Hiszpanie – naród romański zamieszkujący głównie Hiszpanię (około 40 mln). Posługują się językiem hiszpańskim. Wyznają głównie katolicyzm (schrystianizowani w I-V wiekach n.e. W etnogenezie Hiszpanów uczestniczyło wiele grup etnicznych na początku byli to głównie Iberowie a w VI wieku p.n.e. także Celtowie, w II wieku p.n.e romanizowani przez Rzymian, później w V-VIII wiekach n.e. napływ Germanów i Arabów w VIII-XV n.e. Dla kształtowania się narodu hiszpańskiego miała duży wpływ Rekonkwista i powstanie zjednoczonego, scentralizowanego państwa w XV w. Stopniowo Kastylia kulturowo wywierała największy wpływ na cały kraj. Tradycyjne zajęcia Hiszpanów to pasterstwo, sadownictwo, rybołówstwo, rzemiosło, uprawa roślin. W kulturze ludowej są wyraźne różnice pomiędzy regionami w Hiszpanii, duża świadomość regionalnej tożsamości, własne dialekty i tradycje. Żywy i bogaty folklor muzyczny i taneczny, rozwinięty kult loklanych świętych, popularna jest Korrida. W okresie zdobywania Ameryki, Hiszpanie tworzyli podstawowy skład etniczny i wywierali największy wpływ kulturowy w Ameryce Łacińskiej.

Wojny karlistowskie (hiszp. Guerras Carlistas) – nazwa określająca trzy hiszpańskie wojny domowe z początku XIX wieku. Konflikt o podłożu ideologicznym i sukcesyjnym nastąpił pod koniec panowania króla Ferdynanda VII pomiędzy karlistami - zwolennikami królewskiego brata infanta Don Carlosa, hrabiego Molina i liberałami, zwolennikami królowej Marii Krystyny Burbon i jej nieletniej córki - dziedziczki tronu - Izabeli.