Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego NRD

Ten artykuł dotyczy aparatu bezpieczeństwa NRD . Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego wyrazu.

Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego Niemieckiej Republiki Demokratycznej (niem. Ministerium für Staatssicherheit (MfS)), powszechnie zwane Stasi – naczelny organ bezpieczeństwa NRD, utworzony 8 lutego 1950. MfS odpowiedzialne było za kierunek bezpieczeństwa wewnętrznego, wywiadu wewnętrznego i zagranicznego oraz kontrwywiadu Niemieckiej Republiki Demokratycznej.

Niemcy Zachodnie (właściwie Republika Federalna Niemiec) – określenie państwa niemieckiego leżącego w obecnej zachodniej części Niemiec w okresie 1949-1990. Oficjalna nazwa państwa brzmiała Republika Federalna Niemiec (niem. Bundesrepublik Deutschland), państwo zostało utworzone w 1949 roku z brytyjskiej, amerykańskiej i francuskiej stref okupacyjnych oraz Protektoratu Saary. W 1990 roku Niemiecka Republika Demokratyczna uległa likwidacji, a powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN.
Zimna wojna – stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej i politycznej pomiędzy Związkiem Radzieckim i autorytarnymi państwami socjalistycznymi uzależnionymi od ZSRR, a demokratycznymi państwami kapitalistycznymi pod przywództwem Stanów Zjednoczonych. Zimnej wojnie towarzyszył intensywny wyścig zbrojeń spowodowany permanentnym stanem wzajemnej nieufności oraz ideologicznymi założeniami komunizmu dążącego do rozszerzania zasięgu światowej rewolucji proletariackiej z jednej strony, z drugiej zaś, dążeniami krajów zachodnich do powstrzymywania rozszerzania się wpływów ZSRR na świecie.

Początki

Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego, Dom 1, Normannenstraße, Berlin

Logo Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego (MfS) Stasi

Ministerium für Staatssicherheit (MfS) zostało utworzone 8 lutego 1950. Od samego początku wzorowane na radzieckim Ministerstwie Bezpieczeństwa Państwowego – MGB. NRD-owskie organy bezpieczeństwa i wywiadu były tworzone pod kontrolą i nadzorem funkcjonariuszy byłego NKWD, już wówczas MGB. Jednym z głównych tzw. radzieckich doradców (nadzorców) był generał Iwan Sierow, także m.in. twórca polskiego aparatu bezpieczeństwa publicznego. (zob.RBP/MBP)
MfS powstało w wyniku połączenia kilku instytucji, m.in. wywiadowczych wspomagających radziecki aparat bezpieczeństwa (MGB) w radzieckiej strefie okupacyjnej Niemiec, m.in. utworzonego w 1951 – Instytutu Badań Ekonomicznych (Institut fur Wirtschaftwissenschaftliche Forschung – IWF), który następnie zmienił nazwę na Wydział XV, a w 1957 lub 1958 stał się formalnie Głównym Zarządem Wywiadu MfS odpowiedzialnym za wywiad zagraniczny, także po części na bazie struktur Komisariatu-5 (K-5) oraz SSD. Komisariat-5 (K-5) został utworzony w 1947 na gruzach nazistowskiego Gestapo i posiadał prawie identyczną strukturę administracyjno-organizacyjną.

Bundesnachrichtendienst (BND), Federalna Służba Wywiadowcza (Informacyjna), agencja wywiadowcza utworzona w Republice Federalnej Niemiec w 1956 roku, wywodząca się z tzw. Organizacji Gehlena.
Wolny Kraj Saksonia (śrdw.-łac. Saxonia, kraina Sasów; niem. Freistaat Sachsen, górnołuż. Swobodny stat Sakska, dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Jego obszar wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Został utworzony w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec. Obejmuje on w przybliżeniu obszar dawnego elektoratu a później królestwa Saksonii (patrz historia poniżej). Pod względem powierzchni Saksonia jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, szóstym spośród 16 niemieckich krajów związkowych. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa saxum - skała z powodu charakterystycznych czarnych saksońskich skał.

