Mięsień napinacz podniebienia miękkiego

Podstawa czaszki i gardło- widok od tyłu. Mięsień napinacz podniebienia miękkiego zaznaczony strzałką.

Zwój uszny lewy i jego gałęzie. Mięsień napinacz podniebienia miękkiego zaznaczony jako Tensor veli palatini. Widoczna gałązka nerwowa od zwoju usznego zaopatrująca mięsień.

Mięsień napinacz podniebienia miękkiego (łac. musculus tensor veli palatini) — parzysty mięsień poprzecznie prążkowany biorący udział w czynności podniebienia miękkiego i trąbki słuchowej.

Kość klinowa (łac. os sphenoidale), nieparzysta kość, tworząca część środkową podstawy czaszki, jest wklinowana pomiędzy inne kości. Od przodu łączy się z kością czołową i kośćmi twarzy (z kością podniebienną, szczęką i z kością jarzmową), z boku z kośćmi skroniowymi, a z tyłu z kością potyliczną. Kość klinowa swoim kształtem przypomina motyla. Składa się z trzonu, ze skrzydeł większych i mniejszych oraz z wyrostków skrzydłowatych.

Nerw trójdzielny (łac. nervus trigeminus) - V nerw czaszkowy, największy wśród nich. Jest nerwem I łuku skrzelowego. Ma charakter mieszany (czuciowo-ruchowy).

Topografia

Mięsień rozpoczyna się na podstawie czaszki w: dole łódkowatym (łac. fossa scaphoidea) wyrostka skrzydłowatego kości klinowej, ku tyłowi od otworu owalnego na tylnym brzegu skrzydła większego kości klinowej, na kolcu klinowym (łac. spina angularis) oraz na przednio-bocznej ścianie trąbki słuchowej. Włókna mięśnia następnie biegną ku dołowi pomiędzy mięśniem skrzydłowym przyśrodkowym a mięśniem dźwigaczem podniebienia miękkiego i nieco przyśrodkowo. Następnie włókna mięśnia tworzą ścięgno, które owija się wokół haczyka skrzydłowego (łac. hamulus pterygoideus). Przy przejściu przez haczyk skrzydłowy ścięgno zabezpieczone jest kaletką maziową. Jest to kaletka mięśnia napinacza podniebienia podniebienia miękkiego (łac. bursa musculi tensoris veli palatini). Dalej poziomo zmierzają do bocznej powierzchni podniebienia miękkiego, gdzie kończą się rozgałęziając wachlarzowato w rozcięgnie podniebiennym.

Trąbka słuchowa, przewód Eustachiusza (łac. tuba auditiva s. tuba Eustachii) - kanał długości 3-4 cm występujący u niektórych kręgowców łączący jamę bębenkową ucha środkowego z częścią górną gardła, służący do wyrównywania ciśnień po obu stronach błony bębenkowej.

Połykanie – odruch polegający na przechodzeniu pożywienia z jamy ustnej poprzez gardło i przełyk. Analogicznie, wyróżnia się trzy fazy procesu połykania: ustną, gardłową i przełykową. Jedynie faza ustna, którą poprzedza proces żucia, ma charakter dowolny.

Czynność mięśnia

Mięsień napinacz początkowo unosi podniebienie miękkie do poziomu (współpracując w tej czynności z m. dźwigaczem podniebienia miękkiego) i dopiero po uniesieniu napina podniebienie rozpościerając je pomiędzy dwoma haczykami skrzydłowymi. Dzięki tej czynności mięsień bierze udział w akcie połykania. Dodatkowo mięsień otwiera trąbkę słuchową co umożliwia przewietrzanie i wyrównanie ciśnień w przestrzeniach powietrznych ucha środkowego. Jego czynność jest niezmiernie ważna podczas nurkowania lub lotu samolotem i podczas wszystkich czynności, w których może dochodzić do nagłej zmiany ciśnienia atmosferycznego.

Mięsień dźwigacz podniebienia miękkiego (łac. musculus levator veli palatini) – jeden z mięśni poprzecznie prążkowanych wpływających na czynność podniebienia miękkiego.

Podniebienie (łac. palatum) - górna część jamy gębowej kręgowców. Stanowi ścianę między jamą gębową i nosową. U płazów, ptaków i większości gadów podniebienie jest wieloczęściowe, ażurowe, pokryte błoną śluzową. Krokodyle i ssaki mają nie tylko kostne podniebienie pierwotne, ale również podniebienie wtórne. Podniebienie ssaków składa się z twardej części przedniej, złożonej z kości miedzyszczękowych i podniebiennych, oraz części miękkiej, zbudowanej z mięśni pokrytych śluzówką.

Unerwienie i unaczynienie

Mięsień napinacz podniebienia miękkiego unerwiony jest przez gałązkę odchodzącą od zwoju usznego, który związany jest z III gałęzią n. trójdzielnego - z n. żuchwowym. Unaczyniony jest przez gałązki tętnicy podniebiennej zstępującej lub bezpośrednio od t. szczękowej.

Ścięgna (łac. tendo, tenon) – twory włókniste (pasma) zbudowane z wytrzymałej tkanki łącznej właściwej zbitej (włóknistej), o zabarwieniu białawosrebrzystym. Mają postać mocnych i bardzo odpornych włókien kolagenowych, ułożonych równolegle do siebie i zatopionych w niewielkiej ilości istoty podstawowej. Między pęczkami włókien znajdują się fibrocyty ułożone w tzw. szeregi Ranviera. Stanowią przedłużenie mięśnia aż do punktu jego przyczepu. Są istotną częścią mięśni a ich zadaniem jest przenoszenie siły skurczu mięśniowego na elementy kostne szkieletu. Sprężystość ich jest nieznaczna. Pod wpływem rozciągania wydłużają się one tylko o 4% swej długości.

Tętnica szczękowa (łac. arteria maxillaris) dawniej zwana tętnicą szczękową wewnętrzną jest głównym pniem tętniczym doprowadzającym krew do twarzoczaszki. Jest to jedna z gałęzi końcowych t. szyjnej zewnętrznej.

Bibliografia

Wiesław Łasiński: Anatomia głowy dla stomatologów. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1993. ISBN 83-200-1686-X.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.