Michał Bobrzyński - Polski Serwis Naukowy

Michał Hieronim Bobrzyński (ur. 30 września 1849 w Krakowie, zm. 3 lipca 1935 w Łopuchówku koło Poznania) – polski historyk i konserwatywny polityk, namiestnik Galicji.

Biografia

W 1859 rozpoczął naukę w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, a po jego ukończeniu studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Duży wpływ na jego poglądy mieli jego uniwersyteccy wykładowcy – konserwatyści krakowscy: Julian Dunajewski i Antoni Zygmunt Helcel.

Garby – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Krzykosy. Od 2000 roku odbywa się cyklicznie pod koniec lata zlot VW Garbusów.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Po studiach podjął pracę w Prokuratorii Skarbu nie zaniedbując dalszej pracy naukowej. W 1872 obronił doktorat, zaś rok później habilitację na podstawie pracy poświęconej przywilejowi nieszawskiemu Kazimierza Jagiellończyka. W 1874 przebywał na studiach w Berlinie, a następnie w Strasburgu, gdzie pracował pod kierunkiem wybitnego romanisty Rudolfa Sohma nad tematyką historii prawa niemieckiego. Od 1877 był profesorem historii prawa polskiego i niemieckiego na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Julian Antoni Dunajewski (ur. 4 czerwca 1821 w Stanisławowie, zm. 9 listopada 1907 w Krakowie) – ekonomista polski, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, działacz państwowy.

Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie ziem znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie składających się na dawny zabór austriacki. Również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, Ruś Czerwoną oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.

Od habilitacji do lat 80. XIX w. trwała ożywiona działalność naukowa i dydaktyczna Michała Bobrzyńskiego. W tym czasie jego uczniami byli: Władysław Abraham, Bolesław Ulanowski, Stanisław Estreicher, Oswald Balzer, Alfred Halban. Był współtwórcą krakowskiej szkoły historycznej, od 1878 członkiem Akademii Umiejętności. Od 1880 roku był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.Od 1893 został honorowym profesorem historii prawa polskiego i niemieckiego na Uniwersytecie Lwowskim. Był także dyrektorem Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum im. Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.

Gebethner i Wolff – znane warszawskie przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarskie założone w 1857 przez Gustawa Adolfa Gebethnera i Augusta Roberta Wolffa przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie (Pałac Potockich), a później również w Krakowie. Istniało do 1950, zlikwidowane przez komunistów (antykwariat działał do 1961 r.).

Jego aktywna działalność polityczna w Galicji i monarchii austro-węgierskiej rozpoczęła się w 1885, kiedy został posłem do Sejmu Krajowego we Lwowie i Rady Państwa w Wiedniu. W latach 1891-1902 był wiceprezydentem Rady Szkolnej Krajowej. Położył duże zasługi dla rozwoju oświaty w Galicji. W latach 1908-1913 był namiestnikiem Galicji, w 1917 ministrem dla Galicji i w tym czasie czynił starania na rzecz reformy sejmowej i ugody z Ukraińcami.

Środa Wielkopolska (do 1968 Środa) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie średzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Środa Wielkopolska. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego.

Namiestnik (niderl. Stadhouder, niem. Statthalter ) – osoba zastępująca panującego, sprawująca w jego imieniu władzę w kraju, prowincji, dzielnicy lub na innym określonym terytorium. W starożytnym Rzymie, specjalny urzędnik, który miał za zadanie dopilnować, by do Rzymu spływały z prowincji należne podatki i daniny.

W odrodzonej Rzeczypospolitej uczestniczył m.in. w pracach konstytucyjnych.

Ostatnie lata życia spędził w Wielkopolsce, gdzie kupił położony obok Środy Wielkopolskiej majątek Garby. Jego żoną była wnuczka Hipolita Cegielskiego. Z tego małżeństwa narodził się Jan, działacz gospodarczy, polityk i publicysta konserwatywny.

Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w kwaterze 45..

I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie (znane również jako Kolegium Nowodworskie, Nowodworek), dawne Gimnazjum św. Anny – jedna z najstarszych istniejących i nieprzerwanie działających w Polsce szkół średnich o charakterze świeckim.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Założyciel tzw. krakowskiej szkoły historycznej, przywódca stronnictwa Stańczyków.

Dzieło

Był autorem wielu prac, z zakresu historii i prawa polskiego, z których najważniejsze to:

Dzieje Polski w zarysie (1877); wyd. 4, Warszawa 1927

W imię prawdy dziejowej (1879)

Wskrzeszenie państwa polskiego (1920-1925)

Szkice i studia historyczne, 2 t., zbiór (1922)

Przypisy

Bolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 1.
Jacek Bartyzel, Życiorys Jana Bobrzyńskiego
Karolina Grodziska-Ożóg, Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803-1939), wyd. II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1987, s. 98

Bibliografia

Wielka Ilustrowana Encyklopedja Powszechna Wydawnictwa Gutenberga, t. II, reprint, W-wa 1994. ISBN 83-86381-02-7

Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 450, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3.

Literatura uzupełniająca

Stanisław Estreicher: Bobrzyński Michał. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 2: Beyzym Jan – Brownsford Marja. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1936, s. 165–168. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 8304032910

Karolina Joanna Grodziska (Karolina Grodziska-Ożóg)(ur. 1957 w Krakowie) – polski historyk, od 1995 r. dyrektorka Biblioteki Naukowej Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk, autorka licznych publikacji poświęconych głównie historii Krakowa oraz monograficznych opracowań polskich nekropolii w Krakowie i zagranicą (Anglii i Walii); jest córką prof. Stanisława Grodziskiego.

Stańczycy – ugrupowanie polityczne w zachodniej części Galicji, powstałe w latach 60.XIX w. Nazwa wzięta od pamfletu politycznego Teka Stańczyka (1869), opublikowanego na łamach "Przeglądu Polskiego".