Misje pokojowe ONZ - Polski Serwis Naukowy

Siły pokojowe ONZ – część sił zbrojnych państw oddanych do dyspozycji ONZ w celu przeprowadzenia konkretnych operacji pokojowych. Siły te powoływane są w trybie doraźnym przez Zgromadzenie Ogólne lub Radę Bezpieczeństwa ONZ, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych. W założeniach ONZ, siły pokojowe stanowią – dla państw w nich uczestniczących – nieprzymusowy instrument kontroli konfliktów zbrojnych.

UNMIL (United Nations Mission in Liberia, Misja Narodów Zjednoczonych w Liberii) – misja pokojowa ONZ prowadzona w Liberii od 2003 roku. Została powołana do życia na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1509. Jej najważniejsze zadania to nadzorowanie przestrzegania zawieszania broni, zapewnienie bezpieczeństwa i wspieranie reform w tym odbudowującym się po wieloletniej wojnie domowej kraju.

Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.

W latach 1948-2006 przeprowadzono 60 operacji pokojowych z powołaniem tego typu sił przez ONZ, w których wzięło udział ponad 750 tysięcy osób pochodzących z ponad 110 krajów. Życie straciły 2272 osoby, w tym 1816 żołnierzy. Koszt w latach 1948-2005 wyniósł 52 mld $ w cenach z 2004 r.

Irak, Republika Iraku (arab. العراق, Al-Irak; جمهورية العراق, Dżumhurijjat al-Irak) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską.

Misja Obserwacyjna Organizacji Narodów Zjednoczonych w Ugandzie i Rwandzie (ang. United Nations Observer Mission Uganda-Rwanda - UNOMUR) - misja obserwacyjna ONZ w Ugandzie i Rwandzie z siedzibą w Kabale. Trwała od czerwca 1993 r. do września 1994 r. Została ustanowiona rezolucją S/RES/846 Rady Bezpieczeństwa ONZ z 22 czerwca 1993 r. . Jej zadaniem było monitorowanie ok. 310 kilometrowej granicy rwandyjsko-ugandyjskiej, w celu zapobiegnięcia nielegalnemu przerzutowi broni do Rwandy ogarniętej wojną domową.

30 VI 2006 na misjach pokojowych i politycznych ONZ służyły 72 953 osoby personelu mundurowego (62 495 żołnierzy, 2 717 obserwatorów wojskowych i 7 291 policjantów). Wspiera ich prawie 15 tys. osób personelu cywilnego. Uczestniczy aktualnie w misjach 108 państw (najwięcej, 72 państwa, uczestniczą w operacji UNMIS). Największymi kontrybutorami personelu mundurowego są: Bangladesz (aż 10 310), Pakistan, Indie, Nepal i Jordania. Kraje UE wystawiają 3 896 osób, z tego najwięcej Polska (695) i Francja (588). Polska jest na 20. miejscu w rankingu największych kontrybutorów personelu, najwyżej z państw rozwiniętych.

Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Budżet na rok fiskalny 2005/2006 wyniósł 5,03 mld dolarów. Najwięcej kosztowała misja w DR Kongo – 1,15 mld dolarów.

Misje trwające

Obecnie działa 15 operacji, które są rozmieszczone w Europie, na Bliskim Wschodzie, Azji, Ameryce Łacińskiej i w Afryce (podano: rok powołania, nazwę, liczba personelu mundurowego w dniu 30 VI 2006):

Europa

Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Sahara Zachodnia – dawna kolonia hiszpańska (jako Sahara Hiszpańska) w północnej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, obecnie okupowana przez Maroko, które nazywa ją Prowincją Południową. Sahara Zachodnia graniczy z Marokiem, Algierią i Mauretanią. Do dzisiaj nie zostały rozstrzygnięte spory o przynależności lub samodzielności tego terytorium.

1964 – UNFICYP – Siły Pokojowe ONZ na Cyprze – 935

1999 – UNMIK – Misja Tymczasowej Administracji ONZ w Kosowie – 1965 (101 Polaków)

Bliski Wschód

1948 – UNTSO – Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Nadzorowania Rozejmu – pierwsza akcja w ramach sił pokojowych ONZ w Palestynie – celem było i nadal jest kontrolowanie arabsko-izraelskiego porozumienia o przerwaniu walk – 155

1974 – UNDOF – Siły ONZ ds. Nadzoru Rozdzielenia Wojsk na Wzgórzach Golan – 1046 (353 Polaków)

1978 – UNIFIL – Tymczasowe Siły ONZ w Libanie – 1990 (214 Polaków)

Azja

Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.

Misja Organizacji Narodów Zjednoczonych Etiopii i Erytrei (ang. United Nations Mission in Ethiopia and Eritrea - UNMEE) - misja pokojowa ONZ w Etiopii i Erytrei. Obecnie jej personel liczy 2285 osób, z czego zdecydowana większość to żołnierze i obserwatorzy wojskowi. Została powołana do życia na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1320 . Działa od 31 lipca 2000.

