Mikołaj II - papież - Polski Serwis Naukowy

Mikołaj II (łac. Nicolaus II), właśc. Gérard, Gerald, Gherard, Gerardus lub Giroldus (ur. ok. 1010 w Chevron, zm. 27 lipca 1061 we Florencji) – papież w okresie od 1058 do 27 lipca 1061.

Pochodził z Burgundii, z Chevron we Francji (obecnie Mercury (Sabaudia)), był arcybiskupem Florencji.

Po śmierci Stefana IX (X) został wybrany na papieża w Sienie. Jego kandydaturę zaakceptował dwór cesarski oraz książę Lotaryngii i Toskanii. Po wyborze przyjął imię Mikołaja II. W roku 1059 odbył się synod w Sutri, który ogłosił nieważność wyboru Benedykta X, którego wybrała szlachta rzymska, ale nie uzyskała zgody dworu niemieckiego.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Konklawe (łac. cum clave, "pod kluczem", zamknięte pomieszczenie, pokój) – ogólne zgromadzenie kardynałów, zwoływane po 15, maksymalnie po 20 dniach od śmierci papieża (tyle czasu mają nieobecni kardynałowie na przybycie na spotkanie), poprzedzone okresem novemdiales.

Po ucieczce Benedykta X z Rzymu Mikołaj został intronizowany. Uroczystość odbyła się 24 stycznia 1059 roku. Mikołaj II był pierwszym papieżem, który włożył na głowę tiarę.

Papież Mikołaj II
(Fresk z klasztoru San Clemente)

13 kwietnia 1059 roku na synodzie laterańskim promulgował dekret In Nomine Domini, który ograniczył prawo wyboru papieża do kolegium kardynalskiego. Rola duchowieństwa i ludu rzymskiego została ograniczona tylko do akceptacji nowego papieża. Po śmierci papieża kardynałowie mieli utworzyć listę kandydatów na następcę zmarłego biskupa Rzymu. O to stanowisko mógł ubiegać się bądź członek kolegium kardynalskiego, bądź reprezentant duchowieństwa rzymskiego. Dopuszczalna też była możliwość wyboru nie-Rzymianina i poza stolicą. Po dokonanym wyborze nowy papież od razu otrzymywał pełnię władzy. Podczas wakatu Kościołem zarządzać mieli kardynałowie-biskupi. Dekret ten nie zakwestionował prawa cesarza do zatwierdzania nowego biskupa Rzymu, ale też to prawo uzależnione było od indywidualnego władcy. Miało być każdorazowo przyznawane i mogło być utracone na skutek ewentualnych nadużyć.

Symonia, świętokupstwo – handel godnościami i urzędami kościelnymi, sakramentami oraz dobrami duchowymi. Nazwa pochodzi od Szymona Maga, który chciał kupić od świętych Piotra i Jana przywilej udzielania daru Ducha Świętego.

Tiara – papieska korona, składająca się z trzech diademów (z tego powodu zwana też w łac. triregnum), wysadzana kamieniami szlachetnymi i perłami, ozdobiona na szczycie małym krzyżem. W tej formie używana od przełomu XIII/XIV wieku aż do 1965 roku, czyli do pontyfikatu Pawła VI, który przestał jej używać. Tiara widnieje nadal w godle Watykanu. Benedykt XVI jako pierwszy papież wycofał ją jednak z z herbu papieskiego (zastąpił ją mitrą).

14 kwietnia 1059 roku, ustalił nowy regulamin wyborów papieskich, według którego elekcja miała się odbywać w zamkniętym gronie kardynałów (konklawe). Pozbawiło to cesarza możliwości wywierania wpływu na wybór papiestwa.

Mikołaj II, jak jego poprzednicy, przeciwstawiał się małżeństwom księży i symonii. W celu przeciwstawienia się im zwołał synody, którym przewodniczył w Rzymie w roku 1060 i 1061. Ograniczył też wpływ świeckich na zarządzanie dobrami kościelnymi. Papież ten w ramach reformy duchowieństwa usiłował przywrócić życie wspólnotowe księży posługujących przy katedrach. Dążył do zminimalizowania nadużyć i nieodpowiedzialnego przenoszenia prawa własności. Przeciwstawił się inwestyturze świeckiej, czyli nadawaniu godności kościelnych przez świecką władzę. Zakazał osobom duchownym w darze od osób świeckich przyjmować kościoły.

Stefan IX, (właśc. Frederick z Lorraine) (ur. prawdopodobnie na początku XI wieku - zm. 29 marca 1058 we Florencji) - święty Kościoła katolickiego, papież w okresie od 3 sierpnia 1057 do 29 marca 1058 roku, .

Siena – miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, w prowincji Siena. Ważne centrum turystyczne. Według danych na rok 2011 gminę zamieszkują 54 543 osoby, 462,2 os./km².

Za pontyfikatu Mikołaja II przeprowadzono reformę prawa małżeńskiego. Wprowadzono możliwość otrzymania dyspensy od przeszkody małżeńskiej. Celem było zachowanie ważności małżeństwa. Przeszkody do jego ważnego zawarcia właściwie ograniczono do pokrewieństwa.

Biskupi niemieccy papieskie postanowienia dyscyplinarne uznali za surowe, więc odrzucili je jako nieważne, tym samym zerwali jedność z papieżem.

Kolegium kardynałów (Collegium Cardinalium Sanctae Romanae Ecclesiae – Kolegium Kardynałów Świętego Kościoła Rzymskiego) jest to ogół kardynałów Kościoła katolickiego, którego zadaniem jest wspomaganie papieża w kierowaniu Kościołem. Kolegium kardynałów zbiera się na konsystorzach zwoływanych przez papieża. Po wystąpieniu wakatu Stolicy Apostolskiej kolegium to zbiera się na konklawe w celu wybrania nowego papieża.

Pokrewieństwo, potocznie nazywane "więzami krwi" – więź prawnorodzinna zachodząca między dwiema osobami, polegająca na pochodzeniu od siebie lub też posiadaniu przynajmniej jednego wspólnego przodka. Ma charakter biologiczno-prawny (w odróżnieniu od powinowactwa, które ma tylko charakter prawny). Bliskość pokrewieństwa określają linie pokrewieństwa (prosta i boczna) oraz jego stopnie. Osoby, pomiędzy którymi zachodzi taka więź nazywa się wzajemnie krewnymi.

Mikołaj II zmarł we Florencji, gdzie został też pochowany.