Michałkowice - Śląsk Cieszyński - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 49°50′32.91″N 18°20′32″E / 49.842475, 18.34222

Michałkowice (czes. Michálkovice, niem. Michalkowitz) – dawne miasteczko na historycznym Śląsku Cieszyńskim, obecnie jeden z 23 obwodów miejskich miasta statutarnego na wschodnim krańcu Ostrawy, stolicy kraju morawsko-śląskiego, we wschodniej Republice Czeskiej.

Demografia

Historia

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1440 roku. Nazwa pochodzi od imion pierwszych mieszkańców. Do 1630 roku stanowiła część Ostrawy Śląskiej, następnie się usamodzielniła by w 1714 ponownie być w jej granicach i kolejny raz w 1849 wraz z Kończycami Małymi i Zamościem. Do połowy XIX wieku miała charakter całkowicie wiejski. W 1843 r. powstała pierwsza kopalnia "Michał", która jest dziś najważniejszym zabytkiem Michałkowic, w 1858 kopalnia Piotr i Paweł, w 1868 kopalnia Jan a w 1879 Józef. Ponownie od Śląskiej Ostrawy Michałkowice usamodzielniły się 27 stycznia 1866 roku, a 1 kwietnia 1907 r. otrzymały ograniczone prawa miejskie. W latach 1913-1915 wydobycie węgla koncentrowało się w Michale, zaś pozostałe kopalnie służyły jako szyby wentylacyjne. W 1928 w kopalni Michał uruchomiono produkcję brykietu. W 1907 powstała szkoła dla chłopców a w 1911 dla dziewcząt. W 1903 miejscowość stała się siedzibą parafii. Czechosłowacki Kościół Husycki założyła swą gminę w 1920, przy czym budynek zboru wziesiono w 1927.

Miasteczko (łac. oppidum, niem. das Städtlein, Städtchen, Markt, Flecken, jidisz sztetl) – przejściowa, prawno-administracyjna jednostka osadnicza funkcjonująca między miastem a wsią, z charakterystycznym handlowo-przemysłowym (dawniej rzemieślniczym) wyodrębnieniem specjalności i analogiczną infrastrukturą co miasto. Obecnie w niektórych państwach jak np. Czechach i Niemczech istnieją obie formy administracyjne miejscowości tj. miasteczka oraz tytularne miasta "Titularstädte". Tego typu miejscowości, mimo że formalnie noszą tytuł "miasta", nie mają jednak pełni praw i funkcji miasta.

Brykiet - regularny blok sprasowanego materiału sypkiego i opcjonalnie lepiszcza. Jako materiał opałowy, wykonywany jest z mieszanki różnych palnych składników (np. trocin, torfu, miału, węgla drzewnego, słomy itp.), czasami z dodatkiem lepiszcza, sprasowanych pod ciśnieniem. Brykiety mogą mieć kształt odłamków o przekroju kołowym lub prostokątnym. Rodzajem brykietów są też pellety.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 367 budynkach mieszkalnych w Michałkowicach na obszarze 261 hektarów mieszkało 6181 osób. co dawało gęstość zaludnienia równą 2368,2 os./km², z tego 5940 (96,1%) mieszkańców było katolikami, 133 (2,2%) ewangelikami, 107 (1,7%) wyznawcami judaizmu a 1 osoba innej religii lub wyznania, 3689 (59,7%) było polsko-, 2226 (36%) czesko- a 200 (3,2%) niemieckojęzycznymi. Do 1910 liczba budynków wzrosła do 374 a mieszkańców do 6818, z czego 6794 było zameldowanych na stałe, 6560 (96,2%) było katolikami, 142 (2,1%) ewangelikami, 108 (1,6%) żydami a 8 innej religii lub wyznania. W porównaniu do poprzedniego spisu znacznie zmieniły się proporcje deklarowanego języka: 4147 (60,8%) było czesko-, 2481 (36,4%) polsko-, 164 (2,4%) niemieckojęzycznymi a 2 posługiwało się innymi językami.

Miasto statutarne (czes. Statutární město, niem. Staturstadt) – miasto, którego administracja zorganizowana jest według lokalnego prawa zawartego w statucie miejskim. Miasta statutarne istnieją w Czechach oraz Austrii. Na Słowacji, w Słowenii i we Włoszech statut posiada każda gmina. Tego typu miasta istniały także przed 1918 r. na terenie Austro-Węgier.

Kraj morawsko-śląski (czes. Moravskoslezský kraj), do 30 maja 2001 r. kraj ostrawski (czes. Ostravský kraj) – to region administracyjny w Czechach, odpowiednik polskiego województwa, przy granicy ze Słowacją i Polską, u ujścia Opawy i Ostrawicy do Odry. Stolicą kraju jest Ostrawa. Jego obszar wchodzi w skład okręgu terytorialnego kraj północnomorawski.

W październiku 1938 r. wraz z Zaolziem zostały przyłączone do Polski i 1 lutego 1939 włączone do powiatu frysztackiego. 1 lipca 1941 r. Michałkowice zostały przyłączone do Morawskiej Ostrawy. W latach 1946-1960 stanowiły swój własny obwód miejski, zaś w latach 1961-1990 były w obwodzie miejskim Śląskiej Ostrawy.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

Prawa miejskie - zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).

Kopalnia "Michał"

Brama wejściowa do kopalni

Kościół rzymskokatolicki

Świątynia husycka

Przypisy

Český statistický úřad: Historický lexikon obcí ČR 1869 - 2005 - 1. díl (cz.). 20 sierpnia 2008. [dostęp 2010-10-13]. ss. 736-737.
Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912, s. 40-41. (niem.)
Dz.U.Śl. z 1939 r. Nr 2, poz. 6