Mniejszość narodowa - Polski Serwis Naukowy

Mniejszość narodowa – grupa ludzi, zamieszkująca obszar danego państwa, odróżniająca się od większości społeczeństwa językiem, kulturą, pochodzeniem etnicznym bądź religią.

Mniejszość narodowa w odróżnieniu od mniejszości etnicznej posiada lub posiadała własne państwo, które zgodnie z funkcjonalną teorią powstania państwa jest najwyższą formą rozwoju grupy społecznej.

Ochrona prawna mniejszości narodowych

Prawo międzynarodowe gwarantuje przestrzeganie praw tych zbiorowości. Ludność ta posiada obywatelstwo państwa zamieszkania ze wszystkimi tego konsekwencjami, ale nie ma wyodrębnionego terytorium pod względem politycznym i administracyjnym. Prawo mniejszości etnicznych w Polsce gwarantuje konstytucja oraz Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.

Grecy w Polsce osiedlali się już w średniowieczu. Ostatnia duża fala migracji miała miejsce w 1949. Po tzw. drugiej bitwie o góry Grammos czyli po ostatnim starciu wojny domowej w Grecji - Polska przyjęła ok. 14 000 (12 300) Greków i Macedończyków popierających komunistyczną partyzantkę DSE. Zorganizowano dla nich szpital polowy, w Dziwnowie, na wyspie Wolin. Był to wówczas pierwszy tak duży szpital chirurgii wojennej i rehabilitacji na. terenie Polski. Wielu Greków zamieszkało następnie na Dolnym Śląsku, w tym ok. 9 000 w Zgorzelcu, oraz w rejonie Ustrzyk Dolnych (Krościenko, Jureczkowa, Liskowate, Grąziowa). Osierocone dzieci greckie trafiły do domu dziecka w Policach k. Szczecina. Większość Greków wyjechała do Grecji lub wyemigrowała do tych samych krajów Zachodu, do których emigrowali także Polacy, toteż ostatni spis nie wykazał istotnej mniejszości greckiej. Ponieważ znaczna część greckich wychodźców z 1949 r., założyła w Polsce mieszane rodziny grecko-polskie, można zauważyć istnienie wielotysięcznej grupy Polaków, z silnymi greckimi korzeniami i podtrzymujących kontakt z językiem greckim i swymi greckimi rodzinami. Czego jednak nie objęły badania statystyczne.
Czesi – mniejszość narodowa, występująca w największych skupiskach w Polsce centralnej (Zelów) i w województwie dolnośląskim (rejon Kotliny Kłodzkiej). Przodkowie obecnej mniejszości czeskiej przybyli na tereny obecnej Polski między XVI a XVIII wiekiem. Należeli do nich przede wszystkim ewangelicy, którzy uciekali ze swego kraju w wyniku prześladowań religijnych braci czeskich. Natomiast Czesi z ziemi kłodzkiej są autochtonami, ale w 1945 r. praktycznie wszyscy zostali ekspatriowani (chociaż oficjalnie wymiana ludności miała dotyczyć tylko Niemców, a nie innych narodowości).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Słoweńcy karynccy (słoweń. Koroški Slovenci, niem. Kärntner Slowenen) – określenie autochtonicznej ludności narodowości słoweńskiej zamieszkującej południową część austriackiego kraju związkowego Karyntia. Austriacki traktat państwowy z 15 maja 1955 roku gwarantuje im status mniejszości narodowej, a co za tym idzie daje m.in. prawo do dwujęzycznego, niemiecko–słoweńskiego, nazewnictwa geograficznego i szkolnictwa.

Litewska mniejszość narodowa liczy w Polsce 5,8 tys. osób według narodowego spisu powszechnego z 2002; ambasada litewska w Polsce podaje liczbę 15 000 osób pochodzenia litewskiego . Zamieszkuje przede wszystkim tereny Suwalszczyzny, gminy: Puńsk, Szypliszki, Krasnopol i Sejny.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Traktat w Trianon – podpisany 4 czerwca 1920 w pałacu Grand Trianon w Wersalu traktat pokojowy między Węgrami a państwami Ententy: USA (które go nigdy nie ratyfikowały), Wielką Brytanią, Francją, Włochami, Rumunią, Królestwem SHS (późniejsza Jugosławia), Czechosłowacją i Polską.

Polacy na Litwie – społeczność ok. 235-300 tysięcy osób. Polacy są najliczniejszą mniejszością narodową na Litwie, gdzie stanowią ok. 6,7% ludności tego kraju. Mieszkają głównie w Wilnie i w zwartym osadnictwie w rejonach: wileńskim, solecznickim, święciańskim i trockim (gdzie w rejonach solecznickim i wileńskim stanowią większość lokalną).

Ukraińcy – mniejszość narodowa, występująca najliczniej w Polsce, w rozproszeniu na terenach tzw. Ziem Odzyskanych oraz głównie w województwie podkarpackim i podlaskim.

Sasi siedmiogrodzcy (niem. Siebenbürger Sachsen, węg. Erdélyi szászok) to ludność pochodzenia niemieckiego osiadła na terenach Siedmiogrodu począwszy od XII wieku. Ponieważ ostatnia grupa osadników pochodziła z Saksonii, przyjęto dla wszystkich miano Sasów, nazwa ta utrwaliła się do dnia dzisiejszego. Dziś Sasi są w dużej mierze zrumunizowani przede wszystkim językowo. Obecnie językiem niemieckim posługuje się głównie starsze pokolenie, język ten za sprawą wielowiekowej izolacji od pozostałej części niemieckojęzycznej ludności, znacznie odbiega od współczesnego. Kolonizacja Siedmiogrodu przez Sasów została zapoczątkowana przez króla Gejzę II (1141-1162), który sprowadzając nowych osadników dążył do zaludnienia ówczesnych kresów państwa węgierskiego. Koloniści przybywali głównie z zachodnich części Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego i w większości posługiwali się dialektami frankońskimi.