Miluza - Polski Serwis Naukowy

Stare miasto w Miluzie

Miluza (franc., ang., wł. Mulhouse, niem. Mülhausen, alzacki Milhüsa) leży we wschodniej Francji i jest największym miastem departamentu Górny Ren, a drugim największym w Alzacji po Strasburgu. Leży nad rzekami Doller i Ill, dopływami Renu.

Historia

Nazwa miasta pochodzi od niemieckiego słowa młyny (Mühlhausen), gdyż pierwszymi budynkami były młyny zbudowane nad rzekami Ill i Doller. Symbolem miasta jest zatem koło młyńskie.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Pierwsze wzmianki pochodzą z XII wieku. W 1354 r. wstąpiła do związku Décapole (gr. dziesięć miast), zrzeszającego wolne miasta Alzacji. W 1515 r. Miluza opuściła Décapole żeby związać się ze szwajcarskimi kantonami. Tworzyła niezależną republikę aż do wcielenia do terytorium francuskiego 4 stycznia 1798 w czasach Dyrektoriatu.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Katedra w Miluzie

Mury miejskie

Z racji dość późnego przyłączenia do Francji, a także dlatego, że Miluza była wówczas niezbyt ważna, jej rola administracyjna pozostała ograniczona. Wobec tego Colmar, dziś mający znacznie mniej mieszkańców, jest prefekturą (stolicą) departamentu, podczas gdy Miluza została podprefekturą dopiero w 1857 r.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Katia Krafft (ur. 17 kwietnia 1942 w Alzacji, zm. 3 czerwca 1991 w Japonii) - francuska wulkanolog, która wraz z mężem Mauricem zajmowała się badaniem erupcji wulkanicznych.

Do rozwoju Miluzy, otoczonej terenami wiejskimi, przyczynił się przemysł tekstylny i garbarski, później także przemysł chemiczny i mechaniczny od połowy XVIII wieku. Miluza cieszy się szczególnymi związkami z Luizjaną, skąd sprowadza bawełnę, a także z krajami Lewantu. To wyjaśnia, czemu jej zabytkowe centrum jest małe w porównaniu z rozmiarami gminy.

Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe) – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.
Lewant (od wł. levante – wschód) – pochodzące z języka włoskiego określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Granice wyznaczają: Morze Śródziemne, Taurus, Mezopotamia, pustynie Półwyspu Arabskiego i Morze Czerwone. Obszar ten obejmuje takie dzisiejsze państwa jak: Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska. W szerszym znaczeniu do Lewantu zalicza się również Azję Mniejszą (Turcja) i Egipt.

Po wojnie francusko-pruskiej w latach 1870/71 Miluza wraz z całą Alzacją zostały wcielone do Rzeszy Niemieckiej. Francja odzyskała miasto 17 listopada 1918 r. W czasie II wojny światowej wojska niemieckie wkroczyły do Miluzy 19 czerwca 1940 r., a dzień później miasto odwiedził incognito Adolf Hitler. Oddziały francuskie pod wodzą generała Jeana de Lattre de Tassigny'ego, idąc od strony Bruebach i Zimmersheim oraz wznosząc okrzyki "Niech żyje Francja!", "Niech żyje de Gaulle!", wyzwoliły miasto 21 listopada 1944 r. poczynając od godziny 8.

Kanton to podstawowa, terytorialna jednostka administracyjna Szwajcarii. Szwajcaria jest państwem federacyjnym, składającym się z 26 kantonów i 2890 gmin, które posiadają bardzo szeroką autonomię. Aż do połowy XIX wieku kantony były samodzielnymi minipaństwami, które posiadały własne armie, same strzegły granic i biły własną monetę. Przekształcenie Szwajcarii z luźnej federacji nieposiadającej instytucji centralnych w państwo federalne nastąpiło dopiero w 1848 roku.
Wojna francusko-pruska 1870-1871 (19 lipca 1870 – 10 maja 1871) – konflikt zbrojny między Francją i Prusami. Bezpośrednią przyczyną była próba osadzenia przez Bismarcka na tronie Hiszpanii pruskiego księcia. Był to książę Leopold von Hohenzollern-Sigmaringen. Natomiast wewnętrznie była wynikiem toczącej się rywalizacji Francji i Prus o dominację w Europie. Wojnę zakończono podpisaniem traktatu pokojowego 10 maja 1871 roku we Frankfurcie.

