Mikołaj V - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy papieża. Zapoznaj się również z: inne postacie, noszące to imię.

Mikołaj V (łac. Nicolaus V), właściwie Tommaso Parentucelli; (ur. 15 listopada 1397 w Sarzana w rejonie Lukki we Włoszech - zm. 24 marca 1455 w Watykanie) – papież w okresie od 6 marca 1447 do 24 marca 1455.

Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego , (niem.) Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicæ ,Sacrum Imperium 1157 , Sacrum Romanum Imperium - pierwsza wzmianka 1254, do 1512 Święte Cesarstwo Rzymskie, niem. Heiliges Römisches Reich , (łac.) Sacrum Romanum Imperium , nazwa odwołująca się do idei jak i tworu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Urodził się w Sarzana we włoskim regionie Toskania, gdzie jego ojciec był chirurgiem. Został wysłany na studia do Bolonii. Po dwóch latach nauki, z powodu śmierci ojca musiał przerwać naukę. Po ponownym małżeństwie matki Tommaso został prywatnym nauczycielem florenckich rodzin Strozzi i Albizzi. Poznał w tym okresie czołowych florenckich humanistów. Następnie kontynuował studia teologiczne na uniwersytecie w Bolonii. Po zakończeniu studiów w 1422 Tomasem zainteresował się arcybiskup Bolonii Mikołaj Albergati, dostrzegając potencjał przyszłego papieża. Arcybiskup, w celu dalszego kształcenia Tommaso, wysłał go w podróż po Europie. Tomaso odwiedził Niemcy, Francję i Anglię. W czasie podróży oddał się pasji zbierania książek, część z nich z odręcznymi notatkami przetrwała do dnia dzisiejszego.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Bazylika św. Piotra na Watykanie (wł. Papale Basilica Maggiore di San Pietro in Vaticano) – zbudowana w latach 1506-1626 rzymskokatolicka bazylika na placu św. Piotra na Watykanie.

W 1444 zmarł arcybiskup Albergati i Parentucelli został mianowany na jego miejsce. Ze względu na rosnące niepokoje społeczne w Bolonii papież Eugeniusz IV powołał Parentucelliego na jednego ze swoich przedstawicieli na negocjacje pomiędzy Watykanem i Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego w Bazylei. W uznaniu zasług został mianowany w grudniu 1446 kardynałem Santa Susanna. Kilka miesięcy później 6 marca 1447 wybrano go na następcę zmarłego Eugeniusza IV; przybrał imię Mikołaj V, aby uczcić swojego mecenasa Nicholasa Albergati.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-miasto europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.

Najważniejsze wydarzenia polityczne pontyfikatu

17 lutego 1448 – podpisanie konkordatu z Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego, co doprowadziło do rezygnacji antypapieża Feliksa V 7 kwietnia 1448

marzec 1452 – koronacja Fryderyka III na cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego; była to ostatnia koronacja cesarza w Rzymie

18 czerwca 1452 - wydanie bulli Dum Diversas, w której papież zezwolił Portugalii na "atak, podbicie i ujarzmienie Saracenów, pogan i innych wrogów Chrystusa gdziekolwiek byliby znalezieni"

29 maja 1453 – zajęcie Konstantynopola przez Turków (upadek Konstantynopola)

Najważniejsze wydarzenia kulturalne pontyfikatu

Mikołaj V wprowadził ducha renesansu do stolicy Piotrowej. Planował ozdobić Watykan nowymi dziełami godnymi stolicy chrześcijańskiego świata. Rozpoczął jednak praktycznie, od wzmocnienia ufortyfikowania miasta, uporządkowania i wybrukowania głównych ulic oraz poprawy zaopatrzenia w wodę - odbudował akwedukt Aqua Vigro. Jednakże najbardziej zaangażował się w przebudowę Watykanu, a w szczególności Bazyliki Św. Piotra. W czasie trwania pontyfikatu Mikołaja V została zburzona część antycznej bazyliki oraz wykonano przeróbki w Pałacu Laterańskim (freski autorstwa Fra Angelico).

Fryderyk III (ur. 21 września 1415 w Innsbrucku, zm. 19 sierpnia 1493 w Linz) – król niemiecki od 1440, cesarz rzymsko-niemiecki od 1452, arcyksiążę austriacki od 1457 (jako Fryderyk V), z dynastii Habsburgów. Syn księcia Styrii Ernesta Żelaznego i Cymbarki, córki Siemowita IV, księcia mazowieckiego.

Kardynał (łac. cardinalis – główny, zasadniczy, mocno z czymś związany) – potocznie nazywany purpuratem z racji koloru noszonego mucetu, w Kościele katolickim najwyższa po papieżu godność kościelna.

Dzięki poparciu Mikołaja V humanizm rozpowszechnił się w Rzymie; papież w szczególności finansował tłumaczenia przez setki kopistów i uczonych dzieł greckich (zarówno chrześcijańskich jak i pogańskich). Mikołaj V utworzył również Bibliotekę Watykańską.

W 1453 r. został wykryty i zlikwidowany spisek kierowany przez Stefano Porcariego, mający na celu odebranie świeckiej władzy papieżom.

Fra Angelico, Jan z Fiesole właśc. Guido di Pietro da Mugello (ur. ok. 1387, w Vicchio w rejonie Mugello – zm. 18 lutego 1455, w Rzymie) – wł. malarz religijny wczesnego renesansu, dominikanin, błogosławiony Kościoła Katolickiego. Oprócz obrazów temperowych malował także freski i miniatury. Podejmował tylko tematy religijne.

Lateran – zespół pałacowo-kościelny w Rzymie, zbudowany w IV wieku przez cesarza Konstantyna Wielkiego na gruntach pałacu rzymskiej rodziny Lateranów. Wówczas to powstał kościół pod wezwaniem Chrystusa Zbawiciela (później przemianowywany dwukrotnie na kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty). Przebudowany pałac Lateranów oraz kościół cesarz podarował papieżom, którzy gospodarowali tam do 1308, kiedy to rezydencją papieską został Watykan. W 1308 roku pałac i kościół spłonęły, zostały jednak odbudowane, a arcybazylika św. Jana na Lateranie jest katedrą biskupa Rzymu (czyli papieża).

Zobacz też

antypapież Mikołaj V (1328-1330).

Przypisy

The Historical encyclopedia of world slavery - Google Books

Linki zewnętrzne

Catholic Encyclopedia 1908: Nicholas V.

Mikołaj V w bazie catholic-hierarchy.org (ang.)