Mikołaj Trąba herbu Trąby (ur. ok. 1358 w Sandomierzu, zm. 2 grudnia 1422 w Lubicy na Spiszu) – polski duchowny katolicki, notariusz królewski od 1390 roku, podkanclerzy koronny 1403–1412, arcybiskup halicki 1410-1412, arcybiskup gnieźnieński od 1412, pierwszy prymas Polski od 1417.

Syn Jakuba scholastyka i dziekana kolegiaty sandomierskiej, szlachectwo i herb otrzymał w drodze adopcji.

Doradca Władysława II Jagiełły, zwolennik aktywnej polityki antykrzyżackiej. Brał udział w bitwie grunwaldzkiej przy królu, a po bitwie przeglądał przywileje klasztorne i kierował notariuszami spisującymi łupy i wysyłającymi pisma. Z nadania królewskiego, przez kilka miesięcy po bitwie pod Grunwaldem - do czasu odbicia zamku przez inflanckie posiłki landmarszałka Bern von Hevelmann'a - pan na Kowalewie Pomorskim. W czasie trwania oblężenia Malborka w 1410 roku był - wbrew Jagielle - gorącym orędownikiem trwania przy wysiłkach zdobycia stolicy Zakonu.

Przewodniczył polskiej delegacji na soborze w Konstancji 1414–1418, został wysunięty jako kandydat na papieża. Mając na celu uzyskanie pontyfikatu, zasilił antypolską koalicję, czym zraził do siebie mu współczesnych. W 1418 papież Marcin V ofiarowywał mu godność kardynalską, Mikołaj jednak odmówił, gdyż inaczej podporządkowałby się wyłącznej władzy papieży. Papież zadowolił się nadaniem Mikołajowi tytułu Primas Regni, który miał być już przechodni wśród arcybiskupów gnieźnieńskich. Po powrocie do kraju prymas musiał tłumaczyć się z przybranej przez siebie postawy i składać przysięgę oczyszczającą go z zarzutu zdrady.

Z jego inicjatywy spisano "Cronica conflictus" i wydano tzw. Statuty Trąby w 1420 r. Zmarł 2 grudnia 1422 na Węgrzech, jego ciało sprowadził do Gniezna Jan z Tuliszkowa.

W 2008, z okazji 650-lecie urodzin Mikołaja Trąby odbyła się w Sandomierzu konferencja naukowa poświęcona tej postaci.

Przypisy