Mięsień pośladkowy wielki - Polski Serwis Naukowy

Mięsień pośladkowy wielki po lewej i mięsień pośladkowy średni po prawej

Mięsień pośladkowy wielki (łac. musculus gluteus maximus; gloutos - pośladek) - duży, mający 3–4 cm grubości mięsień, z długą, wachlarzowatą linią przyczepu. Zbudowany jest z silnych pasm mięśniowych, zaznaczających się wyraźnie szczególnie na powierzchni zewnętrznej. Powierzchnia zewnętrzna m. gluteus maximus jest podłożem dla skóry, do której przylega poprzez powięź, oraz grubej warstwy podściółki tłuszczowej pośladków.

Staw biodrowy (łac. articulatio coxae) - staw kulisty tworzony przez głowę kości udowej oraz panewkę stawu biodrowego kości miednicznej. Przenosi ciężar ciała z tułowia na kończyny dolne oraz umożliwia ich ruchomość. Jeden z największych stawów organizmu człowieka.

Więzadło krzyżowo-guzowe (łac. ligamentum sacrotuberale) – więzadło miednicy, rozpoczynające się od bocznego brzegu kości krzyżowej i dwóch górnych kręgów guzicznych, a kończące na tylnym górnym i dolnym kolcu biodrowym. W górnej części zazwyczaj ściśle połączone z więzadłami krzyżowo-biodrowymi grzbietowymi. Jego włókna ciągną się ku dołowi, do przodu oraz bocznie, by przyczepić się do brzegu przyśrodkowego guza kulszowego. Na powierzchni tylnej ligamentum sacrotuberale przyczepia się mięsień pośladkowy wielki.

Przyczepy

Musculus gluteus maximus rozpoczyna się w górze wzdłuż długiej linii od:

powięzi piersiowo-lędźwiowej,

części powierzchni pośrodkowej talerza kości biodrowej, leżącej do tyłu od kresy pośladkowej tylnej,

bocznego brzegu kości krzyżowej i guzicznej,

więzadła krzyżowo-guzowego.

Przebieg włókien m. gluteus maximus jest niemal niemal równoległy i skośny ku dołowi oraz do boku:

Statyka - drugi po kinetyce dział dynamiki (będącej działem mechaniki), zajmujący się równowagą układów sił działających na ciało pozostające w spoczynku lub poruszające się ruchem jednostajnym i prostoliniowym. W przeciwieństwie do kinetyki, statyka zajmuje się zrównoważonymi układami, w których nie powstają siły bezwładności.

Powięź piersiowo-lędźwiowa (łac. fascia thoracolumbalis) – przymocowuje się do wyrostków kolczystych kręgów piersiowych i lędźwiowych, pośrodkowego grzebienia kości krzyżowej oraz przyśrodkowego odcinka grzebienia kości biodrowej, tworząc wraz z nimi kanał kostno-włóknisty przeznaczony dla mięśni głębokich grzbietu, zwłaszcza dla mięśnia prostownika grzbietu. W odcinku lędźwiowym na bocznym brzegu mięśnia prostownika grzbietu powięź ta wytwarza wspólne ścięgno początkowe mięśnia poprzecznego brzucha, które dochodzi do wyrostków żebrowych kręgów lędźwiowych, oddzielając mięśnie tylna brzucha od mięśni głębokich grzbietu.

włókna górnej części szeroką blaszką ścięgnistą przechodzą nad powierzchnią boczną krętarza większego kości udowej, kończąc się w głębokiej warstwie pasma biodrowo-piszczelowego powięzi szerokiej uda przykrytej przez jego pasma powierzchniowe,

włókna dolnej części przyczepiają się grubym płaskim ścięgnem do guzowatości pośladkowej kości udowej.

Czynność

Jest najsilniejszym prostownikiem stawu biodrowego, oprócz tego silnie skręca udo na zewnątrz. Przez swój przyczep udowy przywodzi udo, a dzięki przyczepowi powięziowemu odwodzi je. Działając na powięź szeroką uda prostuje kolano. Najważniejszą funkcją m. pośladkowego wielkiego jest utrzymywanie pionowej postawy ciała przy współpracy z mięśniami grupy przedniej. Działając obustronnie kontroluje statykę górnej części ciała, chroni tułów przed upadkiem do przodu oraz przesuwa miednicę do przodu (np. podczas wiosłowania). Mięsień ten jest najczęstszym miejscem wykonywania zastrzyków domięśniowych.

Kość krzyżowa (łac. os sacrum) – u człowieka, powstaje przez zrośnięcie pięciu kręgów krzyżowych. Wyróżnia się w niej powierzchnie grzbietową i miedniczną, podstawę oraz wierzchołek.

Kość biodrowa (łac. os ilium) - u człowieka składa się z talerza i trzonu, które na powierzchni wewnętrznej oddzielone są przez kresę łukowatą (linea arcuata). Trzon posiada powierzchnię zewnętrzną i wewnętrzną. Talerz posiada powierzchnię pośladkową (leżącą na zewnątrz) oraz krzyżowo-biodrową (po stronie wewnętrznej). Na powierzchni pośladkowej znajdują się 3 kresy pośladkowe: przednia, tylna i dolna. Ograniczają one miejsca przyczepu 3 mięśni pośladkowych: dużego, średniego i małego. Powierzchnia krzyżowo-biodrowa wytwarza dół biodrowy, ku tyłowi od którego znajduje się powierzchnia uchowata i guzowatość biodrowa. Dół biodrowy stanowi miejsce przyczepu mięśnia biodrowego. Powierzchnia uchowata pokryta jest chrząstką włóknistą i łączy się za pomocą stawu krzyżowo-biodrowego (staw płaski z kością krzyżową). Ruchomość tego połączenia jest bardzo ograniczona. Guzowatość biodrowa zaś stanowi miejsce przyczepu mięśni.

Przypisy

↑ Mięśnie kończyny dolnej. W: Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia człowieka Tom I. Anatomia ogólna: kości, stawy i więzadła, mięśnie. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, s. 854-857. ISBN 978-83-200-3682-4.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Staw kolanowy (łac. articulatio genus) - największy staw ciała człowieka. Jest to staw złożony - łączą się tu kość udowa, piszczel oraz rzepka, tworząc staw udowo-piszczelowy oraz staw udowo-rzepkowy, które otoczone są wspólną torebką stawową. Staw posiada dwie łącznotkankowe łąkotki dopasowujące do siebie powierzchnie stawowe w czasie ruchów. Funkcjonalnie jest to staw zawiasowy, umożliwiający ruchy zginania i prostowania, ale w zgięciu możliwe są również ruchy rotacyjne. Wzmocniony jest więzadłami zewnętrznymi (pobocznymi oraz torebki stawowej) oraz dodatkowo bardzo silnymi więzadłami wewnętrznymi - więzadłem krzyżowym przednim i tylnym.

Kość guziczna (łac. os coccygis, ang. coccyx) – końcowy odcinek kręgosłupa człowieka. Składa się z 3–5 (zwykle 4) zrośniętych ze sobą kręgów, z których największy jest pierwszy (C1). C1 zawiera wyrostki stawowe służące do połączenia z kością krzyżową. Pozostałe kręgi zbudowane są tylko z trzonów.