MfS/Stasi początkowo składało się z trzech pionów, m.in.: Hauptabteilung I (HA I) – wywiad wojskowy i gospodarczy, Hauptabteilung II (HA II) – akcje sabotażowe i agitacyjne w Niemczech Zachodnich oraz Hauptabteilung III (HA III) – kontrwywiad krajowy (dawny Komisariat-5 K-5), potem z 7, aż wreszcie z ponad 20 głównych wydziałów (Hauptabteilungen), Wydziałów (Abteilungen) i Grup Roboczych (Arbeitsgruppen).

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Lothar de Maizière (ur. 2 marca 1940 w Nordhausen) – niemiecki polityk konserwatywny, pierwszy i ostatni demokratycznie wybrany premier Niemieckiej Republiki Demokratycznej (12 kwietnia – 2 października 1990). Pełnił wówczas także funkcję ministra spraw zagranicznych. Za jego kadencji rzeczniczką była Angela Merkel. Ujawniony w 1991 jako agent Stasi. Po tej aferze podał się do dymisji.

Podporządkowanie i administracja terenowa

Przez lata nie istniał jakikolwiek pisemny dokument potwierdzający szczególną rolę Stasi w systemie rządowym Niemieckiej Republiki Demokratycznej, tak samo jak nie było żadnych wytycznych na temat głównych zadań Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego MfS i jego struktury organizacyjnej.

Kontrwywiad - działalność mająca na celu neutralizowanie działalności obcych służb wywiadowczych, jak też przeciwdziałanie szpiegostwu w ogólności. Często ujmuje się tu również działania mające na celu ochronę i obronę przed dywersją i sabotażem. Kontrwywiadem przeważnie zajmują się służby cywilne, policyjne i wojskowe, potocznie określane również mianem kontrwywiad. W Polsce kontrwywiadem cywilnym zajmuje się Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a wojskowym Służba Kontrwywiadu Wojskowego.
Bundestag (pełna nazwa Deutscher Bundestag) – druga obok Bundesratu (Rady Federalnej) izba parlamentu Niemiec. Pierwsza kadencja Bundestagu rozpoczęła się 7 września 1949 roku. Od 1999 siedzibą jest budynek Reichstagu (Reichstagsgebäude) w Berlinie. Ustawowa liczba posłów wynosi obecnie 598 osób (od 2002 roku), ale liczba ta może się zwiększać o tzw. mandaty nadliczbowe (dodatkowe, nadwyżkowe), o czym niżej. Liczba posłów obecnej, XVII kadencji wynosi 622. Skład Bundestagu jest ustalany według ordynacji mieszanej co cztery lata na podstawie powszechnych, równych, bezpośrednich, wolnych wyborów, w głosowaniu tajnym (nazywanych w języku niemieckim Bundestagswahl).

W początkowym okresie (wrzesień 1953 – listopad 1955) NRD-owska Służba Bezpieczeństwa nie posiadała samodzielności instytucjonalnej, choć funkcjonowała formalnie jako Staatssekretariat fur Staatssicherheit (SfS) des Inneren [MdI] Sekretariat Stanu ds. Bezpieczeństwa Państwowego MSW – bezpośrednio podlegała Biuru Politycznemu KC SED. Potocznie było zwane Staatssicherheit, bezpieczeństwo państwowe, od którego dwóch pierwszych liter obu połączonych wyrazów powstał najbardziej znany skrót Stasi.

Gregor Gysi (ur. 16 stycznia 1948 w Berlinie) - niemiecki polityk, prawnik, adwokat,żydowskiego pochodzenia,członek Die Linkspartei., w latach 1989-1993 przewodniczący PDS.
Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja Ajax).

Dopiero 30 lipca 1969 Erich Honecker wydał statut MfS, bez przedstawienia w nim szczegółowego zakresu kompetencji i zadań. Swym podpisem potwierdził jedynie nominację ministra i jego zastępców, jako funkcyjnych przedstawicieli MfS. Wspomniano tam, że Urząd Bezpieczeństwa dzieli się na jednostki służbowe odpowiednio do zatwierdzonej struktury. Przy tym, w pierwszym rzędzie, zanim nie nastąpiło ostateczne rozwiązanie tajnych służb NRD, chodziło o wyodrębnienie głównych wydziałów (Hauptabteilungen – HA), Głównego Zarządu Wywiadu (Hauptverwaltung Aufklärung – HVA – który do 1958 nazywał się HAXV), Wydziału Referatów Centrali w Berlinie, jak i powołanie zarządów okręgowych (Bezirksverwaltungen BV) oraz niższych urzędów powiatowych (Kreisdienststellen KD).

