Mikcja - Polski Serwis Naukowy

Zobacz hasło mikcja w Wikisłowniku

Mikcja (łac. mictio) – medyczne określenie aktu oddawania moczu, polegające na świadomym (kontrola kory mózgu) wydaleniu zebranego w pęcherzu moczowym moczu przez cewkę moczową na zewnątrz.

Mocz, stopniowo zbierając się w pęcherzu moczowym, powoduje naprężenie jego ściany, co z kolei skutkuje wysłaniem informacji do mózgu o potrzebie jego opróżnienia. Sam akt mikcji jest wynikiem świadomego wysłania informacji do mięśni kurczących pęcherz moczowy i jednocześnie rozluźniających cewkę moczową.

Mocz (łac. urina) - uryna, płyn wytwarzany w nerkach i wydalany z organizmu, zawierający produkty przemiany materii bezużyteczne lub szkodliwe dla ustroju.

Skąpomocz (oliguria) – zmniejszenie ilości moczu dobowego poniżej 400–500 ml u dorosłych (przy wzroście 170 cm i wadze 70 kg). Odpowiednio u niemowląt poniżej 1 ml/kg/h oraz u większych dzieci 0,5 ml/kg/h. Spadek ilości moczu poniżej 100 ml/dobę określa się mianem bezmoczu (anuria).

Mikcja jest kontrolowana, oprócz ośrodka korowego, odpowiedzialnego za świadomą kontrolę oddawania moczu, również przez ośrodek w moście mózgu, gdzie znajduje się ośrodek odpowiedzialny za odruch bezwarunkowy mikcji, co oznacza, że nie możemy w nieskończoność zatrzymywać aktu mikcji. W rdzeniu kręgowym natomiast znajdują się ośrodki współczulne (na wysokości Th10-Th12) oraz przywspółczulne (na wysokości S2-S4).

Dysuria, dyzuria (z łac.) - to objaw chorobowy polegający na bolesnym oddawaniu moczu, któremu często towarzyszy uczucie pieczenia w cewce moczowej (stranguria). Dysurią określa się również dyskomfort towarzyszący oddawaniu moczu. Z dysurią wiąże się także pollakisuria - objaw częstego lub stałego parcia do oddawania moczu.

Łagodny rozrost gruczołu krokowego (łac. hyperplasia prostatae, także przerost prostaty - Hypertrophia prostatae, ang. BPH - Benign prostatic hyperplasia) – choroba występująca u mężczyzn i związana głównie z rozrostem (rozplemem) komórek gruczołowych i komórek podścieliska gruczołu krokowego, a w mniejszym stopniu przerostem komórek (stąd niejednoznaczna nomenklatura), powodująca zwężenie drogi odpływu moczu. Uważa się, że występuje u ponad 50% mężczyzn w wieku powyżej 60 r.ż. i z wiekiem częstość jej występowania wzrasta.

Oddawanie moczu jest jednym z nielicznych przykładów sprzężenia zwrotnego dodatniego w organizmie człowieka. Polega ono na tym, że podczas początkowego skurczu mięśni przy oddawaniu moczu mięśnie opróżniające pęcherz moczowy na skutek impulsacji z ośrodkowego układu nerwowego kurczą się coraz silniej aż do całkowitego opróżnienia pęcherza.

Inkontynencja, inaczej nietrzymanie moczu lub kału. Słowo inkontynencja pochodzi od łacińskiego słowa incontinens, a dosłowne tłumaczenie tego pojęcia oznacza: "nie trzymając przy sobie".

Cukrzyca – grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się . Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.

W rozwoju osobniczym dopiero odpowiedni rozwój kory mózgu pozwala na świadome kontrolowanie oddawania moczu, dlatego małe dzieci (kontrola rozwija się pomiędzy 1-3 rokiem życia) nie potrafią kontrolować tej czynności.

Po tym okresie, brak kontroli mikcji jest objawem chorobowym i przyjmuje postać np. moczenia nocnego, nietrzymania moczu, moczenia paradoksalnego.

Inne pojęcia medyczne, mające zastosowanie w określaniu patologii oddawania moczu:

Częstomocz (polakisuria) – objaw chorobowy, polegający na częstym oddawaniu moczu, zwykle małymi porcjami. Może być jednym z objawów zakażeń układu moczowego (np. rzęsistkowicy), łagodnego rozrostu gruczołu krokowego. W przypadkach raka gruczołu krokowego często występuje częstomocz całodobowy z większym nasileniem w godzinach nocnych. Częstomocz może wystąpić również w przypadku chorób pęcherza moczowego przebiegających z jego zapaleniem lub zmniejszeniem objętości, na przykład wskutek ucisku z zewnątrz, wskutek rozwijającej się ciąży lub guzów w obrębie miednicy mniejszej. W diagnostyce konieczne zwykle jest wykonanie badań wykluczających zakażenie dróg moczowych (leukocyturia, ropomocz, posiew moczu), cystografia i badanie urodynamiczne.

Pęcherz moczowy (łac. vesica urinaria) – narząd gromadzący mocz wydalany przez nerki. Mocz spływa do pęcherza moczowego stale, odpływa zaś z niego okresowo przez cewkę moczową. Pojemność pęcherza moczowego wynosi około 250–500 ml, ale może on jednak rozciągnąć się do objętości 1000–1500 ml. W ciężkich chorobach, np. w durze brzusznym, przy zatrzymaniu moczu pojemność pęcherza może osiągnąć 3–4 litry.

poliuria - czyli wielomocz (wydalanie zwiększonej ilości moczu np. w cukrzycy, moczówce prostej),

polakisuria - czyli częstomocz (częste oddawania zmniejszonych objętości moczu).

oliguria - czyli skąpomocz (niewystarczające wydalanie moczu np. w niewydolności nerek, odwodnieniu),

anuria - czyli bezmocz związany z uszkodzeniem aparatu filtrującego nerek (brak powstawania moczu np. z powodu wstrząsu),

zatrzymanie moczu - brak wydalania moczu, mimo jego powstawania (przeszkoda popęcherzowa np. w przeroście prostaty),

dysuria - czyli bolesne oddawanie moczu,

nykturia - czyli konieczność oddawania moczu w nocy.

paruresis - lęk przed oddawaniem moczu w obecności ludzi np. w toalecie publicznej

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Wstrząs - stan kliniczny, w którym na skutek dysproporcji między zapotrzebowaniem a dostarczeniem odpowiedniej ilości tlenu do komórek organizmu dochodzi do upośledzenia funkcji i niewydolności ważnych dla życia narządów.

Moczenie nocne (łac. enuresis nocturna) – zjawisko polegające na niekontrolowanym oddawaniu moczu, podczas snu. Jest to problem popularny w wieku dziecięcym. W większości przypadków problem ten znika sam. Jeżeli jednak dziecko po ukończeniu ok. 5 roku życia nadal będzie się moczyć, wtedy należy zgłosić się do lekarza. Umiejętność trzymania moczu podczas snu mają bardziej rozwiniętą dziewczynki, niż chłopcy. Najlepszym okresem do podjęcia leczenia jest wiek 5-6 lat. Nieleczone zjawisko może spowodować powiększanie się choroby i problemy psychiczne.