboką (z włóknami biegnącymi pionowo). Przyczep początkowy warstwy powierzchownej to dolny brzeg kości jarzmowej, zaś warstwy głębokiej to głównie łuk jarzmowy, jednak część włókien przechodzi pod łukiem do dołu skroniowego oraz torebki stawowej i krążka stawowego SSŻ. Przyczep końcowy obu warstw to powierzchnia zewnętrzna kąta żuchwy, tzw. guzowatość żwaczowa; niektóre włókna biegną dookoła kąta żuchwy i łączą się z włóknami mięśnia skrzydłowego przyśrodkowego.

Krążek stawowy - występuje w niektórych stawach jak element uzupełniający. Zbudowany ze zbitej tkanki łącznej włóknistej, który dopasowuje powierzchnie stawowe, a ponadto, dzieląc jamę stawową na dwie komory, może wzbogacić lub zwiększyć ruchomość stawu np: w stawie mostkowo-obojczykowym.

Czynność

Skurcze żwacza unoszą żuchwę (przy otwartych ustach) i przyciskają do siebie zęby szczęki i żuchwy, umożliwiając tym samym gryzienie i przeżuwanie pokarmu. Część włókien współdziała ponadto przy wysuwaniu żuchwy (warstwa powierzchowna – włókna biegnące skośnie).

Unerwienie

Unerwienie stanowi gałązka nerwu żuchwowego (V3) - trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego.

Zobacz hasło żwacz w Wikisłowniku

Badanie

Część powierzchowną z łatwością bada się palpacyjnie zewnątrzustnie, natomiast część głęboką trzeba równocześnie wewnątrzustnie i zewnątrzustnie w ten sposób, że palcem wskazującym jednej ręki bada się wewnątrzustnie a palcem wskazującym drugiej – zewnątrzustnie lub używa się do tego analogicznie palca wskazującego i kciuka jednej ręki.

Bibliografia

Stanisław W. Majewski: Gnatofizjologia stomatologiczna. Normy okluzji i funkcje układu stomatognatycznego. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s. 39. ISBN 978- 83-200-3639-8.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.