Reprezentacja Wielkiej Brytanii, która zwyciężyła w pierwszym oficjalnym turnieju piłki nożnej rozegranym na Igrzyskach Olimpijskich w Sztokholmie.

Estadio Centenario, usytuowany w Montevideo w Urugwaju, został zbudowany w celu przeprowadzenia na nim meczów pierwszych Mistrzostw Świata w 1930 roku.

Reprezentacja Urugwaju – pierwsi mistrzowie świata w piłce nożnej.

Mistrzostwa świata w piłce nożnej, potocznie nazywane mundialem (hiszp. – światowy) jest to międzynarodowy turniej piłkarski rozgrywany przez seniorskie reprezentacje narodowe, będące członkami FIFA. Mistrzostwa są organizowane co cztery lata od 1930 roku, za wyjątkiem 1942 i 1946 roku, co spowodowane było trwaniem II wojny światowej. Obecnymi mistrzami są Hiszpanie, którzy wygrali mistrzostwa w RPA w 2010 roku.

Zespoły europejskie zwyciężały poza Europą tylko 1 raz - Hiszpania w mistrzostwach w RPA w 2010 roku, natomiast południowoamerykańskie 4 razy poza Ameryką Łacińską - Brazylia w 1958 roku w Szwecji , w 1994 roku w USA oraz w 2002 roku w Korei Południowej i Japonii.
Na mistrzostwach świata w 1930 wystąpiło 13 drużyn.
W latach 1934 do 1978 w turnieju występowało 16 drużyn.
W latach 1982 do 1994 w turnieju występowały 24 drużyny.

Obecny format turnieju obejmuje 32 zespoły rywalizujące o tytuł w ciągu około miesiąca na stadionach gospodarza. Faza te jest często nazywana finałami mistrzostw świata. Faza kwalifikacyjna rozpoczyna się na trzy lata przed początkiem turnieju i wyłania zespoły, które wraz z gospodarzem kwalifikują się do finałowych zawodów.

Dziewiętnaście dotychczas rozegranych turniejów wygrało osiem różnych drużyn. Brazylia zwyciężyła pięć razy i jest jedyną ekipą, która brała udział w każdych mistrzostwach. Pozostałymi zwycięzcami Pucharu Świata są Włochy, czterokrotni zwycięzcy; Niemcy, z trzema tytułami; Argentyna i pierwszy triumfator, Urugwaj, mające po dwa tytuły na koncie, a także Anglia, Francja i Hiszpania, które zanotowały po jednym zwycięstwie.

Reprezentacja Polski siedmiokrotnie uczestniczyła w mistrzostwach (pierwszy raz w 1938, ostatni w 2006), dwukrotnie zajmując 3. miejsce w mistrzostwach świata – w 1974 roku w Niemczech, kiedy to królem strzelców został Grzegorz Lato i w 1982 roku w Hiszpanii.

Kolejne trzy turnieje o Puchar Świata odbędą się w Brazylii w 2014 roku, w Rosji w 2018 roku i w Katarze w 2022 roku.

Historia

Wcześniejsze turnieje międzynarodowe

Pierwszy międzynarodowy mecz w piłce nożnej został rozegrany w 1872 roku w Glasgow pomiędzy Szkocją i Anglią, kończąc się remisem 0:0. Pierwszy międzynarodowy turniej, inauguracyjna edycja British Home Championship odbyła się w 1884. Na tym etapie w piłkę nożną rzadko grano poza granicami Wielkiej Brytanii. Kiedy futbol zyskał na popularności w innych częściach świata na przełomie XX wieku, został wprowadzony do programu igrzysk olimpijskich jako sport pokazowy na igrzyska w 1900 roku i w 1904 roku (chociaż, MKOL uznał w późniejszym czasie status piłki nożnej na tych zawodach jako oficjalny), i na Olimpiadę Letnią w 1906 roku.

Po założeniu Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej w 1904 roku próbowano zorganizować turniej poza ramami olimpijskich zawodów w 1906 roku w Szwajcarii. Były to wczesne lata międzynarodowego futbolu i ostatecznie próba stworzenia zawodów piłkarskich w Szwajcarii zakończyła się niepowodzeniem. Na letnich igrzyskach olimpijskich w 1908 roku w Londynie piłka nożna stała się oficjalną konkurencją. W zamierzeniu The Football Association futbol na igrzyskach miał być uprawiany przez amatorów, a Anglicy widzieli w nim bardziej widowisko, niż konkurencję sportową. Wielka Brytania, reprezentowana przez angielskich amatorów zdobyła złote medale. Sukces ten Brytyjczycy powtórzyli w 1912 roku w Sztokholmie.

