Mieszko bytomski - Polski Serwis Naukowy

Mieszko bytomski (nitrzański, weszpremski) (ur. pomiędzy 1295 a 1305, zm. 1344, pomiędzy 4 kwietnia a 10 sierpnia), książę siewierski 1312 - 1328 (od ok. 1315 roku tylko formalnie), biskup nitrzański 1328 - 1334, biskup weszpremski (zachodnie Węgry) 1334 - 1344.

Mieszko był najmłodszym synem Kazimierza bytomskiego i nieznanego pochodzenia Heleny. Jako piąty z kolei syn księcia bytomskiego Mieszko od dzieciństwa został przeznaczony do stanu duchownego. Pomimo tego w 1312 roku po śmierci Kazimierza uczestniczył w podziale ojcowizny i otrzymał przylegające do Małopolski księstwo siewierskie. Karierę swoją jednak związał z kościołem i już w 1313 roku został członkiem zakonu joannitów.

Siewierz – miasto w Zagłębiu Dąbrowskim, w woj. śląskim, w powiecie będzińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Siewierz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. katowickiego.

Piastowie – pierwsza historyczna dynastia panująca w Polsce od ok. 960 do 1370 roku. Za jej protoplastę uchodzi na półlegendarny Piast, syn Chościska, rataj spod Gniezna. Syn Piasta, Siemowit, (IX wiek) został księciem Polan. Pierwszym władcą z dynastii Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana, był Mieszko I (zm. 992), prawnuk Siemowita.

Dwa lata później razem ze starszym bratem Bolesławem Mieszko wyjechał na Węgry, gdzie korzystając z poparcia swojej siostry a żony Karola Roberta Marii uzurpował sobie w 1315 roku stanowisko przeora węgierskiej prowincji joannitów. W 1318 na wyraźne polecenie papieża zrezygnował z tej godności. Po raz ostatni jako joannita został wspomniany w 1388 r. Zapewne zrezygnował z przynależności do zakonu po objęciu biskupstwa nitrzańskiego. Po epizodzie związanym z funkcją przeora Mieszko był wiernym pomocnikiem brata Bolesława, który pod koniec życia zrewanżował się pomagając mu w 1328 roku objąć stanowisko biskupa Nitry. Stało się to wbrew stanowisku miejscowej kapituły, którą Bolesław do zgody zdołał nakłonić dopiero w wyniku zagrożenia opornym śmiercią. Ten swoisty zamach na autonomię kapituły, wobec pełnego poparcia okazanego Piastom bytomskim przez Karola Roberta i jego nową żonę Elżbietę Łokietkównę zakończył się pełnym sukcesem. Obejmując biskupstwo Mieszko zdecydował się ostatecznie zrezygnować z księstwa siewierskiego, które przekazał bratu Władysławowi.

Małopolska – kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty. Stolicą regionu jest Kraków.

Władysław bytomski (urodzony między 1277 a 1283 rokiem - zmarł przed 8 września 1352 roku), książę kozielski 1303 - 1334, książę bytomski 1316 - 1352, 1328 - 1352 książę toszecki (opieka nad księstwem od 1321 roku), książę siewierski 1328 - 1337 (opieka nad księstwem od ok. 1315 roku), w latach ok. 1340 - ok. 1350 strata księstwa gliwickiego.

Niekanoniczny wybór Mieszka na stanowisko biskupie spowodowało, że rządy w diecezji nie należały do najłatwiejszych. Pomimo tego Piastowicz bytomski dość mocno zaangażował się w działalność mającą na celu podniesienie znaczenia swojej biskupiej stolicy decydując się na rozpoczęcie z ogromnym rozmachem budowy nowej katedry (dokończonej już po śmierci Mieszka w 1355 roku).

Ludwik Węgierski, węg. Lajos I Nagy, Ludwik I Wielki (ur. 5 marca 1326 w Wyszegradzie, zm. 10 września 1382 w Trnawie) – król Węgier w latach 1342–1382, król Polski w latach 1370–1382.

