Miejscowości w Polsce pozbawione praw miejskich

Mapa przedstawiająca wszystkie miejscowości / dzielnice miast w Polsce pozbawione praw miejskich

W przeszłości wiele miast utraciło prawa miejskie. Przyczyny degradacji były różne, choć głównie ekonomiczne (osady były małe, a ludność pracowała najczęściej w rolnictwie), niekiedy polityczne (np. w czasach zaborów po stłumieniu powstania styczniowego). Poniższa lista zawierać ma wszystkie zdegradowane miasta Polski. Są one uszeregowane według roku, w którym odebrano im status miasta. W nawiasie podano rok, w którym miasto uzyskało prawa miejskie, ewentualnie dodatkowe informacje o statusie miasta oraz obecną przynależność administracyjną (województwo).

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.
Konurbacja - typ aglomeracji. Zespół miejski złożony z kilku miast, z których żadne nie dominuje. Miasta te pełnią rozmaite funkcje, dzięki czemu się uzupełniają. Jest to możliwe dzięki istniejącej, dobrze rozbudowanej sieci komunikacyjnej, łączącej poszczególne miasta. W szerokim rozumieniu (sensu largo) dzieli się na konurbacje (np. konurbacja śląsko-zagłębiowska), aglomeracje policentryczne (sensu stricto) oraz miasta bliźniacze (twin cities). Przykładem (aglomeracji policentrycznej) sensu stricto jest aglomeracja rybnicka powstała z dawnej, słabo- zaawansowanej konurbacji czy aglomeracja bydgosko-toruńska powstała w efekcie zbliżenia pól oddziaływań dwóch większych miast. Miasta bliźniacze np. Minneapolis - St. Paul w USA. Szczególnym typem miast bliźniaczych są interurbacje - skupienia dwóch miast o odmiennych, ale uzupełniających się funkcjach. Dobrym przykładem interurbacji z lat 60. XX wieku był Kędzierzyn i Koźle (dziś Kędzierzyn-Koźle). W aglomeracjach policentrycznych sensu stricto w istotny sposób zaznacza się rywalizacja między miastami, są też one zlokalizowane w większej odległości od siebie, niż to ma miejsce w przypadku konurbacji. Istotnym elementem jest używanie nazwy aglomeracja w odniesieniu do układów policentrycznych. Zgodnie z przyjętymi w naukach geograficznych zasadami, aby użyć w odniesieniu do układu wieloogniskowego określenia - aglomeracja - trzeba zaznaczyć jednocześnie i bezwzględnie, że mamy na myśli aglomerację policentryczną. W przypadku, gdy mówimy o formie, która jest konurbacją de facto, najlepiej ją tak po prostu nazwać np. policentryczna aglomeracja bydgosko - toruńska, konurbacja katowicka. Pojęcie - aglomeracja z następującym za nim określeniem geograficznym jest zarezerwowane dla aglomeracji monocentrycznych np. aglomeracja warszawska, aglomeracja londyńska itp. Potrzeba rozróżnienia konurbacji, miast bliźniaczych, aglomeracji monocentrycznych i innych form wynika z tego, że żadna z nich nie jest tym samym; formy te różnią się liczbą miast, które są w ich obrębie, układem powiązań, strukturą przestrzenno-funkcjonalną, mechanizmami i czynnikami miastotwórczymi, itd.

Wykaz wszystkich dawnych miast w porządku alfabetycznym znajduje się tutaj.

Przejdź do:

Pogrubione zostały lata, w których prawa miejskie utraciło najwięcej miast. Miasta te zostały dla przejrzystości uszeregowane według województw.

XXI wiek – 2002 – XX wiek – 1977 – 1976 – 1975 – 1973 – 1972 – 1969 – 1964 – 1959 – 1957 – 1956 – 1954 – 1951 – 1950 – 1949 – 1948 – 1947 – 1946 – 1945 – 1939 – 1935 – 1934 – 1933 – 1932 – 1931 – 1928 – 1927 – 1926 – 1925 – 1921 – 1919 – 1918 – 1916 -1915 – 1914 – 1908 – 1907 – 1905 – 1901 – XIX wiek – 1900 – 1897 – 1896 – 1895 – 1892 – 1888 – 1883 – 1880 – 1879 – 1878 – 1875 – 1874 – 1873 – 1872 – 1871 – 1870 – 1869 -1868 – 1867 – 1866 – 1865 – 1864 – 1863 – 1857 – 1852 – 1850 – 1849 – 1844 – 1841 – 1834 – 1833 – 1827 – 1826 – 1824 – 1822 – 1821 – 1820 – 1819 – 1816 – 1815 – 1812 – 1810 – 1809 – 1805 – XVIII wiek – 1800 – 1797 – 1794 – 1793 – 1792 – 1791 – 1789 – 1785 – 1772 – 1764 – 1760 – 1750 – 1743 – 1742 – 1720 – 1702 – XVII wiek – 1698 – 1695 – 1680 – 1676 – 1656 – 1655 – 1654 – 1620 – 1618 – 1613 – XVI wiek – 1581 – 1580 – 1579 – 1578 – 1576 – 1553 – 1550 – 1530 – 1528 – 1523 – 1520 – 1519 – 1508 – 1504 – XV wiek – 1468 – 1460 – 1458 – 1454 – 1416 – 1415 – 1412 – XIV wiek – 1386 – 1346 – 1331 – 1312 – 1308 – XIII wiek – 1287 – 1260 – brakujące

Miasta województwa białostockiego 1945-1950. Artykuł dotyczy sytuacji wynikającej z dużego zróżnicowania zbioru liczby miejscowości posiadających prawa miejskie i zbioru miast o miejskim statusie formalno-prawnym województwa białostockiego w latach 1945-1950.
Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

XX wiek

XIX wiek

XVIII wiek

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)