Michael Berkowitz - Polski Serwis Naukowy

Michael Berkowitz (ur. 3 maja 1865 w Borysławiu lub Drohobyczu, zm. 18 maja 1935 w Bielsku) – żydowski pedagog i pisarz, pionier ruchu syjonistycznego.

Biografia

Michael Berkowitz urodził się w rodzinie ortodoksyjnej. Uczęszczał do żydowskiej szkoły religijnej we Lwowie, gdzie studiował język hebrajski. Sytuacja materialna zmusiła go do przerwania nauki i podjęcia pracy w sklepie, jednak po pewnym czasie powrócił do szkoły, tym razem do gimnazjum w Brodach, gdzie zdobył świadectwo dojrzałości. Wtedy też nawiązał znajomości z Rubinem Braudensem – pisarzem piszącym w językach jidysz i hebrajskim, Marcusem Ehrenpreisem – późniejszym rabinem Sztokholmu oraz Ozjaszem Thonem – późniejszym przywódcą galicyjskich i śląskich syjonistów oraz posłem na Sejm II RP. Wspólnie z Ehrenpreisem wydawał "Żydowską Bibliotekę Ludową", a w 1886, jeszcze jako uczeń, został korespondentem hebrajskiego czasopisma "Haiwri". Tematyka publikowanych przez niego artykułów dotyczyła zagadnień religijnych, politycznych, społecznych, a także naukowych i literackich.

Nauka – autonomiczna część . Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników, prowadzi do powstania wiedzy naukowej dostępnej dla całej ludzkości. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.

Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (jak to ujęła Stefania Skwarczyńska), czyli dzieła artystyczne, tj. literatura piękna, oraz teksty użytkowe, tj. literatura stosowana, zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym.

W 1893 wyjechał do Wiednia, gdzie zetknął się z ideologią syjonistyczną. W najstarszej żydowskiej korporacji studenckiej Austrii "Kadimah" organizował kursy języka hebrajskiego. Wspólnie z Zygmuntem Wernerem oraz Ernstem założył żydowsko-nacjonalistyczne zrzeszenie studentów galicyjskich pod nazwą "Gama'a", które odrzuciło obowiązujący wtedy zwyczaj pojedynkowania się. Stał się wielkim zwolennikiem i propagatorem Theodora Herzla, głównego ideologa syjonizmu, którego informował o wszystkich ważnych publikacjach, ukazujących się w prasie żydowskiej i hebrajskiej.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.

Michael Berkowitz brał udział w przygotowaniach do I Kongresu Syjonistycznego, który odbył się we wrześniu 1897 r. w szwajcarskiej Bazylei. Reprezentował on na nim stowarzyszenie "Zion".

Grób Michaela Berkowitza na Cmentarzu Zydowskim w Bielsku-Białej

Po przeprowadzce do Krakowa w 1897 rozpoczął pracę jako bibliotekarz Towarzystwa Czytelniczego "Esra". Od 1898 współpracował z krakowskim wydawnictwem "Achi-Assaf", a także zajmował się pracami redakcyjnymi i administracyjnymi w wychodzącej w języku jidysz gazecie "Der Jud". W 1903 Berkowitz wrócił do Wiednia, gdzie pod kierownictwem nauczyciela akademickiego Dawida Henryka Müllera studiował semityzm, uzyskując w 1906 tytuł doktora filozofii.

Bielsko (niem. Bielitz, czes. Bílsko) – do 1950 samodzielne miasto na Śląsku Cieszyńskim. Po połączeniu z Białą Krakowską, obszar miasta stanowi zachodnią część historycznego centrum Bielska-Białej.

Artykuł prasowy, artykuł - ogólna nazwa drukowanej wypowiedzi publicystycznej, od notatki informacyjnej na temat polityczny, społeczny, kulturalny, sportowy - po krótki esej. Dobry artykuł powinien być przejrzysty kompozycyjnie, zawierać logiczny wywód, w którym kolejne argumenty stanowią potwierdzenie tezy lub opis sytuacji.

W 1910 ukazała się w "Informacjach Wiedeńskiej Akademii Nauk" jego rozprawa zatytułowana "Budowa strof w psalmach" (niem. Der Strophenbau in den Psalmen). W dziele "Monumienta Judaica" znalazł się opracowany przez niego rozdział "Monumenta Targumica". Pisał również do pierwszej na świecie syjonistycznej gazety "Die Welt" oraz nowojorskiego pisma "Zukunft". Ponadto przetłumaczył na język hebrajski całość książki Theodora Herzla "Judenstaat" (pol. Państwo Żydowskie).

Abraham Ozjasz Thon, ps. Jehoszua (ur. 1870 we Lwowie, zm. 11 listopada 1936 w Krakowie) – polski rabin, działacz syjonistyczny, socjolog, kaznodzieja, publicysta. Poseł na Sejm Ustawodawczy i następnie Sejm II RP I, II i III kadencji.

