Michel De Bay - Polski Serwis Naukowy

Michel De Bay (Michał de Bay; Bajus) (ur. w 1513 w Meslin-l’Évêque, Hainaut, zm. 15 grudnia 1589 w Leuven) - niderlandzki teolog, rektor Uniwersytetu w Lowanium, twórca bajanizmu.

Jego system teologiczny miał stanowić opozycję do scholastyki i opierać się przede wszystkim na patrystyce i Biblii. Ponieważ nie znał greki, ograniczył się wyłącznie do Ojców Łacińskich, koncentrując się przede wszystkim na Augustynie. W rzeczywistości doprowadził do prób własnej interpretacji Augustyna i tym samym do zrodzenia się błędnych teorii teologicznych.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.

Stolica Apostolska, inaczej Stolica Święta (łac. Sedes Apostolica, wł. Sede Apostolica, Santa Sede) – siedziba papieży, także papiestwo, czyli władza zwierzchnia papieża w Kościele katolickim wraz z jej instancjami wykonawczymi, stanowiąca podmiot prawa międzynarodowego. Jej siedziba mieści się w państwie Watykan, z którym jest połączona unią personalną i funkcjonalną. Stolica Apostolska sprawuje wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję nad Watykanem, który jest również jej własnością. Traktowanie Stolicy Apostolskiej i Watykanu jako odmiennych podmiotów, jakkolwiek uzasadnione z punktu widzenia ustrojowego, nie występuje jednak wyraźnie na gruncie prawa międzynarodowego. W stosunkach międzynarodowych nazwy te bywają stosowane zamiennie, a zaciągnięcie zobowiązania pod jedną z nich jest rozumiane jako wiążące dla obu. I tak np. w Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej podmiot ten występował początkowo pod nazwą Państwa Watykańskiego, a następnie (bez odrębnego przystąpienia) pod nazwą Stolicy Apostolskiej.

Pierwszego wystąpienia przeciw Bajusowi podjęli się franciszkanie związani z Sorboną, którzy na podstawie notatek jego studentów udowadniali mu herezje. Pius IV w 1561 nie potraktował jednak sprawy poważnie i dla złagodzenia konfliktu wysłał Bajusa na obrady soboru trydenckiego, gdzie pracował nad redakcją Katechizmu Rzymskiego.

Bajanizm – system teologiczny stworzony przez Michała de Bay, opierający się na interpretacji pism Augustyna. Doprowadził do sporów teologicznych w XVII i XVIII wieku oraz stanowił podstawy jansenizmu. Charakteryzował się skrajnym rygoryzmem moralnym i obyczajowym. Bajanizm w całości (in globo) został odrzucony przez Kościół katolicki w 1567 bullą Ex omnibus afflictionibus Piusa V.

Salamanka (hiszp. Salamanca) - miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, liczy około 160 331 mieszkańców (2005). Stolica prowincji Salamanca w regionie Kastylia i León. Ośrodek handlowy, przemysłowy oraz naukowy i turystyczny.

Zaraz po powrocie do Lowanium Bajus wydał De libero arbitro, które ponownie odświeżyło spór. Za sprawą Filipa II w 1564 uniwersytety w Salamance i Alcala uznały dzieło za heretyckie. Dzięki silnej protekcji niektórych kardynałów nie doszło do publicznego potępienia przez Stolicę Apostolską, a jedynie 21 grudnia 1567 Pius V przesłał prywatnie Bajusowi bullę Ex omnibus afflictionibus, w której potępił 79 jego tez. Bajus przystąpił do obrony, ale w 1569 papież utrzymał w mocy swą decyzję. Mimo to Bajus nadal wykładał swoją teorią. Wówczas biskupi niderlandzcy uzyskali kolejne upomnienie, które wydał Grzegorz XIII. Bajus poddał się tej decyzji i 24 lutego 1580 podpisał wyznanie wiary, w którym wyparł się swoich poglądów.

Hrabstwo Hainaut (fr. Comté de Hainaut, nid. Graafschap Henegouwen) – historyczne terytorium, które stanowiło część Niderlandów, a także wchodziło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Obecnie ziemie dawnego hrabstwa leżą w granicach dwóch państw, Belgii (Prowincja Hainaut) i Francji (część departamentu Nord).

Kardynał (łac. cardinalis – główny, zasadniczy, mocno z czymś związany) – potocznie nazywany purpuratem z racji koloru noszonego mucetu, w Kościele katolickim najwyższa po papieżu godność kościelna.

Zobacz też

Cornelius Jansen

Louis Eugene Bautain

Bibliografia

Breviarium fidei. Wybór doktrynalnych wypowiedzi Kościoła. Stanisław Głowa, Ignacy Bieda. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1998. ISBN 83-7015-360-7.