Michał K. Pawlikowski - Polski Serwis Naukowy

Michał Kryspin Pawlikowski (ur. 1893, zm. 1972) – polski pisarz emigracyjny. Znawca prawa łowieckiego i obyczajów myśliwskich; dziennikarz wileńskiego "Słowa", w którym prowadził dodatek łowiecki pt. "Gdzie to, gdzie zagrały trąbki myśliwskie"; felietonista, krytyk literacki, autor gawęd, wspomnień i prozy autobiograficznej.

Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley (University of California, Berkeley), skrótowo nazywany UC Berkeley lub po prostu Berkeley czy Cal – najstarszy i najważniejszy spośród dziesięciu kampusów Uniwersytetu Kalifornijskiego. Położony w Berkeley w Kalifornii nad Zatoką San Francisco.

Wojna polsko-bolszewicka (wojna polsko-rosyjska 1919-1920) – wojna pomiędzy odrodzoną II Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką, dążącą do podboju państw europejskich i przekształcenia ich w republiki radzieckie zgodnie z doktryną i deklarowanymi celami politycznymi ("rewolucja z zewnątrz") rosyjskiej partii bolszewików.

Życiorys

Polski pisarz, publicysta wileńskiego “Słowa”, określany jako "kronikarz Wielkiego Księstwa Litewskiego", pochodził z Mińszczyzny. Urodził się w majątku Pućków (lub Pucków, obecnie Putkowo na Białorusi, Baćków jest wymyśloną nazwą używaną w literaturze wspomnieniowej MKP) na lewym brzegu Berezyny, niespełna 20 km na północ od Świsłoczy, w otoczeniu prawosławnego chłopstwa i polskich katolickich zaścianków kresowych. Ojciec był adwokatem, prezesem Towarzystwa Kredytowego w Mińsku. W roku 1913 ukończył w Mińsku gimnazjum państwowe. Do roku 1917 studiował prawo w Piotrogrodzie. Studia ukończył w latach 1923 – 1924 w Warszawie. Podczas wojny polsko–bolszewickiej był sekretarzem zarządu miasta Mińsk, służył w 19 Myśliwskiej Eskadrze Lotniczej. Po zakończeniu studiów do roku 1938 mieszkał w Wilnie, pracował w Urzędzie Wojewódzkim, współpracował z redakcją jednego z najbardziej opiniotwórczych w ówczesnej Polsce dzienników wileńskiego Słowa, jako felietonista i redaktor myśliwskiego dodatku tygodniowego pod tytułem "Gdzie to, ach gdzie zagrały trąbki myśliwskie?" Był wiceprezesem Towarzystwa Łowieckiego Województwa Wileńskiego. Zainteresowania myślistwem znalazło odzwierciedlenie w jego publikacjach w postaci barwnych opisów polowań, zwyczajów łowieckich i przyrody Kresów.

Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, białorus. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.

Migracja, emigracja, imigracja - wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przemieszczanie się ludności jest całkowicie naturalnym zjawiskiem i występowało we wszystkich czasach. Nasilenie się migracji może nastąpić m.in. z przyczyn złej sytuacji gospodarczej w miejscu zamieszkania (migracje ekonomiczne) lub sytuacji politycznej nie odpowiadającej migrującym (migracje polityczne).

W latach 1939 – 1940 współpracował z "Gazetą Codzienną" wydawaną przez Józefa Mackiewicza. Jeszcze przed wkroczeniem wojsk sowieckich do Wilna w czerwcu 1940 roku udało mu się przedostać do Szwecji, w 1943 roku zamieszkał w Londynie, a w 1949 przeniósł się do USA. W latach 1951 – 63 był lektorem języków polskiego i rosyjskiego na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. M.K. Pawlikowski wiele publikował w czasopismach emigracyjnych, a jego najważniejsze dzieła to dwie powieści autobiograficzne "Dzieciństwo i młodość Tadeusza Irteńskiego" oraz "Wojna i sezon" . W roku 1971 wydał zbiór 31 felietonów powstałych na emigracji w latach 1949-1969 pt. "Brudne niebo". Zmarł i pochowany jest na Hawajach.

Kresy Wschodnie lub po prostu Kresy – w okresie II RP z Kresami Wschodnimi utożsamiano tereny na wschód od Linii Curzona, podobnie jak obecnie. We wrześniu 1939 okupowane przez ZSRR. Po II wojnie światowej wcielone jako część związkowych republik Ukrainy, Białorusi i Litwy, po rozpadzie ZSRR w granicach powstałych z nich niepodległych państw. Początkowo pod tym pojęciem rozumiano linię graniczną między Polską a ordą tatarską nad dolnym Dnieprem (patrz Dzikie Pola). Następnie, wschodnie rubieże Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Publikacje książkowe

Dzieciństwo i młodość Tadeusza Irteńskiego. Powieść, Londyn 1959, Łomianki 2010

Wojna i sezon. Powieść, Paryż 1965, Warszawa 1989 (drugi obieg), Wilno 2008, Łomianki 2011

Brudne niebo, Londyn 1971, Wilno 2010

Bibliografia

Józef Mackiewicz, Ostatnie dni Wielkiego Księstwa, "Kultura" 1960, nr 4 (160).

Józef Mackiewicz, Michał K. Pawlikowski, "Wiadomości" 1972, nr 34 (1377).

Krzysztof Ćwikliński, Twórczość, której nie znamy. Kilka uwag o pisarstwie Michała K. Pawlikowskiego, [w:] Powroty w zapomnienie. Dekada literatury emigracyjnej 1989-1999, red. B. Klimaszewski, W. Ligęza, Kraków 2001.

Piotr Rambowicz, Ostatni myśliwy Wielkiego Xięstwa Litewskiego, "Kresy" 2005, nr 4 (64).

Piotr Zychowicz, Niepoprawny kronikarz Wielkiego Księstwa, "Rzeczpospolita - PlusMinus" 2010, nr 33 (914)

Przypisy

Pućków w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX (Poźajście – Ruksze) z 1888 r.