Reiner Kunze – (ur. 16 sierpnia 1933, w Oelsnitz w Rudawach) – współczesny niemiecki poeta, prozaik i tłumacz. W latach 1962-1977 jeden z najbardziej znanych enerdowskich pisarzy-dysydentów.
Muzeum Stasi (Stasimuseum Berlin), znane również jako Miejsce Badań i Pamięci Normannenstraße (Forschungs-und Gedenkstätte Normannenstraße) jest centrum badań i pamięci o systemie politycznym byłej NRD. Znajduje się w dzielnicy Berlina - Lichtenberg, w byłej siedzibie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego Stasi (Ministerium für Staatssicherheit), przy Ruschestrasse, w pobliżu Frankfurter Allee i stacji U-Bahn Magdalenenstraße.

Podstawowa struktura Ministerium für Staatssicherheit – MfS, Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego, w którego skład wchodził Hauptverwaltung Aufklärung – HVA, Główny Zarząd Wywiadowczy, z zasady odpowiadała państwowej strukturze administracyjnej. MfS dzieliło się na sześć Zarządów Krajowych Bezpieczeństwa Państwowego: Brandenburgia, Wielki Berlin, Meklemburgia, Saksonia, Saksonia-Anhalt i Turyngia.

Tajny współpracownik (TW) w terminologii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL osoba świadomie, dobrowolnie i za wynagrodzeniem współpracująca ze Służbą Bezpieczeństwa.
Meklemburgia (niem. Mecklenburg - kalka obodrzyckiej nazwy Weligard, staroniem. mikile - wielki) – kraina historyczna położona pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz, zajmuje płaskie i faliste tereny Pojezierza Meklemburskiego. Obecnie jest to zachodnia i największa część kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie (Mecklenburg-Vorpommern) w RFN.

Wraz z reformą administracyjną z 1952 zarządy krajowe (Landesverwaltungen) zostały przekształcone w 14 zarządów okręgowych (Bezirksverwaltungen) – Bezpieczeństwa Państwowego i 217 urzędów powiatowych (Kreisdienststellen). Na szczeblach ministerialnym, okręgowym i powiatowym, działało w 1989 ok. 670 jednostek służbowych Stasi.

Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego (ros. Министерство государственной безопасности - Ministierstwo Gosudarstwiennoj Biezopasnosti, MGB) – organ bezpieczeństwa działający w Związku Radzieckim w latach 1946–1953.
Reinhard Gehlen (ur. 3 kwietnia 1902 w Erfurcie, zm. 8 czerwca 1979 w Bergu koło Starnberga) ––niemiecki generał Wermachtu w okresie II wojny światowej, twórca i pierwszy kierownik zachodnioniemieckiego wywiadu (zorganizowanego początkowo jako tzw. Organisation Gehlen (Organizacja Gehlena), a następnie Federalna Służba Wywiadowcza - niem. Bundesnachrichtendienst, w skrócie BND).

Nie licząc pułku wartowniczego (to jest ok. 10 tys. żołnierzy), Stasi pod koniec dysponowało kadrą liczącą 84 tys. pracowników, z których ok. 40% było czynnych w samym tylko Berlinie, większość zatrudnionych w Stasi przypadła na zarządy okręgowe i urzędy powiatowe.

Statut MfS z 30 lipca 1969 wyodrębniał dwa podstawowe zakresy działań: wywiad i kontrwywiad. Nie mniej ważne zadanie obok kontrwywiadu i nadzoru terenowego kraju polegało na prowadzeniu czynności polityczno-operacyjnych przeciwko centrum wroga, pod czym rozumiano przenikanie do politycznych, wojskowych, ekonomicznych i gospodarczych centrów wroga przy użyciu specjalnych środków i metod.

