Mol - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy fizyki i chemii. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Mol – podstawowa w układzie SI jednostka liczności materii, o symbolu (oznaczeniu) mol.

Jeden mol jest to liczność materii układu, zawierającego liczbę cząstek (np. atomów, cząsteczek, jonów, elektronów i innych indywiduów chemicznych, a także fotonów, w tym ostatnim przypadku nosi nazwę ajnsztajn) równą liczbie atomów zawartych w dokładnie 0,012 kilograma izotopu węgla C (przy założeniu, że węgiel jest w stanie niezwiązanym chemicznie, w spoczynku, a jego atomy nie znajdują się w stanie wzbudzenia). W jednym molu znajduje się (6,02214129 ± 0,00000027) ×10 cząstek. Liczba ta jest nazywana liczbą Avogadra.

Substancja to materia składająca się z obiektów (cząstek, atomów) posiadających masę spoczynkową. Substancją nie jest zatem np. fala lub pole fizyczne (grawitacyjne, elektryczne). Substancja może być jednorodna w sensie chemicznym (np. związek chemiczny) i fizycznym (ośrodek ciągły) albo może być niejednorodna (mieszanina, granulat). Jej skład może być ustalony lub zmienny.

Foton (gr. φως – światło, w dopełniaczu – φοτος) jest cząstką elementarną nie posiadającą ładunku elektrycznego ani momentu magnetycznego, o masie spoczynkowej równej zero (m0 = 0), liczbie spinowej s = 1 (fotony są zatem bozonami). Fotony są nośnikami oddziaływań elektromagnetycznych, a ponieważ wykazują dualizm korpuskularno-falowy są równocześnie falą elektromagnetyczną.

Mol jest jednostką bezwymiarową, podobnie jak inne jednostki miary liczności jak np. tuzin, mendel, kopa czy gros. Jednak, w przeciwieństwie do jednostek typu „tuzin”, użycie mola, ze względu na jego wielkość, jest ograniczone do zliczania obiektów mikroskopowych.

Wyznaczanie liczności materii w molach

Jeżeli substancją jest pierwiastek lub związek chemiczny, o określonej masie molowej μ, (substancja chemiczna), wówczas liczność materii w molach n jest równa

Izotopy – odmiany pierwiastka chemicznego różniące się liczbą neutronów w jądrze atomu (z definicji atomy tego samego pierwiastka mają tę samą liczbę protonów w jądrze). Izotopy tego samego pierwiastka różnią się liczbą masową (łączną liczbą neutronów i protonów w jądrze), ale mają tę samą liczbę atomową (liczbę protonów w jądrze).

Cząstka (korpuskuła) – w tradycyjnym znaczeniu, to każdy fragment materii, który ma kształt mniej lub bardziej zbliżony do sfery i jest na tyle mały, że nie można go zobaczyć gołym okiem.

$n=\frac{m}{\mu }$

gdzie m jest masą substancji.

Liczność materii w molach można wyrazić również wzorem: $n=\frac{N}{N_A}$

gdzie N jest całkowitą liczbą atomów bądź cząsteczek substancji, a NA jest liczbą (stałą) Avogadra.

Pojęcia pochodne

Stężenia

stężenie molowe: liczba moli substancji, jaką zawiera 1 dm³ rozpuszczalnika

molalność (stężenie molarne): liczba moli substancji przypadająca na 1 kg rozpuszczalnika

ułamek molowy: stosunek liczby moli substancji do sumy liczby moli wszystkich składników

Inne

masa molowa: masa jednego mola substancji

objętość molowa: objętość, jaką zajmuje jeden mol substancji

Zobacz też

Zobacz hasło mol w Wikisłowniku

masa atomowa, masa cząsteczkowa, stała Loschmidta, stała Faradaya

Przypisy

Oficjalna definicja mola wg BIPM
wg CODATA, 2010

Linki zewnętrzne

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar (Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1638)

Jon – atom lub grupa atomów połączonych wiązaniami chemicznymi, która ma niedomiar lub nadmiar elektronów w stosunku do protonów. Obojętne elektrycznie atomy i cząsteczki związków chemicznych posiadają równą liczbę elektronów i protonów, jony zaś są elektrycznie naładowane dodatnio lub ujemnie.

Tuzin – inna nazwa liczby dwanaście, zwykle używana w kontekście ilości (np. tuzin jajek). Samo słowo (fr. douzaine, ang. dozen, niem. Dutzend) pochodzi od łacińskiego duodecim.