1949 – UNMOGIP – Grupa Obserwatorów Wojskowych ONZ w Indiach i Pakistanie – 43

Afryka

1991 – MINURSO – Misja ONZ na rzecz Referendum w Saharze Zachodniej – 213 (1 Polak)

1999 – MONUC – Misja ONZ w Demokratycznej Republice Konga – 17 692 (3 Polaków)

2000 – UNMEE – Misja ONZ w Etiopii i Erytrei – 3369 (6 Polaków)

2003 – UNMIL – Misja ONZ w Liberii – 15 825 (5 Polaków)

2004 – UNOCI – Operacja ONZ na Wybrzeżu Kości Słoniowej – 7621 (2 Polaków)

2004 – ONUB – Operacja ONZ w Burundi – 3514

2005 – UNMIS – Misja ONZ w Sudanie – 10 224 (2 Polaków)

Ameryka Łacińska

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

UNOMIG (United Nations Observer Mission in Georgia; Misja Obserwacyjna Narodów Zjednoczonych w Gruzji) - misja pokojowa ONZ działają w Gruzji w związku z konfliktem między władzami w Tbilisi a pragnącą oddzielić się od Gruzji Abchazją. Nadrzędnym celem UNOMIG jest nadzorowanie zawieszenia broni między obiema zwaśnionymi stronami, a ponadto poszukiwanie trwałego, pokojowego rozwiązania konfliktu. Misja została powołana do życia na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 858 z dnia 24 sierpnia 1993.

2004 – MINUSTAH – Misja Stabilizacyjna ONZ na Haiti – 7998

Do tego należy doliczyć 4 misje polityczne ONZ:

2002 – UNAMA – Misja ONZ w Afganistanie – 18

2003 – UNAMI – Misja ONZ w Iraku – 145 (głównie żołnierzy z Fidżi, ochraniających placówki ONZ w Iraku)

2005 – UNOTIL – Misja ONZ na Timorze Wschodnim – 39

2006 – UNIOSIL – Misja ONZ w Sierra Leone – 27

Misje zakończone

Europa

Timor Wschodni (Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego) – państwo na wyspie Timor w Archipelagu Malajskim, 450 km na północ od Australii. Do 1975 jako Timor Portugalski, w 1976 anektowany przez Indonezję, czego nigdy nie uznała Organizacja Narodów Zjednoczonych. Od 1999 pod administracją ONZ. Pełna niepodległość od 20 maja 2002. Od zachodu graniczy z Indonezją.

Serbia i Czarnogóra (serb. Srbija i Crna Gora/Србија и Црна Гора) – dawne państwo w Europie Południowej powstałe 4 lutego 2003 roku w miejsce dotychczasowej Federacyjnej Republiki Jugosławii i istniejące do 5 czerwca 2006 roku, kiedy to po proklamowaniu niepodległości przez Czarnogórę (3 czerwca 2006) parlament Serbii uznał Serbię za prawnego kontynuatora państwowości Serbii i Czarnogóry.

1993-2009 – UNOMIG – Misja Obserwacyjna ONZ w Gruzji – 134 (7 Polaków)

1995-1996 – UNCRO – Operacja ONZ Przywrócenia Zaufania w Chorwacji.

1996-1998 – UNTAES – Tymczasowa Administracja ONZ dla Wschodniej Slawonii, Baranii i Zachodniego Sirmium (Chorwacja).

1998 – UNPSG – Policyjna Grupa Wsparcia ONZ dla Wschodniej Slawonii, Baranii i Zachodniego Sirmium (Chorwacja).

1992-1995 – UNPROFOR – Siły Ochronne ONZ dla Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Jugosławii (Serbia i Czarnogóra) i Macedonii.

1995-1999 – UNPREDEP – Siły Zapobiegawcze ONZ – zastąpienie UNPROFOR w Macedonii.

1996-2002 – UNMOP – Misja Obserwacyjna ONZ na Półwyspie Prevlaka (Chorwacja).

1995-2002 – UNMIBH – Misja ONZ w Bośni i Hercegowinie.

Bliski Wschód

Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīyah al-Lubnānīyah, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

1991-2003 – UNIKOM – Misja Obserwacyjna ONZ w Iraku i Kuwejcie.

1988-1991 – UNIMOG – Grupa Obserwatorów Wojskowych ONZ w Iranie i Iraku.

1958 – UNOGIL – Grupa Obserwatorów ONZ w Libanie.

1956-1967 – UNEF I – Pierwsze Doraźne Siły Pokojowe ONZ rozmieszczone w sektorze Kanału Sueskiego i na półwyspie Synaj.

1973-1979 – UNEF II – Drugie Doraźne Siły Pokojowe ONZ powołane w celu nadzorowania zawieszenia ognia pomiędzy wojskami Egiptu i Izraela.

1963-1964 – UNYOM – Misja Obserwacyjna ONZ w Jemenie.

Azja

Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią. Przez kilka wieków kolonia portugalska, w 1975 uzyskał niepodległość.

