Miasto wydzielone z powiatowego związku samorządowego

Miasto wydzielone z powiatowego związku samorządowego – w II Rzeczypospolitej miasto stanowiące odrębną jednostkę samorządową, niekoniecznie jednak będące odrębnym powiatem miejskim w ramach podziału terytorialnego dla celów administracji zespolonej. Pojęcie takie zostało wprowadzone Ustawą z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego. Jednak miasta takie istniały już wcześniej, początkowo tylko w byłym zaborze rosyjskim, wprowadzone dekretem z dnia 4 lutego 1919 r. o tymczasowej ordynacji powiatowej dla obszarów Polski byłego zaboru rosyjskiego. Miastami wydzielonymi z powiatowego związku samorządowego zostały miasta liczące 25 000 mieszkańców. Natomiast "miastami tworzącymi odrębne powiaty miejskie dla celów administracji ogólnej" były miast liczące na podstawie spisu powszechnego ponad 75 000 mieszkańców.

Chełm (ukr., ros. Холм – Chołm) – miasto na prawach powiatu we wschodniej Polsce. Znajduje się na południowy wschód od Lublina, na północ od Zamościa oraz na południe od Białej Podlaskiej, w odległości 25 km od granicy z Ukrainą. Leży nad rzeką Uherką, lewym dopływem Bugu.

Kielce – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy, turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 203 804 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się 5 rezerwatów przyrody.

Według stanu na 1 kwietnia 1939 r. w Polsce istniały 53 miasta wydzielone z powiatowych związków samorządowych:
(pogrubiono miasta będące jednocześnie odrębnymi powiatami miejskimi)

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Zobacz też

Podział administracyjny II RP

Miasta II Rzeczypospolitej

Gmina wiejska o miejskich uprawnieniach finansowych

Powiaty w Polsce 1919-1939

Przypisy

Dz. U. z 1933 r. Nr 35, poz. 294
Dz. U. z 1919 r. Nr 13, poz. 141
Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno-administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008, s. 63. ISBN 978-83-7543-036-3.
Dz. U. z 1928 r. Nr 11, poz. 86
Mały Rocznik Statystyczny GUS, Warszawa, czerwiec 1939
Miasto stopnia wojewódzkiego podzielone na 4 powiaty miejskie