Modelarstwo - Polski Serwis Naukowy

Modelarstwo – działalność człowieka polegająca na odwzorowywaniu rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonych modeli. Najczęściej pojmowane jest jako zabawa (hobby), może być także sportem. Przede wszystkim wiązane jest z modelarstwem redukcyjnym, polegającym na możliwie dokładnym odwzorowaniu wyglądu obiektu, z zachowaniem określonej skali, jednakże inne rodzaje modelarstwa skupiają się na odwzorowaniu funkcjonowania oryginału (np. latający model samolotu), lub łączą odwzorowanie funkcjonowania i wyglądu.

Modelarstwo rakietowe to odwzorowywanie rakiet w skali. Modele rakiet często korzystają z silników rakietowych na paliwo stałe, będących mieszaniną paliwa i utleniacza. Takie rakiety mogą wznosić się na wysokość kilometra i wyżej. Po skończonym locie modele rakiet otwierają (jeszcze gdy znajdują się wysoko) miniaturowe spadochrony. Aby ułatwić poszukiwanie zagubionych modeli na polu startowym w rakietach montowane są urządzenia wytwarzające dźwięki.

Modelarstwo odlewnicze, dział odlewnictwa zajmujący się tworzeniem modeli elementów odlewanych. Modele odlewnicze wykonuje się najczęściej z drewna lub metalu, rzadziej z tworzyw sztucznych oraz gipsu. Na bazie modeli odlewniczych tworzy się formy oraz rdzenie wykorzystywane przy produkcji odlewniczej.

Przedmiotem modelarstwa mogą być praktycznie wszystkie obiekty otaczającego świata. Najczęściej są nimi samoloty, statki i różne pojazdy, zwłaszcza wojskowe, ale też figurki ludzi lub innych istot (rzeczywistych lub fantastycznych), a także budowle lub całe wycinki terenu odwzorowane w formie makiet lub dioram, często przedstawiających różne sceny lub wydarzenia.

Skala w modelarstwie określa stosunek pomniejszenia wymiarów modelu do oryginalnego obiektu, zapisywany zwykle w postaci ułamka. Dawniej nazywana była też podziałką.

Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

Najpopularniejsze jest redukcyjne modelarstwo plastikowe - budowa modeli z gotowych fabrycznych zestawów, które trzeba skleić i pomalować; popularne jest także modelarstwo kartonowe - budowa modeli z wydrukowanych kartonowych elementów. Zaawansowani modelarze budują często modele od podstaw, z różnych materiałów, jedynie na podstawie planów oryginału, lub też ulepszają zestawy fabryczne.

Modelarstwo kartonowe to rodzaj modelarstwa, w którym głównym budulcem jest karton, brystol, tektura oraz inne pochodne papieru. Jest to też najpopularniejszy rodzaj modelarstwa redukcyjnego z uwagi na mały koszt materiałów i dużą ilość modeli będących w sprzedaży.

Modelarstwo szybowcowe - dziedzina modelarstwa, w której do latania używa się modeli bez napędu. Lot odbywa się na zasadzie ślizgu. Modele szybowców wykorzystują prądy konwekcyjne do unoszenia się. Nie wymagają one napędu, co zmniejsza zużycie energii i pozwala na kilkugodzinne (w dogodnych warunkach) latanie. Co roku odbywają się mistrzostwa Polski i świata w modelarstwie szybowcowym. Zależnie od kategorii są to zawody szybowców termicznych, czyli latających na prądach konwekcyjnych, szybowców do latania na zboczu (szybkich i ciężkich), modeli wolnolatających.

Oprócz modelarstwa pojmowanego jako hobby lub sport, działalność polegająca na budowaniu modeli znajduje pewne zastosowanie praktyczne, np. w różnego rodzaju symulacjach na pomniejszonych modelach (jak badanie modelu samolotu w tunelu aerodynamicznym) lub w projektowaniu zespołów architektonicznych. Inne znaczenie modelarstwa, odmienne od wyżej przedstawionego, to zawodowe wykonywanie modeli różnych przedmiotów, które mają być następnie wytwarzane, w celu przygotowania ich produkcji, np. modelarstwo odlewnicze.

Modelarstwo zapałczane – rodzaj modelarstwa, w którym głównym materiałem służącym do budowy modeli są zapałki. Wykorzystuje się także patyki do szaszłyków, karton, listewki drewniane itp. Najczęściej spoiwem są kleje do drewna typu Wikol. Profesjonaliści używają także klejów polimerowych.

Mikromodelarstwo - jedna z form modelarstwa redukcyjnego. Charakteryzuje się stosunkowym uproszczeniem ze względu na przyjętą skalę (np. 1:500 dla statków i okrętów). Jest to dość atrakcyjna forma modelarstwa, ponieważ nie wymaga szczególnie dużych uzdolnień modelarza, a efekty pracy są widoczne już po kilku godzinach pracy, ponadto gotowe modele nie zajmują zbyt dużo miejsca, tak jak ma to miejsce w przypadku modelarstwa tradycyjnego.

Oglądając dzieła modelarzy można stwierdzić, że to nie tylko dobra zabawa, ale też zajęcie rozwijające tak umiejętności plastyczne, jak i wiedzę techniczną (do pewnego stopnia), np. o konstrukcji skrzydeł czy też wyglądzie wnętrza.