Mistrzostwa Polski seniorów w lekkoatletyce – zawody lekkoatletyczne rozgrywane w sezonie letnim począwszy od 1920 roku.

Najważniejsza krajowa impreza lekkoatletyczna, której pierwsza edycja – pod nazwą mistrzostwa główne Polski – odbyła się we Lwowie w roku 1920. Kobiety w imprezie startują od roku 1922. Początkowo w programie zawodów znajdowała się niewielka, z biegiem lat ich liczba rosła – obecnie o medale mistrzostw kraju rywalizuje się we wszystkich konkurencjach olimpijskich oraz biegach przełajowych, półmaratonie oraz biegu na 10 kilometrów. W przeszłości w programie zawodów obecne były także nietypowe konkurencje jak rzut granatem. Obecnie organizatora mistrzostw Polski wybiera Prezydium Polskiego Związku Lekkiej Atletyki. Poza głównymi zawodami odbywają się także osobne mistrzostwa w poszczególnych konkurencjach (maratonie, półmaratonie, wielobojach, biegach przełajowych, chodzie sportowym, biegu na 10 000 metrów czy biegach na 10 kilometrów). W okresie międzywojennym organizowano także osobne mistrzostwa w biegu na 3000 metrów z przeszkodami oraz biegach rozstawnych.

Historia

11 października 1919 w Krakowie powołano do życia Polski Związek Lekkiej Atletyki – pierwszą organizację sportową w niepodległej Polsce. Władze Związku w celu propagowania lekkoatletyki oraz w ramach integracji środowiska postanowiły organizować mistrzostwa Polski. Pierwsze mistrzostwa odbyły się 17 i 18 lipca 1920 roku we Lwowie (mieście, w którym znajdowała się wówczas siedziba PZLA) na stadionie Pogoni, który był jedynym nowoczesnym wówczas stadionem lekkoatletycznym w Polsce. W imprezie wystartowali tylko mężczyźni. Tytuły mistrzów kraju przyznano wtedy tylko tym lekkoatletom, którzy uzyskali wyniki lepsze od wcześniej ustalonych minimów uprawniających do startu w igrzyskach olimpijskich w Antwerpii. Wyczynu tego dokonali jedynie Stanisław Sośnicki (bieg na 100 m), Wacław Kuchar (bieg na 800 m), Kazimierz Cybulski (skok o tyczce) i Sławosz Szydłowski (rzut dyskiem i rzut oszczepem). W 1922 roku w zawodach pierwszy raz wystartowały kobiety, a ich mistrzostwa aż do roku 1948 (z kilkoma wyjątkami) odbywały się w innym terminie i mieście niż mistrzostwa męskie. Po raz pierwszy mistrzostwa Polski w biegu przełajowym mężczyzn zostały rozegrane 2 października 1921 w Warszawie na trasie 6,5 km – mistrzem Polski został zawodnik lwowskiej Pogoni Jan Baran-Bilewski. Po zawodach w 1922 i 1923, które odbyły się w Warszawie PZLA wydał 11 grudnia 1923 roku specjalny komunikat do Okręgowych Związków Lekkiej Atletyki z apelem o większe zainteresowanie organizacja i udziałem w imprezach mistrzowskich. Początkowo rozgrywano zawody nie tylko w podstawowych konkurencjach lekkoatletycznych ale także np. w skoku wzwyż oraz skoku w dal z miejsca (w 1920, 1921 i 1927). W 1924 roku na trasie Rembertów (dziś dzielnica Warszawy) – Wawer (obecnie także dzielnica Warszawy) – Zegrze – Nieporęt – Zegrze – Wawer – Rembertów rozegrano pierwsze mistrzostwa Polski w biegu maratońskim. W latach 30-tych XX wieku program mistrzostw liczył około 25 konkurencji głównych. Ostatnie przed II wojną światową mistrzostwa Polski odbyły się latem 1939 roku.

Po przerwie wojennej 26 sierpnia 1945 w Łodzi – z inicjatywy działaczy krakowskich, warszawskich i łódzkich – postanowiono o przygotowaniu walnego zebrania PZLA, a 29 września przedstawiciele siedmiu okręgów wybrali pierwsze powojenne władze Związku. Prezesem PZLA został wybrany Walenty Foryś. Od 29 do 30 września na stadionie Łódzkiego Klubu Sportowego, który przetrwał wojnę w relatywnie dobrym stanie, rozegrano mistrzostwa Polski. W zawodach najlepiej zaprezentowali się zawodnicy Cracovii.

W 1951 w Warszawie mistrzostwa Polski seniorów odbyły się w ramach Spartakiady 1951. W latach 50-tych XX wieku polska reprezentacja lekkoatletyczna notowała duże sukcesy międzynarodowe, a przez niemieckich dziennikarzy została nazwana wunderteamem, przez dwa lata nie przegrała meczu międzypaństwowego, notując serię 14 zwycięstw począwszy od meczu przeciwko Norwegii w dniach 24 i 25 września 1955 w Poznaniu. Międzynarodowe sukcesy zawodników sprawiły, iż w owym czasie lekkoatletyka stała się w Polsce sportem narodowym. Popularność lekkoatletyki przekładała się także na widownię mistrzostw kraju np. w 1965 w Szczecinie miejscowy stadion Pogoni wypełnił się po brzegi ponad 20 000 widzów (startował wówczas reprezentujący miejscowy klub Wiesław Maniak – finalista igrzysk olimpijskich w Tokio). Podczas mistrzostw Maniak czasem 10,1 ustanowił rekord Polski w biegu na 100 metrów.

W 1969 po raz ostatni mistrzostwa Polski seniorów rozegrano na żużlowej bieżni, a ich areną był stadion Wisły Kraków. 15 sierpnia 1969 oddano do użytku nowoczesny jak na owe czasu stadion warszawskiej Skry, który jako pierwszy w Europie Środkowo-Wschodniej zyskał sztuczną nawierzchnię tartanową. Od 1970 do 1974 obiekt rokrocznie gościł mistrzostwa kraju (organizowane w owym czasie w obsadzie międzynarodowej. Po zmodernizowaniu stadionu Wojskowego Klubu Sportowego Zawisza w Bydgoszczy w 1974 roku w kolejnych latach był on gospodarzem kilku edycji mistrzostw kraju. Wraz z rozwojem sztucznych nawierzchni w kolejnych latach mistrzostwa Polski organizowały nowe ośrodki takie jak Lublin, Grudziądz, Piła czy Kielce. W 1995 ostatni raz mistrzostwa kraju przeprowadzono w Warszawie, która do dziś gościła najwięcej edycji krajowego czempionatu. W ostatnich latach najczęściej mistrzostwa Polski seniorów odbywały się w Bydgoszczy. Najbliższe mistrzostwa odbędą się w czerwcu 2012 w Bielsku-Białej, które pokonało w walce o organizację zawodów Toruń.