Michał I Asen - Polski Serwis Naukowy

Michał I Asen – (ur. 1238/1241, zm. 1256, bułg. Михаил I Асен) car bułgarski w latach 1246-1256. Syn Iwana Asena II.

Życie

Michał I Asen pochodził z bułgarskiej dynastii Asenowiczów. Był synem Iwana Asena II i trzeciej żony Iwana Asena II, poślubionej w ostatnich latach życia, Ireny Komneny, córki cesarza Tesaloniki Teodora Angelosa.

Po śmierci ojca Michała I w 1241 roku na tron wstąpił jego przyrodni brat, siedmioletni Koloman I Asen. W toku walk między stronnictwami bojarskimi grupa skupiona wokół carowej wdowy Ireny zawiązała spisek na życie młodziutkiego Kolomana I Asena. W 1246 roku 12-letni car został otruty, a na tron wprowadzono jego brata, najwyżej ośmioletniego, Michała I Asena. W okresie małoletniości Michała władzę sprawowała matka Irena oraz sewastokrator Piotr, który rządził w istocie jako namiestnik zachodniej połowy państwa.

Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).

Marica (bułg. Марица, gr. Έβρος - Evros, tur. Meriç) - rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji. Długość - 544 km, powierzchnia zlewni - 54 tys. km².

Wewnętrzne walki w carstwie wkorzystał cesarz nicejski Jan III Watatzes i w 1246 roku wtargnął w granice Bułgarii i zajął bez walki ziemie zdobyte przez Iwana Asena II: Macedonię po Wardar i południową Trację aż do górnego biegu Maricy. W granicach cesarstwa znalazły się Skopje i Filipopol.W grudniu 1246 roku Jan III Watatzes zdobył Tesalonikę rozstrzygając na swą korzyść spór o pierwszeństwo do spadku po Bizancjum. W tym samym roku Węgrzy opanowali sporne: Belgrad i Braniczewo. Bułgaria była bezsilna.

Teodor Angelos Dukas Komnen – (ur. 1180/1185, zm. po 1252, gr. Θεόδωρος Άγγελος Δούκας Κομνηνός, Theodōros Angelos Doukas Komnēnos) kuzyn cesarzy bizantyjskich Izaaka II i Aleksego III Angelosów, władca Epiru od 1214 do 1227 roku, cesarz Tesaloniki od 1227 do 1230 roku.

Republika Macedonii (maced. Република Македонија, alb. Republika e Maqedonisë), na forum międzynarodowym państwo określane jest tymczasową nazwą Była Jugosłowiańska Republika Macedonii – BJRM, (ang. Former Yugoslav Republic of Macedonia – FYROM, mac. Поранешна Југословенска Република Македонија – ПЈРМ, transliteracja Poranešna Jugoslovenska Republika Makedonija – PJRM, alb. Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë – IRJM) lub Macedonia – państwo na Półwyspie Bałkańskim, powstałe po rozpadzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii.

Po osiągnięciu pełnoletniości Michał I Asen podjął próbę odzyskania utraconych ziem. Zawarł sojusz z Rościsławem banem Maczwy (ziemi między Sawą, Driną a górami Cera), Belgradu i Braniczewa, osadzonemu na tych ziemiach przez króla węgierskiego. Michał I Asen przypieczętował sojusz poślubiając córkę Rościsława, Marię. W 1255 roku, po śmierci Jana III Watatzesa (1254), najechał ziemie cesarskie zdobywając kilka twierdz w Rodopach, m.in. Stanimachos i Peristicę (obec. Perusztica). W odpowiedzi na agresję bułgarską, nowy cesarz nicejski Teodor II Laskarys wyprawił się dwukrotnie przeciw Bułgarii i po ciężkich walkach odebrał utracone twierdze. W czerwcu lub lipcu 1256 roku car został zmuszony do zawarcia pokoju w Regina (Erkene w Tracji). Na mocy zawartego układu cesarze nicejscy zachowywali swe zdobycze, jedynie północna Macedonia ze Skopje wracała do Bułgarii.

Cesarstwo Nicejskie (gr. Βασίλειον τῆς Νίκαιας) – greckie państwo istniejące w latach 1204–1261 na zachodnich obszarach Azji Mniejszej.

David Marshall Lang (ur. 6 maja 1924, zm. 20 marca 1991) – angielski kaukazolog, studiował w Cambridge, w czasie wojny pracował w konsulacie, a potem w ambasadzie brytyjskiej w Iranie. Od 1949 roku wykładał na uniwersytetach w Londynie, Nowym Jorku i Los Angeles. W latach 1962 - 1964 pełnił funkcję honorowego sekretarza Royal Asiatic Society.

Jesienią 1256 roku Michał I Asen został zamordowany przez swego stryjecznego brata Kałojana

Związki rodzinne

Przypisy

Kwestia numeracji carów bułgarskich jest jak się wydaje dosyć płynną. T. Wasilewski określa tego władcę konsekwentnie jako Michała Asena, chociaż w stosunku do jego późniejszego następcy, trzeciego władcy o imieniu Michał w drugim państwie bułgarskim, używa określenia Michał III Szyszman (Historia Bułgarii, s. 95-96 i 105). Podobnie postępuje G. Ostrogorski w Dziejach Bizancjum (s. 414 i 485). W. Giuzelew uznaje z kolei Michała Asena za drugiego władcę tego imienia, najprawdopodobniej po Borysie Michale z okresu pierwszego państwa, choć w stosunku do Piotrów nie wykazuje tej konsekwencji (Bułgarzy, s. 90 i 84-84)
↑ T. Wasilewski: Historia Bułgarii. s. 95.
↑ W. Giuzelew: Bułgaria. Zarys dziejów. s. 90.
T. Wasilewski: Historia Bułgarii. s. 96.
Według D Langa Michał I Asen zginął w 1257 roku (Bułgarzy, s. 83)

Bibliografia

T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Ossolineum, 1988, s. 95. ISBN 83-04-02466-7.

W. Giuzelew: Bułgarskie średniowiecze. W: Bułgaria. Zarys dziejów. I. Dymitrow (red.). Warszawa: Książka i Wiedza, 1986, s. 90. ISBN 83-05-11583-6.

D. M. Lang: Bułgarzy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1983, s. 83. ISBN 83-06-00831-6.

G. Ostrogorski: Dzieje Bizancjum. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2008, s. 414 i 485. ISBN 978-83-01-15268-0.

Wardar (maced. Вардар – Vardar, gr. Αξιός – Aksiós) – rzeka w Macedonii i północnej Grecji. Długość - 388 km (301 km w Macedonii, 87 km w Grecji), powierzchnia zlewni - 23.747 km² (20.535 km² w Macedonii, 3.212 km² w Grecji), średni przepływ - 135,96 m³/s (w Gewgeliji).

Jan III Dukas Watatzes gr. Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης, Iōannēs III Doukas Batatzēs - (ur. 1192, zm. 3 listopada 1254), cesarz nicejski 1222–1254.