Mikołaj Sukniewicz - Polski Serwis Naukowy

Mikołaj Sukniewicz ps. "Kola", "Gajowy", "Odyniec" (ur. 26 października 1898 w Łunińcu na Polesiu, zm. 15 listopada 1979 w Bielawie) – major piechoty Wojska Polskiego i Armii Krajowej.

Rodzina

Był synem Wincentego i Marii z domu Eysmont-Jasiemczyk. Ożeniony z Marią Nadzieją z Jodko-Wojtkiewiczów, był ojcem Natalii (ur. 1924). Ukończył gimnazjum klasyczne w Petersburgu.

Służba w Armii Imperium Rosyjskiego i polskich formacjach wojskowych w Rosji

W 1915 r. wcielony został do Armii Imperium Rosyjskiego i skierowany do Szkoły Oficerskiej w Orenburgu. Po ukończeniu szkoły oficerskiej pełnił służbę w 3, 164, 94, 80, 57 Pułku Piechoty, a później w Wojsku Dońskim. Był ranny na froncie. W grudniu 1918 r. przydzielony został do 14 Pułku Strzelców 4 Dywizji Strzelców Polskich gen. Żeligowskiego. W tymże pułku służył do czasu przeniesienia do 3 Dywizji Piechoty Legionów.

Podporucznik (ppor.) – najniższy stopień oficerski w Wojsku Polskim, z korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu podporucznika na naramiennikach nosi dwie gwiazdki.

Lucjan Żeligowski (ur. 17 października 1865 w Oszmianie, zm. 9 lipca 1947 w Londynie) – pułkownik piechoty Armii Imperium Rosyjskiego i generał broni Wojska Polskiego, znany z tzw. buntu Żeligowskiego, podczas którego zajął Wilno i jego okolice, proklamując powstanie tzw. Litwy Środkowej.

Służba w Wojsku Polskim

Od czerwca 1919 r. do maja 1920 r., w stopniu podporucznika, dowodził 6 kompanią 7 Pułku Piechoty Legionów. Walczył na wojnie z bolszewikami, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych. Ranny, dostał się do niewoli bolszewickiej.

Z niewoli powrócił w sierpniu 1921 r., w ramach wymiany jeńców. Do października 1924 r. ponownie pełnił służbę w 7 pp Leg. Od X 1924 do III 1931 odbywał służbę w 4 Baonie Korpusu Ochrony Pogranicza w Ostrogu nad Horyniem i Dederkałach. Jednocześnie był oficerem wywiadu. Za ten okres odznaczony Krzyżem Walecznych oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi. Od III 1931 do V 1933 w 22 Pułku Piechoty w Siedlcach, a następnie (od 1933) ponownie w 7 pp. Leg. w Chełmie Lubelskim na stanowisku dowódcy kompanii.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Wojna polsko-bolszewicka (wojna polsko-rosyjska 1919-1920) – wojna pomiędzy odrodzoną II Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką, dążącą do podboju państw europejskich i przekształcenia ich w republiki radzieckie zgodnie z doktryną i deklarowanymi celami politycznymi ("rewolucja z zewnątrz") rosyjskiej partii bolszewików.

II wojna światowa

Podczas sierpniowej mobilizacji przydzielony do 3 Dywizji Piechoty Legionów. Walczył jako dowódca kompanii. Gdy oddziały 7 pp. Leg. uległy rozproszeniu, znalazł się w Polsce południowo-wschodniej. Lekko ranny dostał się do niewoli sowieckiej. Trafił do obozu przejściowego w Szepietówce, skąd zbiegł do GG. Tam rozpoczął działalność w ZWZ-AK, początkowo w charakterze komendanta powiatu Hrubieszów. W styczniu 1941 objął zastępstwo dowódcy 7 Pułku Piechoty Legionów AK „Garłuch” oraz dowództwo 1 baonu (pseudonim „Kola” i „Gajowy” na użytek wewnętrzny i „Odyniec” w ewidencji okręgu AK). Awansowany do stopnia majora rozkazem Komendanta Sił Zbrojnych w Kraju z dnia 11 XI 1943. Funkcję zastępcy dowódcy pełnił do końca 1944 roku, także podczas Powstania Warszawskiego. W XII 1944 aresztowany i torturowany przez Gestapo (wobec wycofywania się oddziałów niemieckich – wykupiony staraniem dowództwa pułku). W styczniu 1945 roku aresztowany w pociągu z Podkowy Leśnej do Częstochowy (podczas przewożenia radiostacji) i osadzony w obozie w Lichterfelde-Süd w Niemczech (od stycznia do końca kwietnia 1945). Po wojnie był pracownikiem umysłowym w różnych zakładach pracy w Bielawie i Jodłowniku.

Bielawa (niem. Langenbielau) – miasto i gmina miejska w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim. Bielawa położona jest na Przedgórzu Sudeckim, u podnóża Gór Sowich. Rozciąga się na długości 12 km wzdłuż potoku Bielawica (niem. Biele), na wysokości 280-345 m n.p.m.

Pseudonim (z gr. ψευδώνυμος pseudonymos, dosł. "pod fałszywym imieniem") – indywidualna nazwa danej osoby, inna niż oficjalne imię i nazwisko.

Awanse

podporucznik - 22 czerwca 1922 r.

kapitan - 19 marca 1928 r. ze starszeństem z 1 stycznia 1928 r. i 243 lokatą w korpusie oficerów piechoty.

Bibliografia

Ludwik Głowacki, Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939, Wydawnictwo Lubelskie 1986, s. 302.

J. Kreusch, A.K. Kunert, P. Rozwadowski, Wielka ilustrowana encyklopedia Powstania Warszawskiego, t. 5, ARS Print 1997 (biogram został podany błędnie),

J. Kulesza, "Garłuch" 7 Pułk Piechoty AK, Warszawa 2004.

M. B. Michalik, E. Duraczyński, Kronika powstań polskich 1794-1944, Kronika 1994, Oddziały Powstania Warszawskiego, Warszawa 1988.

Roczniki Oficerskie z 1923, 1924, 1928 i 1932 roku, Ministerstwo Spraw Wojskowych.

R. Rybka, K. Stepan, Rocznik Oficerski 1939, 2006.

J.K. Wroniszewski, Ochota 1939-1945, MON 1976, s. 243, 311.

J.K. Wroniszewski, Ochota 1944, Warszawa 1970.

J. K. Wroniszewski, Ochota Okęcie. Warszawskie Termopile 1944. Przewodnik pamięci po miejscach walk i pamięci z lat 1939-1944, Warszawa 2002, s. 48-49.

Mikołaj Sukniewicz – notatki.

Teczka akt personalnych Mikołaja Sukniewicza, Centralne Archiwum Wojskowe.