Siły Rozdzielająco-Obserwacyjne ONZ (ang. United Nations Disengagement Observer Forces) – siły pokojowe powołane przez ONZ po przyjęciu rezolucji nr 350 Sekretarza Generalnego ONZ, podpisane przez siły Izraela i Syrii na Wzgórzach Golan 31 maja 1974 r. Rezolucja ta mówiła o zawieszeniu broni i zakończeniu walk po wojnie Jom Kippur w 1973 r. Wojska UNDOF jako jedyne siły militarne mogły przebywać w określonej w rezolucji strefie.

2002-2005 – UNMISET – Misja Wsparcia ONZ dla Timoru Wschodniego.

1988-1990 – UNGOMAP – Misja Dobrych Usług ONZ w Afganistanie i Pakistanie.

1991-1992 – UNAMIC – Misja Przygotowawcza Organizacji Narodów Zjednoczonych w Kambodży.

1992-1993 – UNTAC – Tymczasowa Administracja ONZ w Kambodży.

1999-2002 – UNTAET – Tymczasowa Administracja ONZ w Timorze Wschodnim.

1965-1966 – UNIPOM – Misja Obserwacyjna ONZ w Indiach i Pakistanie.

1994-2000 – UNIMOT – Misja Obserwatorów ONZ w Tadżykistanie.

1962-1963 – UNSF – Siły Bezpieczeństwa ONZ w Zachodniej Nowej Gwinei.

Afryka

Uganda – państwo w środkowej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 236 tys. km². Graniczy z Sudanem, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą, kraj słabo rozwinięty.

Republika Macedonii (maced. Република Македонија, alb. Republika e Maqedonisë), na forum międzynarodowym państwo określane jest tymczasową nazwą Była Jugosłowiańska Republika Macedonii – BJRM, (ang. Former Yugoslav Republic of Macedonia – FYROM, mac. Поранешна Југословенска Република Македонија – ПЈРМ, transliteracja Poranešna Jugoslovenska Republika Makedonija – PJRM, alb. Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë – IRJM) lub Macedonia – państwo na Półwyspie Bałkańskim, powstałe po rozpadzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii.

1999-2005 – UNAMSIL – Misja ONZ w Sierra Leone

1988-1991 – UNAVEM I – Pierwsza Misja Weryfikacyjna ONZ w Angoli.

1991-1995 – UNAVEM II – Druga Misja Weryfikacyjna ONZ w Angoli.

1995-1997 – UNAVEM III – Trzecia Misja Weryfikacyjna ONZ w Angoli.

1997-1999 – MONUA – Misja Obserwacyjna ONZ w Angoli.

1998-2000 – MINURCA – Misja ONZ w Republice Środkowoafrykańskiej.

1994 – UNASOG – Grupa Obserwacyjna ONZ w Strefie Aouzou (Czad).

1960-1964 – ONUC – Operacja ONZ w Demokratycznej Republice Konga.

1993-1997 – UNOMIL – Misja Obserwacyjna ONZ w Liberii.

1992-1994 – UNOMOZ – Operacja ONZ w Mozambiku.

1989-1990 – UNTAG – Grupa Pomocy ONZ w Okresie Przejściowym dla Namibii.

1993-1996 – UNAMIR – Misja ONZ do Spraw Pomocy Rwandzie.

1993-1994 – UNOMUR – Misja Obserwacyjna ONZ w Ugandzie i Rwandzie.

1998-1999 – UNOMSIL – Misja Obserwacyjna ONZ w Sierra Leone.

1992-1993 – UNOSOM I – Pierwsza Operacja ONZ w Somalii.

1993-1995 – UNOSOM II – Druga Operacja ONZ w Somalii.

Ameryka

Rada Bezpieczeństwa – jeden z sześciu organów głównych ONZ powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych (jej istnieniu i kompetencjom poświęcono rozdział V, VI i VII KNZ)

Tadżykistan (Republika Tadżykistanu) – państwo w środkowej Azji ze stolicą w Duszanbe. Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem.

1989-1992 – ONUCA – Grupa Obserwacyjna ONZ w Ameryce Środkowej.

1965-1966 – DOMREP – Misja Specjalnego Przedstawiciela Sekretarza Generalnego ONZ w Dominikanie.

1991-1995 – ONUSAL – Misja Obserwacyjna ONZ w Salwadorze.

1997 – MINUGUA – Misja Weryfikacyjna ONZ w Gwatemali.

1993-1996 – UNMIH – Misja ONZ w Haiti.

1996-1997 – UMSMIH – Misja Wsparcia ONZ w Haiti.

1997 – UNTMIH – Misja Przejściowa ONZ w Haiti.

1997-2000 – MIPONUH – Misja Cywilnej Policji ONZ w Haiti.

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona internetowa UN Peacekeeping

http://www.unic.un.org.pl/misje_pokojowe/

lista operacji ONZ na stronie oficjalnej

Strona Stowarzyszenia Kombatantów Misji Pokojowych ONZ

Stowarzyszenie Kombatantów Misji Pokojowych ONZ - Koło nr 19 w Szczecinie