Modernizm:
W. Gropius, budynek Bauhausu w Dessau-Roßlau

Wczesny modernizm:
F. Lloyd Wright, Robie House

Wczesny modernizm:
H.P. Berlage, Giełda w Amsterdamie

Wczesny modernizm:
M. Berg, Hala Stulecia we Wrocławiu

Modernizm:
G. Rietveld, dom pani Schröder w Utrechcie

Modernizm:
W. Gropius, budynek Bauhausu w Dessau-Roßlau

Modernizm:
L. Mies van der Rohe,
Domy Langego i Esthersa w Krefeld

Modernizm:
E. May, Okrągły dom
we Frankfurcie nad Menem

Modernizm:
F. Lloyd Wright, Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku

Modernizm:
O. Niemeyer Soares Filho,
Parlament w Brasilii

Modernizm:
H. Scharoun, Filharmonia w Berlinie (detal elewacji)

Modernizm:
Nagrobek z lapidarium na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie

Modernizm:
L. Mies van der Rohe,
Nowa Galeria Narodowa w Berlinie

Modernizm:
J. Utzon, Opera w Sydney

Późny modernizm:
M. Safdie, Habitat 67 w Montrealu

Późny modernizm:
D. Lasdun, Królewski Teatr Narodowy w Londynie

Późny modernizm:
A. Aalto,
Teatr Miejski w Essen

Urbanistyka modernizmu:
L. Costa, Brasília
(zdjęcie satelitarne)

Urbanistyka modernizmu:
L. Mies van der Rohe i inni,
Osiedle Weißenhof, Stuttgart

Urbanistyka modernizmu:
B. Taut,
Hufeisensiedlung w Berlinie

Urbanistyka modernizmu:
A. Wiedermann oraz Jüttner & Bolek,
Aleje Sułkowskiego w Bielsku-Białej

Modernizm − ogólne określenie prądów w architekturze światowej rozwijających się w latach ok. 1918-1975, zakładających całkowite odejście nie tylko od stylów historycznych, ale również od wszelkiej stylizacji. Architektura modernistyczna opierała się w założeniu na nowej metodzie twórczej, wywodzącej formę, funkcję i konstrukcję budynku niemal wyłącznie z istniejących uwarunkowań materialnych.

Główne założenia modernizmu w architekturze

Architekci modernistyczni zakładali, że o pięknie budynku stanowi głównie jego funkcjonalność, a w każdym razie, iż przede wszystkim muszą zostać spełnione wymogi funkcji, którą ma pełnić obiekt. Jednym z naczelnych haseł modernizmu była maksyma Sullivana Form follows function, co tłumaczy się jako forma wynika z funkcji (lub też forma następuje po funkcji).

Duże znaczenie miały także nawołujące do minimalizmu sentencje Miesa van der Rohe Less is more (tłumaczone jako Mniej znaczy więcej) oraz Adolfa Loosa ornament to zbrodnia. Budynek stanowić miał dzieło abstrakcyjne. Wszelki ornament był odrzucany.

Najbardziej znanymi manifestami modernizmu są Pięć punktów nowoczesnej architektury Le Corbusiera i Karta Ateńska.

Ruch nowoczesny w architekturze nie był zjawiskiem jednolitym i nie posiadał jednoznacznej ideologii. W obrębie modernizmu wyróżnić można kilkadziesiąt prądów, kierunków i szkół architektonicznych. Rozgraniczenie pomiędzy poszczególnymi prądami modernizmu jest niejasne, różni krytycy stosują np. wobec głównego nurtu ruchu nowoczesnego określenie funkcjonalizm bądź racjonalizm, mając jednak na myśli tylko różne ujęcia tego samego zjawiska. Nazwa funkcjonalizm, często nadużywana, posiada przy tym negatywną konotację z technokratyzmem. Modernizm, jako pojęcie szersze, obejmuje czasem poza obiektywnym modernizmem również romantyczny modernizm, czyli architekturę związaną ściśle z indywidualnością twórcy. W obrębie ideologii architektury szeroko rozumianego modernizmu mieści się zarówno sceptyczny humanizm (np. Miesa van der Rohe), jak i radykalny komunizm (np. H. Meyera).

Nazwa

Nazwa modernizm wywodzi się z francuskiego (a pośrednio z łacińskiego) wyrazu oznaczającego nowoczesność, określa stosowny do współczesnych okoliczności sposób działania i formę bytu. Jako określenie prądu w architekturze konkurowała z określeniami funkcjonalizm, dziś mającym zwykle węższe znaczenie, oraz racjonalizm, który może jednak określać również całą racjonalistyczną tradycję w architekturze od XIX wieku począwszy. Dawniej stosowało się również termin architektura nowoczesna, który w szerszym znaczeniu obejmuje jednak również postmodernizm. Precyzyjnym, lecz rzadko stosowanym synonimem modernizmu jest ruch nowoczesny w architekturze.

Modernizm w architekturze nie jest tożsamy z wcześniejszym czasowo i skrajnie różnym ideowo modernizmem w sztuce i literaturze, któremu w architekturze odpowiada secesja. Natomiast w języku hiszpańskim zwykło się jako modernismo określać właśnie secesję w architekturze.