Na kolejnych igrzyskach futbol był konkurencją, w której brały udział amatorskie zespoły. W 1909 roku w Turynie, Thomas Lipton zorganizował zmagania o nazwie Copa Lipton. Brały w nim udział drużyny klubowe z różnych krajów, z których każda reprezentowała poszczególne państwo. Zmagania o Puchar Liptona przedstawiane są czasami jako pierwsze mistrzostwa świata, gdzie grała większość prestiżowych, zawodowych klubów z Włoch, Niemiec i Szwajcarii, choć bez udziału przedstawicieli Anglii, gdzie FA odmówił przyłączenia się do rywalizacji i nie wysłał żadnego zespołu. Lipton zaprosił West Auckland, amatorską ekipę z hrabstwa Durham, mającą zastąpić zawodowe drużyny z Anglii. West Auckland zdobyło puchar, a w 1911 roku skutecznie obroniło tytuł. Otrzymane trofeum piłkarze angielskiego klubu mogli zachować na zawsze w myśl obowiązujących zasad w Copa Lipton.

W 1914 roku FIFA zgodziła się uznać olimpijski turniej jako „Mistrzostwa świata amatorów w piłce nożnej” i wzięła odpowiedzialność za organizację konkurencji. Otworzyło to drogę do pierwszych na świecie interkontynentalnych zmagań na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w 1920 roku w Antwerpii. Oprócz trzynastu europejskich drużyn udział wzięła reprezentacja Egiptu, a zwycięzcami okazała się reprezentacja Belgii. Dwa następne turnieje olimpijskie w 1924 i w 1928 roku wygrał Urugwaj. Były to także pierwsze dwa otwarte mistrzostwa świata, od kiedy w 1924 roku, FIFA wkroczyła w erę zawodową.

Pierwsze mistrzostwa świata

Z uwagi na sukces olimpijskich turniejów w piłce nożnej FIFA, na której czele stał Jules Rimet ponownie zaczęła szukać możliwości zorganizowania mistrzostw rozgrywanych poza ramami igrzysk olimpijskich. W dniu 28 maja 1928 roku na kongresie FIFA zdecydowano się zorganizować mistrzostwa świata. Urugwaj, który był wówczas dwukrotnym triumfatorem igrzysk olimpijskich, a w 1930 roku obchodził stulecie niepodległości został wybrany przez FIFA gospodarzem pierwszych Mistrzostw Świata w piłce nożnej.

Krajowe stowarzyszenia piłkarskie wybranych państw zostały poproszone o wysłanie reprezentacji, ale wybór Urugwaju, jako areny zmagań oznaczał długą i kosztową podróż Oceanem Atlantyckim dla europejskich drużyn. Rzeczywiście, jeszcze na dwa miesiące przed rozpoczęciem mistrzostw żadna z europejskich nacji nie zdecydowała się na deklarację wysłania zespołu. Ostatecznie Rimet zdołał przekonać Belgię, Francję, Rumunię i Jugosławię do wyprawy na kontynent południowoamerykański. W Całkowitej liczbie trzynastu uczestników siedmiu stanowiły państwa Ameryki Południowej, cztery reprezentowały Europę, a dwa Amerykę Północną. Pierwsze dwa mecze mistrzostw świata rozegrane zostały równocześnie 13 lipca 1930 roku i zwyciężyły w nich ekipy Francji, która pokonała 4:1 Meksyk, a także Stany Zjednoczone, które 3:0 wygrały z Belgią. Pierwszego gola w historii mistrzostw świata strzelił francuz Lucien Laurent. W półfinałach zmierzyły się USA z Argentyną i Urugwaj z Jugosławią. W obu meczach lepsze okazały się zespoły z Ameryki Południowej. Nie rozegrano na pierwszym mundialu meczu o trzecie miejsce, gdyż nie przewidziano takiej rozgrywki w regulaminie, stąd trzecie miejsce podzieliły USA i Jugosławia.

Finał rozegrany został 30 lipca 1930 roku w Montevideo na Estadio Centenario. Reprezentacja Urugwaju pokonała reprezentację Argentyny 4:2 i została w ten sposób pierwszym mistrzem świata. Królem strzelców inauguracyjnych mistrzostw został argentyńczyk Guillermo Stábile, strzelając 8 bramek.

Wyniki turniejów Mistrzostw Świata