Kazimierz bytomski (ur. pomiędzy 1253 a 1257, zm. 10 marca 1312) – razem z bratem Bolkiem I książę opolsko-bytomski 1281/2-1284, samodzielny książę bytomski 1284-1312 (w Koźlu i Toszku do 1303).

W 1334 roku wobec ciągłych konfliktów z kapitułą Mieszko zdecydował się zostać biskupem Weszpremu (tym razem za zgodą papieską i miejscowych notabli). Wiązało się to jednocześnie z sięgnięciem do godności kanclerza królowej Elżbiety Łokietkówny (królowa z pewnością pilotowała sprawę zamiany biskupstw), co było niezwykle intratnym stanowiskiem (Mieszko z tytułu pełnienia funkcji kanclerskiej otrzymywał 500 grzywien rocznie z dochodów Elżbiety).

Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników św. Jana Jerozolimskiego z Rodos i z Malty zwany jest też Zakonem Kawalerów Maltańskich. Jego zwyczajowe nazwy to Szpitalnicy, Joannici i kawalerowie maltańscy. Rodowód swój wywodzi on z zakonów rycerskich powstałych na fali XII-wiecznych krucjat. Odegrał znaczącą rolę w historii Europy, głównie ze względu na swój – istotny kiedyś – potencjał militarny i znakomitą flotę. Joannici położyli także olbrzymie zasługi w dziele organizacji i prowadzenia pierwszych średniowiecznych szpitali na kontynencie europejskim. Zakon uznawany jest przez szereg państw za podmiot prawa międzynarodowego. Jego nieruchomości: dwie w Rzymie i jedna na Malcie mają status eksterytorialności. Zakon jest stroną umów międzynarodowych, utrzymuje stosunki dyplomatyczne, bierze udział w konferencjach międzynarodowych, działa w różnych organizacjach jako obserwator (ONZ, UNESCO, UNICEF, Unia Łacińska). Jednak nie można mówić o wyłącznym obywatelstwie zakonu – istnieje ono obok macierzystego.

Węgry (węg. Magyarország) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej, od 1955 członek ONZ, od 1999 członek NATO, od 2004 członek Unii Europejskiej.

Ostatnie lata życia Mieszka upłynęły pod znakiem ścisłej współpracy z węgierskimi Andegawenami. W 1342 roku uczestniczył w koronacji nowego króla Ludwika, z którym również pozostał w bliskich kontaktach. Zmarł w 1344 roku i został pochowany w katedrze weszpremskiej.

Literatura

Jerzy Sperka, Mieszko, w: Książęta i księżne Górnego Śląska, pod red. Antoniego Barciaka, Katowice 1995, s. 92-93.

Stanisław A. Sroka, Mieszko, w: Piastowie. Leksykon Biograficzny, Kraków 1999, s. 735-736.

Stanisław A. Sroka, Z dziejów stosunków polsko-węgierskich w późnym średniowieczu, Kraków 1995, s. 84-101

Przypisy

Sprawa objęcia przez Mieszka księstwa siewierskiego budzi spore wątpliwości, gdyż nie zachowało się żadne źródło o tym mówiące, a wszelkie pomysły na ten temat biorą się z analogi ze starszym bratem Mieszka - Bolesławem, który mimo kariery duchownej otrzymał jeszcze od ojca księstwo toszeckie. Za panowaniem Mieszka w Siewierzu opowiadają się: Jerzy Horwat, Księstwo bytomskie i jego podziały do końca XV w, Gliwice 1993, s. 22, oraz Stanisław Sroka, Władysław, w: Piastowie. Leksykon Biograficzny, Kraków 1999, s. 732. Z pomysłem tym nie zgadzają się: B. Paszkiewicz, Pieniądz górnośląski w średniowieczu, Lublin 2000, s. 282, oraz Jerzy Sperka, Mieszko, w: Książęta i księżne Górnego Śląska, pod red. Antoniego Barciaka, Katowice 1995, s. 92-93.