Erich Fritz Emil Mielke (ur. 28 grudnia 1907 w Berlinie, zm. 21 maja 2000 tamże) – niemiecki polityk i funkcjonariusz komunistyczny. Członek Komunistycznej Partii Niemiec od 1925. W latach 1957–1989 był Ministrem Bezpieczeństwa NRD i stał na czele wschodnioniemieckiej służby bezpieczeństwa Stasi.
Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.

Kompetentnymi w tym zakresie były w ramach MfS Główny Zarząd Wywiadu HVA, wraz ze swoimi wydziałami i referatami w Berlinie, oraz wydziały XV, funkcjonujące w ramach zarządów okręgowych podporządkowane – HVA.

Kadry i agentura

Na początku każdy wydział MfS, a od 1979 każdy z operacyjnie pracujących głównych wydziałów HVA, jak też wszystkie zarządy okręgowe, miały swoich radzieckich tzw. oficerów prowadzących z KGB i GRU.

Kadrę organizacji, z których bezpośrednio wywodziła się Stasi, stanowiło wielu funkcjonariuszy nazistowskiego aparatu wywiadowczego (Abwehry i SD) i policyjnego (Gestapo). Część z nich znalazła pracę w ministerstwie, na przykład były szef kontrwywiadu Abwehry gen. por. Rudolf Bamler. Tak samo sytuacja wyglądała w Niemczech Zachodnich, gdzie służby specjalne RFN (BND) zostały stworzone przy pomocy amerykańskiej CIA i brytyjskiej MI6, bazując na kadrach tzw. Organizacji Gehlena, kierowanej przez byłego pracownika Abwehry i w jej obrębie szefa Fremde Heere Ost – FHO (Obce Armie Wschód), Reinharda Gehlena.

Berlin Zachodni (niem. West-Berlin, Berlin-West, Westberlin) – zachodnia część Berlina w latach 1949-1990, na którą składały się sektory okupowane przez aliantów zachodnich, od północy: francuski, brytyjski i amerykański – łącznie stanowiły one enklawę na terytorium NRD zarządzaną przez aliantów zachodnich.
Trybunał Konstytucyjny (skrót TK) – organ sądownictwa konstytucyjnego w Polsce, znany także w ustrojach innych państw. Jego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności norm prawnych niższego rzędu (rangi ustawowej lub podustawowej) z normami prawnymi wyższego rzędu, przede wszystkim z Konstytucją i niektórymi umowami międzynarodowymi (tzw. "sąd nad prawem").

Zorganizowany przez Stasi wewnętrzny aparat represji opierał się przede wszystkim na niesłychanie rozbudowanej siatce agentów-informatorów, często donosy składali na siebie bliscy krewni, sąsiedzi, dozorcy kamienic, a nawet rodzina, w niektórych przypadkach biorąc za to wynagrodzenie. Odpowiednikiem polskiego TW był "tajny współpracownik rozpracowania", IMB (Inoffiziellen Mitarbeiter Bearbeitung). Współpracę agenturalną udowodniono wielu znanym osobom, w tym opozycjonistom niemieckim np. Lothar de Maizière (pierwszy demokratycznie wybrany premier, TW "Czerni"), Gregor Gysi (adwokat broniący opozycjonistów, TW "Notariusz"), Wolfgang Schnur (TW "Torsten"), Ibrahim Böhme, Reiner Fink (TW "Heiner"), Alexander Anderson (artysta niezależny), Günter Wallraff (pisarz i dziennikarz, zarzut później oddalony przez sąd), Ernst Volkmar (TW "Christian"), Rainer Rupp (TW "Topaz").

Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna, niem. Christlich Demokratische Union Deutschlands (CDU) – niemiecka partia polityczna, założona po II wojnie światowej. Partia określa się mianem centroprawicowej, nawiązuje do konserwatyzmu i chrześcijaństwa. CDU nie istnieje w Bawarii, ponieważ w tym kraju związkowym działa partia o podobnym charakterze, CSU. Na szczeblu ogólnokrajowym partie te współdziałają, występując jako CDU/CSU; pomimo tego każde z ugrupowań zachowuje swoją własną strukturę. Tworzą wspólną frakcję w niemieckim parlamencie i nie prowadzą przeciwko sobie żadnych działań. Połączenie CDU i CSU nazywane jest powszechnie Unią.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Organizacja MfS/Stasi

W drugiej połowie lat 80. XX wieku w strukturze organizacyjnej centrali MfS znajdowały się komórki oparte na głównych wydziałach, wydziałach i grupach roboczych.

