Michał Friedman - Polski Serwis Naukowy

Grób Michała Friedmana na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie

Michał Friedman (ur. 17 stycznia 1913 w Kowlu, zm. 23 maja 2006 w Warszawie) – polski pedagog i tłumacz z języka hebrajskiego i jidysz żydowskiego pochodzenia.

Biografia

Urodził się w Kowlu w rodzinie żydowskiej. Studiował na Uniwersytecie Warszawskim i w otwartym w 1929 roku w Warszawie - Instytucie Judaistycznym. Podczas II wojny światowej uciekł do Związku Radzieckiego, gdzie został wcielony do Armii Czerwonej. Walczył w polskim korpusie Zygmunta Berlinga.

Jerzy Kawalerowicz (ur. 19 stycznia 1922 w Gwoźdźcu koło Kołomyi na Ukrainie, zm. 27 grudnia 2007 w Warszawie) – polski reżyser i scenarzysta ormiańskiego pochodzenia, poseł na Sejm PRL (1985-1989).

Jidysz – ייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.

Po zakończeniu wojny w stopniu pułkownika pracował w Głównym Zarządzie Politycznym Ludowego Wojska Polskiego i kierował wydawnictwem Ministerstwa Obrony Narodowej. Tłumaczeniami zajął się dopiero po wydarzeniach z marca 1968, kiedy został wyrzucony z PZPR i stracił pracę.

Friedman przekładał najlepszych prozaików tworzących w jidysz: Szolema Alejchema, Szaloma Asza, Icyka Mangera, Isaaka Bashevisa Singera. Jego ostatnim tłumaczeniem był zbiór kilkuset Agad talmudycznych (2005).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

Przez wiele lat związany był z Teatrem Żydowskim w Warszawie, w którym uczył języka i historii Żydów. Wykształcił kilka pokoleń aktorów. Był również konsultantem historycznym znanych filmów: Europa, Europa Agnieszki Holland i Austeria Jerzego Kawalerowicza.

Pochowany jest na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 2). Jego synem jest neurolog Andrzej Friedman (ur. 1951).

Austeria - polski film fabularny w reżyserii Jerzego Kawalerowicza, zrealizowany na podstawie powieści Juliana Stryjkowskiego. Film poddany cyfrowej rekonstrukcji w technologii 2K przez Kino RP. Premiera odnowionej wersji cyfrowej miała miejsce 28 czerwca 2009, w Krakowie.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Przypisy

Grób Michała Friedmana w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie

Linki zewnętrzne

Wspomnienia pośmiertne pióra prof. Feliksa Tycha i uczennicy Friedmana, jidyszystki Moniki Polit