Mojżesz Uricki - Polski Serwis Naukowy

Mojżesz Uricki (ros. Моисей Соломонович Урицкий, ur. 14 stycznia 1873 w Czerkasach, zm. 30 sierpnia 1918 w Piotrogrodzie) – rewolucjonista rosyjski i bolszewik, szef piotrogrodzkiego Czeka.

Urodził się na Kijowszczyźnie w rodzinie żydowskiego kupca. W 1897 roku ukończył prawo na Uniwersytecie Włodzimierza w Kijowie, rok później wstąpił do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, gdzie zajmował się kolportażem bezdebitowych wydawnictw partyjnych. W 1899 roku został aresztowany i zesłany do Jakucji. W składzie SDPRR był członkiem Bundu, który był jej członem autonomicznym (podobnie jak SDKPiL). W 1903 roku opowiedział się za mienszewikami. W 1905 roku wziął udział w rewolucji w Petersburgu i Krasnojarsku, za co został uwięziony w Wołogdzie i Archangielsku.

1. Zgromadzenie Narodowe we Francji, ogłoszone przez 3 stan Stanów Generalnych (powołanych przez króla Ludwika XVI Burbona w 1789 roku), przekształciło się w Konstytuantę (Assemblée Nationale Constituante). Zniosła ona podział społeczeństwa na stany i przyznała prawa polityczne obywatelom płacącym wysokie podatki (cenzus majątkowy). Została rozwiązana 3 września 1791 roku, przedkładając królowi gotową Konstytucję.

Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, utworzona 12 marca 1917 w wyniku rewolucji lutowej, władza rewolucyjna , będąca niejako zwieńczeniem powstających samorzutnie lokalnych rad robotniczych i żołnierskich. Rady te, obok Rządu Tymczasowego stanowiły rzeczywistą władzę w Rosji, aż do rewolucji październikowej.

W sierpniu 1912 roku uczestniczył w zjeździe SDPRR w Wiedniu. Po obaleniu caratu wrócił do Piotrogrodu, po połączeniu frakcji międzydzielnicowców z bolszewikami wszedł we wrześniu 1917 w skład Komitetu Centralnego SDPRR(b). W sierpniu 1917 roku wszedł w skład Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich z ramienia bolszewików. Pisywał do "Prawdy", "Wpieriod" i innych gazet bolszewickich.

Republika Sacha (Jakucja), dawniej także: Republika Jakucka, ros. Республика Саха (Якутия), jak. Саха Республиката – republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej (od roku 2000), położona w Dalekowschodnim Okręgu Federalnym, geograficznie stanowi wschodnią część Syberii.

Pole Marsowe (ros. Марсово Поле) - duży plac oraz park położony w centrum Sankt Petersburga, o powierzchni prawie 9 ha. Nazwa pochodzi od rzymskiego boga wojny - Marsa. Przez wiele lat miejsce to było wykorzystywane do przeprowadzania ćwiczeń i parad wojskowych. Pod koniec XVIII w. na placu ustawiono monumenty upamiętniające wielkich wodzów armii rosyjskiej - pomnik Piotra Rumiancewa oraz pomnik Aleksandra Suworowa. Drugi z wymienionych, autorstwa M. Kozłowskiego przedstawiał generała jako boga wojny Marsa, co miało ścisły związek z powszechnym użyciem nazwy dla tego miejsca.

W czasie rewolucji październikowej członek Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego w Piotrogrodzie, później komisarz w komisariacie spraw zagranicznych. W styczniu 1918 uczestniczył w rozpędzeniu rosyjskiej Konstytuanty. Niechętnie odnosił się do podpisania przez bolszewików traktatu brzeskiego.

Bund (w jęz. jidysz בונד - Związek); pełna nazwa - אַלגעמיינער ייִדישער אַרבעטערסבונד אין ליטע, פּוילן און רוסלאַנד (Algemejner Jidiszer Arbetersbund in Lite, Pojln un Rusland) - Powszechny Żydowski Związek Robotniczy na Litwie, w Polsce i Rosji; ros. Всеобщий еврейский рабочий союз в Литве, Польше и России) – lewicowa, antysyjonistyczna partia żydowska działająca w kilku państwach europejskich w okresie od lat 90. XIX wieku do drugiej połowy lat 40. XX wieku. Organizacyjne pozostałości po tym ugrupowaniu wciąż prowadzą działalność w USA, Kanadzie, Australii i Wielkiej Brytanii. Członek Bundu w języku jidysz nazywany był bundist (bundistn w liczbie mnogiej).

Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy – działająca na przełomie XIX i XX wieku polska marksistowska partia polityczna. Początkowo nosiła nazwę Socjaldemokracja Królestwa Polskiego. Od 1900 roku Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy.

Od marca 1918 roku stał na czele piotrogrodzkiej Czeka, był również komisarzem spraw wewnętrznych obwodu północnego RFSRR. Odpowiedzialny za zbrodnie czerwonego terroru w Piotrogrodzie i jego okolicach. 30 sierpnia został zabity przez poetę Leonida Kannegisera w westybulu piotrogrodzkiego komisariatu spraw wewnętrznych przy Dworcowej Płoszczadzi. Pochowano go na Polu Marsowym w Piotrogrodzie. Jego śmierć, równoległa do zamachu na Lenina dokonanego przez Fanny Kapłan stała się pretekstem do wydania przez bolszewików dekretów o masowym "czerwonym terrorze" i udzielenia Czeka nieograniczonych pełnomocnictw w tym zakresie.

Traktat brzeski – traktat pokojowy podpisany w Brześciu 3 marca 1918 między Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami oraz ich sojusznikami Królestwem Bułgarii i imperium osmańskim, a Rosją bolszewicką.

Pojęcie Autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu niezawisłość, niezależność, samorządność (całkowita lub częściowa).