Podporządkowane bezpośrednio ministrowi

Sekretariat Ministra (Sekretariate des Ministers – SdM), dyr. – gen.-mjr Hans Carlsohn – (1971 – XII 1989)

Grupa Robocza Ministra (Arbeitsgruppe des Ministers – AGM) > szkolenie i realizacja zadań wojskowych, dyr. – gen.-mjr Erich Rummler (1987–1989)

Centralna Grupa ds. Analiz i Informacji (Zentrale Auswertungs und Informationsgruppe – ZAIG) > utworzona w 1953, zajmowała się m.in. przetwarzaniem informacji zdobywanych przez inne jednostki ministerstwa oraz opracowywaniem raportów dla najwyższego kierownictwa partii i resortu), szef – gen.-por. Werner Irmler (1965–1989)

XII Wydział (Abteilung XII, Zentrale Auskunft/Speicher) > centralna kartoteka i archiwum, szef – płk dr Heinz Roth (1980–1989)

XIII Wydział (Abteilung XIII, Zentrale Rechenstation) > centralne biuro statystyczne, szef – płk Gunar Hartling (1976–1989)

II Główny Wydział (Hauptabteilung II – HA II) > kontrwywiad (Spionageabwehr), szef HA II – gen.-por. dr Gunther Kratsch (1976–1989)

Wydział 9: wywiady Europy Zachodniej,

Wydział 13: kontrola zachodnich dziennikarzy,

Grupa Oceny i Kontroli zajmującej się kontrolą korespondencji,

Wydział "M" (Abteilung "M") > kontrola prywatnych paczek i listów, oczyszczanie ich z walut obcych, szef – gen.-mjr Rudi Strobel (1965–1989)

Główny Zarząd Ochrony (Hauptabteilung Personenschutz – HA PS) > ochrona kierownictwa partyjno rządowego i obiektów państwowych, szef – gen.-por. Günter Wolf (1974–1989)

Główny Wydział Kadr i Szkolenia (Hauptabteilung Kader und Schulung – HA KaSch), szef – gen.-por. Günter Möller (1982-V 1990)

Wyższa Szkoła Prawnicza MBP (Juristische Hochschule MfS – JHS) > szkolenie funkcjonariuszy Stasi, szef – gen.-mjr prof. dr Willi Opitz (1985–1990)

Centralna Służba Medyczna (Zentraler Medizinischer Dienst – ZMD), dyr. – gen.-mjr prof. dr Klaus Klein (1986–1989)

IX Główny Wydział (Hauptabteilung IX – HA IX) > dochodzeniowo-śledczy (co najmniej 11 wydziałów, m.in. Wydział 11 (Abt. XI) badania przestępstw nazistowskich i wojennych, szef – gen.-mjr dr Rolf Fister (1973–1989)

X Wydział (Abteilung X) > kontakty międzynarodowe z zaprzyjaźnionymi służbami specjalnymi państw komunistycznych, np. z MSW PRL, szef – gen.-mjr Willy Damm (1956–1989)

XIV Wydział (Abteilung XIV) > obozy i więzienia (m.in. Centralny Areszt Śledczy), szef – płk dr Siegfried Rataizick (1963–1989)

Podporządkowane zastępcy ministra (Stellvertreter und Leiter der HVA) wiceministrowi i szefowi HVA (wywiadu)

– gen. armii Markus Wolf (1952–1986), gen.-płk Werner Grossmann (1986–1990) (patrz w oddzielnym zestawieniu)

Resort Bezpieczeństwa Publicznego (RBP) przy Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego – pierwszy zorganizowany organ bezpieczeństwa, stworzony za pomocą i na wzór radziecki, w celu obrony organizowanego przez partię komunistycznego systemu władzy na terenach Polski zajętych przez Armię Czerwoną.
Reinhard Gehlen (ur. 3 kwietnia 1902 w Erfurcie, zm. 8 czerwca 1979 w Bergu koło Starnberga) – niemiecki generał Wermachtu w okresie II wojny światowej, twórca i pierwszy kierownik zachodnioniemieckiego wywiadu (zorganizowanego początkowo jako tzw. Organisation Gehlen (Organizacja Gehlena), a następnie Federalna Służba Wywiadowcza - niem. Bundesnachrichtendienst, w skrócie BND).

