Mirosław Romanowski - Polski Serwis Naukowy

Mirosław Romanowski (ur. 1901 na Podolu, zm. 10 listopada 1991 w Kanadzie) – kanadyjski matematyk i metrolog polskiego pochodzenia.

Z Paryża do Ottawy

Od 14. roku życia mieszkał w Szwajcarii. Jego kariera zawodowa rozpoczęła się w 1929 roku we Francji, gdzie pracował w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag (fr. Bureau International des Poids et Mesures). Zdobyte doświadczenie przydało się w nowym kraju osiedlenia, jakim stała się Kanada. W 1948 podjął pracę naukową w Państwowym Komitecie Badań Naukowych (ang. National Research Council), który określany jest jako kanadyjska kuźnia wynalazców. W NRC początkowo dopomógł w powołaniu nowego Wydziału Fizyki Stosowanej. Lata 1958–66 spędził w sekcji Fizyki Cieplnej Ciała Stałego (ang. Heat and Solid State Physics) tego samego wydziału.
Wzorcowanie (inaczej: kalibracja) - ogół czynności ustalających relację między wartościami wielkości mierzonej wskazanymi przez przyrząd pomiarowy a odpowiednimi wartościami wielkości fizycznych, realizowanymi przez wzorzec jednostki miary wraz z podaniem niepewności tego pomiaru.

PDF (ang. Portable Document Format, przenośny format dokumentu) – format plików służący do prezentacji, przenoszenia i drukowania treści tekstowo-graficznych, stworzony i promowany przez firmę Adobe Systems. Język opisu pliku PDF jest okrojoną wersją języka programowania PostScript wzbogaconą o elementy hipertekstowe.

Mimo przejścia na emeryturę nie zaprzestał aktywnej działalności - kontynuował publikacje z zakresu teorii statystycznej, współredagował międzynarodowy żurnal metrologiczny "Metrologia" (do 1980), pracował w federalnym Ministerstwie Spraw Konsumenckich i Przedsiębiorczości (ang. Department of Consumer and Corporate Affairs). Do 1989 pełnił tam funkcję konsultanta w dziedzinie statystyki i metodologii stosowanej przy wzorcowaniu precyzyjnych jednostek miar długości i masy, jakimi miały następnie posługiwać się rządowe instytucje ustalające kanadyjskie standardy i metrologiczne uregulowania prawne.
Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Międzynarodowe Biuro Miar i Wag, BIPM (fr. Bureau international des poids et mesures) – organizacja zajmująca się ujednolicaniem jednostek miar układu SI. Organizuje międzynarodowe porównania krajowych standardów pomiaru i przeprowadza kalibracje jednostek w państwach członkowskich.

Zyskał sławę uznanego w świecie metrologa. W 1990 został wyróżniony przez Międzynarodowy Komitet Miar i Wag specjalnie utworzoną nagrodą, upamiętniającą 100-lecie przyjęcia pierwszych standardów metrycznych w roku 1889.
Jego bratem był Świętosław Romanowski (1893–1970), profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor podręczników matematyki.
Medal Romanowskiego

Romanowski mocno wierzył, że naukowcy mają niekwestionowane zobowiązania wobec natury: Musimy ją chronić wszelkimi sposobami i wszelkimi siłami – mawiał. Przejmowała go degradacja środowiska naturalnego i niepokój, iż naukowcy niewystarczająco dbają o poprawę sytuacji, którą oceniał jako fatalną. Mimo tych obaw nie utracił wiary w naukę i pragnął ustanowić nagrodę za badania nad środowiskiem naturalnym, odzwierciedlające jego przekonania.

Podole (łac. Podolia; ukr. Поділля, Podilla; ros. Подолье, Podolje; rum. Podolia; tur. Podolya) – kraina historyczna i geograficzna (Wyżyna Podolska) nad północnymi dopływami środkowego Dniestru (np. Smotrycz, Zbrucz) i w górnym biegu rzeki Boh.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

W dowód uznania wobec zabiegów i zasług Romanowskiego, od 1994 Kanada bije w brązie Medal Mirosława Romanowskiego, który przyznawany jest rokrocznie (wraz z 3 tys. dolarów z funduszu utworzonego przez Romanowskiego) przez Królewskie Towarzystwo Kanadyjskie (ang. Royal Society of Canada) za wybitne dokonania naukowe w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego.
Kanada (ang. i fr. Canada) – państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi, granice morskie: na północy z Danią (Grenlandia) i na wschodzie z Francją (wyspy Saint-Pierre i Miquelon). Drugie państwo świata pod względem powierzchni (po Rosji) oraz 38. pod względem ludności. Kanada jest członkiem ONZ, NAFTA, Wspólnoty Narodów, Frankofonii, NATO, G8, APEC.

Międzynarodowy Komitet Miar i Wag (CIPM, fr. Comité International des Poids et Mesures) – powołana przez Generalną Konferencję Miar (GKM) grupa metrologów zarekomendowanych przez sygnatariuszy Konwencji Metrycznej.

Przypisy

Tomasz Piwowarek: Kuźnia wynalazców (pol.). 2006. [dostęp 11.12.2008].PDF

Royal Society of Canada: Nota biograficzna (ang.). [dostęp 11.12.2008].

Medal M. Romanowskiego – lista odznaczonych (ang.). [dostęp 11.12.2008].

Bibliografia

Jarosław Fiala, Sylvie Romanowski, Danuta Węgłowska, Zbigniew Węgłowski – Matematycy z Podola, Ann. Soc. Math. Pol., Ser. II, Wiad. Mat. 31, 143–148 (1995). ISSN 0373-8302