Lag ba-Omer (hebr. ל"ג בעומר, czyli trzydziesty trzeci snop) – święto żydowskie wypadające 18. dnia miesiąca ijar. W tym dniu miał umrzeć Szymon ben Jochaj, któremu przypisuje się autorstwo dzieła Zohar. W tradycji żydowskiej jest to idealny dzień na zawarcie małżeństwa, ponieważ śmierć Szymona ben Jochaja przedstawia się jako zaślubiny duchowe z Bogiem.

Ponieważ praca naukowa nie zapewniała Berkowitzowi wystarczających dochodów, postanowił zająć się działalnością pedagogiczną. W latach 1909-1911 pracował jako nauczyciel gimnazjalny w Brnie i Igławie, a od 1911 jako profesor religii w Państwowym Gimnazjum w Bielsku, równocześnie biorąc udział w przygotowywaniu materiałów do wydawanego w Berlinie czterotomowego "Judisches Lexikon" (pol. Leksykon Żydowski).

Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem I Rzeczpospolitej znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, dawniej wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.

Stypendium (w znaczeniu prawnym) – jednostronne świadczenie pieniężne ze strony osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, przyznane za osiągnięcie określonego wyniku w danej dziedzinie nauki lub sztuki albo w celu umożliwienia kontynuowania nauki, prowadzenia badań naukowych lub prac w dziedzinie sztuki.

W okresie międzywojennym jego działalność jako nauczyciela i wychowawcy w Bielsku była szeroko znana. Udzielał się także społecznie w bielskiej Gminie Wyznaniowej Żydowskiej, w której był niekwestionowanym autorytetem, działał w stowarzyszeniu kulturalnym "Tarbuth", zrzeszeniu syjonistycznym "Haszachar" oraz pisał do bielskiego czasopisma "Jüdisches Volksbatt" (pol. Tygodnik Zydowski).

Czasopismo – periodyk, publikacja periodyczna, wydawnictwo ciągłe, druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, posiadający numerację ciągłą, zawierający ustaloną szatę graficzną, a także niezbyt często zmieniający się format i objętość, zawierający materiały od wielu autorów i określoną tematykę, aczkolwiek mogący się różnić wersjami językowymi, mutacjami regionalnymi.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

W 70. rocznicę jego urodzin w uznaniu jego zasług Zarząd Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku utworzył Fundację im. Michała Berkowicza, mającą na celu przyznawanie stypendiów dla studiującej młodzieży. Trzy miesiące później, w czasie święta Lag BaOmer, Michael Berkowitz zmarł i został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Żydowskim w Bielsku.

Syjonizm (od nazwy wzgórza Syjon w Jerozolimie, na którym stała Świątynia Jerozolimska) – ruch polityczny i społeczny, dążący do stworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenie Palestyny. Syjonizm doprowadził do powstania Państwa Izrael w 1948 r.; współcześnie jego celem jest także utrzymanie jedności narodu żydowskiego żyjącego w rozproszeniu i jego więzi z Izraelem. Ruch zapoczątkowany w końcu XIX wieku miał wiele nurtów i postaci; powszechnie utożsamiany z syjonizmem politycznym, interpretowanym w różny sposób: jako nacjonalizm żydowski, jako ruch kolonialny i rasistowski, jako ruch narodowowyzwoleńczy, wreszcie jako ruch religijny. Poza syjonizmem politycznym mówiono o syjonizmie duchowym, którego celem była nowa tożsamość żydowska (Ahad ha-Am), odrodzenie języka hebrajskiego (Eliezer ben-Yehuda) i powstanie literatury i kultury w tym języku.

Religia – system wierzeń i praktyk, określający relację pomiędzy różnie pojmowaną sferą sacrum (świętością) i sferą boską, a określonym społeczeństwem, grupą lub jednostką. Manifestuje się ona w wymiarze doktrynalnym (doktryna, wiara), w czynnościach religijnych (np. kult czy rytuały), w sferze społeczno-organizacyjnej (wspólnota religijna, np. Kościół) i w sferze duchowości indywidualnej (m.in. mistyka).

W 1939 opublikowano w Bielsku książkę pt. Vätererbe und Zukunftshoffen, zawierającą zbiór jego artykułów w języku hebrajskim, polskim i niemieckim.

Bibliografia

Słownik biograficzny. W: Jacek Proszyk: Cmentarz żydowski w Bielsku-Białej. Bielsko-Biała: Urząd Miejski w Bielsku-Białej. Wydział kultury i sztuki, 2002, s. 212-214, seria: Biblioteka Bielska-Białej. ISBN 83-908913-1-X.