Podporządkowane zastępcy ministra (Stellvertreter)

– gen.-płk Brunor Beater (1955–1980), gen.-por. Gerhard Neiber (1980–1989), pion tworzył właściwą Stasi

I Główny Wydział (Hauptabteilung I – HA I) > (kontrwywiad wojskowy) bezpieczeństwo wewnętrzne w siłach zbrojnych (Narodowa Armia Ludowa) oraz w służbie Granicznej (Grenztruppen der DDR); także realizacja zadań o charakterze wywiadowczym w kooperacji z NRD-owskim wywiadem wojskowym (Militärischer Nachrichtendienst), szef – gen.-por. Manfred Dietze (1981–1989)

IV Główny Wydział (Hauptabteilung VI – HA VI) > m.in. kontrola ruchu granicznego, hoteli, szef – gen.-mjr Heinz Fiedler (1970–1989)

VII Główny Wydział (Hauptabteilung VII – HA VII) > ochrona MSW, szef – gen.-mjr dr Joachim Büchner (1970–1989)

VIII Główny Wydział (Hauptabteilung VIII – HA VIII) > obserwacja i penetracje, szef – gen.-mjr dr Karli Coburger (1984–1989)

XXII Główny Wydział (Hauptabteilung XXII – HA XXII) > utw. w 1975 jako Abteilung/Wydział XXII, od 1989 HA XXII, lewicowo-ekstremistyczne organizacje terrorystyczne, walka z terroryzmem. Posiadał co najmniej 8 Wydziałów, szef – płk dr Franz Horst

Centralna Grupa Koordynacyjna (Zentrale Koordinierungs-gruppe – ZKG) > utw. 1975], zwalczanie nielegalnej emigracji, działania likwidujące ucieczki na Zachód, czym zajmowało się Biuro Operacyjne (Operativdienststelle – OPD), oraz sterowanie procesem przesiedleń, szef – gen.-mjr dr Gerhard Niebling (1983–1989)

XVII Grupa Robocza (Arbeitsgruppe XVII) > biuro paszportowe w Berlinie Zachodnim, szef – płk Horst Janssen (1972–1989)

Podporządkowane zastępcy ministra

– gen.-płk Rudi Mitting (1975–1989)

Zachód (symbol W, od ang. west) – jedna z czterech głównych stron świata. Odnosi się do punktu horyzontu, w którym Słońce zachodzi w dniu równonocy.
Iwan Sierow (ur. 16 września 1905 na rosyjskiej wsi Afimskaja koło Wołogdy, zm. 1 lipca 1990 w Moskwie) – oficer Armii Czerwonej, generał-pułkownik, od 1954 do 1958 roku szef KGB, następnie od 1958 do 1963 roku na stanowisku szefa Wywiadu Wojskowego GRU.

Zarząd Służby Administracyjnej (Verwaltung Rückwärtige Dienste – VRD) > wszelkie sprawy dotyczące zaopatrzenia, administrowania budynkami i urządzeniami dla potrzeb MfS, szef – płk Manfred Weihmann (1989)

XVIII Główny Wydział (Hauptabteilung XVIII – HA XVIII) [potem Główny Zarząd Ochrony Gospodarki Narodowej (Hauptabteilung zum Schutz der Volkswirtschaft – HVzSV)] > kontrwywiad, zabezpieczenie gospodarki przed wrogą penetracją, szef – gen.-por. dr Alfred Kleine (1974–1989)

XIX Główny Wydział (Hauptabteilung XIX – HA XIX) > kontrwywiad, ochrona komunikacji, poczty i łączności, szef – gen.-mjr Edgar Braun (1982–1989)

XX Główny Wydział (Hauptabteilung XX – HA XX) [utw. w 1954 jako Hauptabteilung V, od 1964 HA XX] > nadzór nad partiami i masowymi organizacjami społecznymi, kościołami, czyli wykrywanie i zwalczanie dywersji polityczno-ideologicznej (PID) oraz śledzenie podziemnej działalności politycznej (PUT) i ruchów opozycyjnych, szef – gen.-por. Paul Kienberg (1964–1989)

