Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce – polskie ustawowe określenie oddzielnych, mniejszych niż dominująca, grup społecznych zamieszkujących Rzeczpospolitą Polską. Według ustawy z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym mniejszości te są wyodrębniane na podstawie łącznie sześciu kryteriów, w szczególności mniejszej niż pozostała ludność liczebności i zamieszkiwania obecnego terytorium RP przez przodków jej członków od co najmniej 100 lat. Definicja ta podaje też jedno kryterium odróżniające mniejszość etniczną od narodowej – pierwsza oznacza grupę, która nie utożsamia się z innym narodem (współcześnie) zorganizowanym we własnym państwie.

Definicje mniejszości zawarte w tym akcie powodują, że nie wszyscy dyskryminowani ze względów etnicznych lub rasowych w Polsce objęci są rozporządzeniami broniącymi przed dyskryminacją.

Mniejszości narodowe i etniczne stanowią w Polsce kilka procent ludności kraju. RP należy do tych państw europejskich, które mają ich najniższy odsetek.

W 2011 Fundacja Wiedza Lokalna zainicjowała program Raport Mniejszości, który ma na celu stałe monitorowanie treści publikowanych przez internautów, przede wszystkim pod kątem agresji wobec mniejszości m.in. etnicznych. Według badania, najbardziej narażoną na nietolerancyjne wypowiedzi jest społeczność żydowska, a następnie rosyjska, niemiecka i romska.

Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce według ustawy

Art. 2 ust. 2 ustawy wskazuje, które z mniejszości uważa się za mniejszości narodowe w rozumieniu tej ustawy. Ustawa wymienia w tym zakresie (w kolejności alfabetycznej) mniejszości: białoruską, czeską, litewską, niemiecką, ormiańską, rosyjską, słowacką, ukraińską i żydowską. Ponadto w art. 2 ust. 4 ustawy wymienia się mniejszości, uznane za mniejszości etniczne w rozumieniu ustawy: karaimską, łemkowską, romską i tatarską.

Od regulacji ustawowych należy odróżnić wyniki spisów powszechnych. W arkuszach spisowych ankieterzy zaznaczali m.in. odpowiedzi na pytania o narodowość ankietowanych według ich własnych wskazań. W związku z powyższym ankietowani mieli możliwość zarówno wskazania fikcyjnych narodowości, jak i identyfikowania się z mniejszością, która nie spełnia ustawowych kryteriów zakwalifikowania jej do mniejszości narodowej w rozumieniu ustawy. W związku z powyższym na liście wyników spisu powszechnego widnieć mogą mniejszości niewymieniane w ustawie.