26 grudnia 2004 r. poważna eksplozja gazu uszkodziła, a potem doprowadziła do zburzenia 4-piętrowego budynku mieszkalnego przy Rue de la martre 12, zbierając 17 ofiar.

Rozwój dzielnic

Miluza składa się, ogólnie rzecz biorąc, z dolnego i górnego miasta.

Dolne miasto było niegdyś dzielnicą kupców i rzemieślników. Rozwija się wokół Placu Réunion (dzisiejsza nazwa nadana na pamiątkę ponownego przyłączenia do Francji). Obecnie jest to strefa piesza.

Górne miasto rozwijało się od XVIII wieku. Różne zakony zakładały tam swoje klasztory, zwłaszcza franciszkanie, augustianie, klaryski i kawalerowie maltańscy.

Nowa dzielnica jest pierwszym przykładem planowej urbanizacji w Miluzie, od 1826 r., po wyburzeniu murów obronnych (jak w wielu francuskich miastach). Skupia się wokół Placu Republiki. Jej rozkład i trójkątna forma demonstruje zamysł projektantów. Plany zostały powierzone architektom G. Stolzowi i Félixowi Fries. W tę dzielnicę zainwestowały bogate rodziny magnatów przemysłowych, liberałów i republikanów.

Dzielnica Rebberg składa się z domów mistrzów na wzór rezydencji plantatorów bawełny z Luizjany. Początkowo, ten teren zajmowały winnice miejskie (reb: wino; berg: wzgórze). Znajdują się tu też domy na wzór angielski: cottages (ang. domki, chatki) ukazujące związki z Manchesterem od czasu wyjazdów synów przemysłowców na studia do Anglii.

Ratusz miejski (1553) wzniesiony został w stylu renesansowym. Montaigne w 1580 r. opisał go jako "wspaniały pałac cały złocony" (palais magnifique et tout doré). Ratusz rozsławiły malowidła iluzjonistyczne (w stylu trompe-l'oeil) i alegoryczne przedstawienia cnót i ułomności. Freski z Sali obrad przedstawiają herby szwajcarskich kantonów, z którymi miasto było związane.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Gospodarka

Miasto z początku rozwijało się dzięki przemysłowi tekstylnemu, później także dzięki związanymi z nim przemysłom maszynowemu i chemicznemu. Niektóre elementy tego sektora dotrwały do naszych czasów, ale po II wojnie światowej kryzys w przemyśle tekstylnym nie ominął także Miluzy. Ważna reorientacja miała miejsce wraz z założeniem fabryki samochodów w 1962 r., co zapoczątkowało restrukturyzację miejscowych gałęzi gospodarki.

Ill ([il]) – rzeka w północno-wschodniej Francji, przepływająca przez równiny Alzacji, lewy (zachodni) dopływ Renu, przepływający m.in. przez Strasburg.
William Wyler (ur. 1 lipca 1902 w Miluzie, zm. 27 lipca 1981) – amerykański reżyser niemieckiego pochodzenia. Laureat trzech Oscarów za filmy Ben-Hur, Najlepsze lata naszego życia oraz Pani Miniver, nominowany dwunastokrotnie. W 1966 roku otrzymał nagrodę im. Irvinga G. Thalberga.

Warto zauważyć bliskość złóż potasu na północ od miasta, które dawały zatrudnienie przez cały XX wiek.

Przemysł samochodowy (Fabryka Peugeot-Mulhouse, pierwszy pracodawca Alzacji zatrudniający 12 580 pracowników, w tym 1630 czasowych pod koniec sierpnia 2004) oraz podwykonawcy

Chemia (ICMD)

Elektronika (Clemessy)

Mechanika (SACM – Warsitlä)

Tekstylia (DMC, Superba)

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)