Grupa Robocza ds. Koordynacji Handlowej (Arbeitsgruppe Bereich Kommerzielle Koordinierung – AG BKK) [utw. 1985] > omijanie restrykcji embargowych w handlu zagranicznym, szef – płk Karl-Heinz Herbrich (1989)

Centralny Sztab Operacyjny (Zentraler Operativstab – ZOS) > planowanie i koordynacja działań podejmowanych i realizowanych przez kilka jednostek ministerstwa, szef – płk Manfred Sommer (1985–1989)

Centralna Grupa Robocza Ochrony Tajemnic Państwowych (Zentrale Arbeitsgruppe Geheimnisschutz – ZAGG) > opracowywanie zasad i kontrola przestrzegania przepisów, szef – płk Werner Schröder (1975–1989)

Grupa Robocza "E" (Arbeitsgruppe "E"), szef – ppłk Petrich Hermann

Podporządkowane zastępcy ministra

– gen.-por. Wolfgang Schwanitz (1986–1989)

Helmut Josef Michael Kohl (ur. 3 kwietnia 1930 w Ludwigshafen nad Renem) – niemiecki polityk (CDU), 1969-1976 premier rządu Nadrenii-Palatynatu, 1982-1998 kanclerz Republiki Federalnej Niemiec. Kształtował proces zjednoczenia Niemiec i znacząco wpłynął na proces jednoczenia się Europy. Kontrowersje budzi z powodu złamania Ustawy o partiach w związku z aferą łapówkarską w CDU.
Mossad (hebr. המוסד למודיעין ולתפקידים מיוחדים, Ha-Mossad le-Modiin u-le-Tafkidim Mejuchadim, Instytut Wywiadu i Zadań Specjalnych) – izraelska agencja wywiadowcza odpowiedzialna m.in. za gromadzenie politycznych, technicznych, gospodarczych danych wywiadowczych poza granicami kraju, formalnie utworzona 1 kwietnia 1951, jako Instytut Koordynacji. Obecną nazwę nadano w 1963.

III Główny Wydział (Hauptabteilung III – HA III) > pion radioelektronicznego wywiadu (Funkaufklärung) i kontrwywiadu (Funkabwehr), zajmował się też m.in podsłuchami rozmów telefonicznych np. Wydz. 16 (Abt. 16) prowadził kontrolę łączności międzynarodowej, szef – gen.-mjr dr Horst Männchen (1971–1989)

26 Samodzielny Wydział (Abteilung 26) [tzw. Linia 26] > podsłuchy telefoniczne, teleksowe i dalekopisowe, podgląd i elektroniczna obserwacja osób i pomieszczeń, stosowanie specjalnych technik i preparatów chemicznych, szef – gen.-mjr Olaf Leben (1977–1989)

Pion Techniki Operacyjnej (Operativ-Technischer Sektor – OTS) > przygotowanie i zakup sprzętu do działalności specjalnych, szef – gen.-mjr Günter Schmidt (1968–1989)

XI Wydział (Abteilung XI) > bezpieczeństwo łączności i szyfry, szef – gen.-mjr Wolfgang Birke (1974–1989)

Wydział Uzbrojenia i Służby Chemicznej (Abteilung Bewaffnung/Chemischer Dienst – Abteilung BCD) – m.in zaopatrzenie w broń i sprzęt jednostek własnych, handel bronią, szef – płk Erich Schwager (1988–1989)

Wydział Łączności (Abteilung Nachrichten) > ochrona łączności wewnętrznej MfS i organów państwowych, szef – gen.-mjr Karl Zukunft (1967–1989)

Matthias Platzeck (ur. 29 grudnia 1953 w Poczdamie), polityk niemiecki, premier landu Brandenburgia, były przewodniczący Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD).
Willy Brandt, właściwie Karl Herbert Frahm (ur. 18 grudnia 1913 w Lubece, zm. 8 października 1992 w Unkel) – polityk niemiecki, działacz socjaldemokratyczny, członek SPD i jej przewodniczący w latach 1964-1987, kanclerz RFN w latach 1969-1974, laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1971 roku, Człowiek Roku 1970 według magazynu Time.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)