Monstrancja - Polski Serwis Naukowy

Gotycka monstrancja z kościoła Bożego Ciała w Poznaniu (ok. 1400 roku). Dar Władysława Jagiełły dla kościoła Bożego Ciała w Poznaniu. Obecnie w zbiorach poznanskiego Muzeum Archidiecezjalnego

Monstrancja (z łac. monstrare - pokazywać) – naczynie liturgiczne służące w liturgii katolickiej do umieszczania w nim konsekrowanej hostii, celem wystawiania na ołtarz podczas nabożeństw, adoracji, błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem oraz w czasie procesji eucharystycznych. Przykładową procesją eucharystyczną jest procesja Bożego Ciała.

Hostia (łac. hostia: ofiara) – niekwaszony (przaśny) chleb, okrągły opłatek z mąki pszennej, nierzadko ozdabiany krzyżem lub motywami religijnymi, używany przy sprawowaniu Mszy Świętej.

Karol Boromeusz OFS, wł. Carlo Borromeo (ur. 2 października 1538 w Aronie, zm. 3 listopada 1584) − włoski tercjarz franciszkański, kardynał, arcybiskup Mediolanu (1560-1584), święty Kościoła katolickiego.

Budowa monstrancji

Monstrancja składa się z stopy, trzonu z nodusem oraz otoczonego tzw. glorią reservaculum (repozytorium na hostię) z melchizedekiem. Na zwieńczeniu znajduje się najczęściej krzyż. Św. Karol Boromeusz zalecał umieszczanie figury Chrystusa Zmartwychwstałego.

W wierze katolickiej konsekrowana hostia jest uobecnieniem Jezusa Chrystusa, Boga-Człowieka. Wraz z rozpowszechnieniem kultu Bożego Ciała ukształtowała się forma naczynia do prezentacji hostii. Monstrancje wykonanywano ze złota (lub pozłacane) lub innych cennych surowców, często są dziełami złotnictwa.

Tygodnik Powszechny – ukazujący się od 1945 r. tygodnik katolicki o tematyce społeczno-kulturalnej, założony przez kardynała Adama Stefana Sapiehę. Redaktorem naczelnym tygodnika jest ks. Adam Boniecki.

Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej (w formie nadzwyczajnej rytu rzymskiego: Święto Najświętszego Ciała Chrystusa (Festum Sanctissimi Corporis Christi), potocznie zwana także Świętem Ciała i Krwi Pańskiej, a w tradycji ludowej: Boże Ciało) – w Kościele katolickim uroczystość liturgiczna ku czci Najświętszego Sakramentu, święto nakazane.

W dobie późnego średniowiecza monstrancje przybierały formę stylizowanej, wieżowej kapliczki będącej swego rodzaju świątynią Chrystusa (wtedy hostię umieszcza się często w miejscu serca), w nowożytności rozpowszechniła się forma solaryczna – w formie promienistej glorii, w którego centrum umieszczona jest hostia.

Złoto (Au, łac. aurum) – pierwiastek chemiczny, metal przejściowy, o liczbie atomowej 79. Złoto występuje w skorupie ziemskiej w ilości 1,1·10-3 ppm. Występuje ono w przyrodzie w stanie rodzimym. Jest symbolem bogactwa.

Monstrancja z kościoła Bożego Ciała w Poznaniu – dzieło gotyckiego złotnictwa wykonane około 1400 roku na terenie Prus Zakonnych. Według tradycji, monstrancja została zdobyta przez wojska Władysława II Jagiełły podczas wielkiej wojny w latach 1409–1411, a następnie ofiarowana przez króla do karmelitańskiego kościoła Bożego Ciała w Poznaniu w ramach rozwijającego się tu kultu Bożego Ciała.

Użycie monstrancji

Na początku adoracji duchowny wyjmuje z tabernakulum kustodię z hostią i umieszcza ją za pomocą specjalnego uchwytu zwanego melchizedekiem w monstrancji. Gdy adoracja się kończy, wykonuje te same czynności chowając Najświętszy Sakrament do tabernakulum.

Ciekawostki

Istnieje jedno udokumentowane zdarzenie podczas, którego monstrancja została użyta jako narzędzie walki. Użył go przywódca zbuntowanych betanek Roman Komaryczko, podczas próby eksmisji ze zgromadzenia zakonnego w Kazimierzu Dolnym. Jak opisywał Tygodnik Powszechny: Media sugerowały istnienie między nim a zakonnicami relacji o podłożu seksualnym. Podczas eksmisji Komaryczko był agresywny, złorzeczył i zamachnął się na jednego z policjantów monstrancją.

Liturgia (gr. λειτουργια – działanie na rzecz ludu) – w starożytnej Grecji działania konkretnej osoby lub społeczności na rzecz obywateli, obecnie – publiczna forma kultu religijnego, dotycząca całokształtu zrytualizowanych, zbiorowych i ściśle określonych czynności sakralnych, ustalonych przez kapłanów danej religii.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Przypisy

"Lider zbuntowanych betanek został wikariuszem i katechetą" Tygodnik Powszechny. [dostęp 13 lutego 2012].

Bibliografia

Bogusław Nadolski: Leksykon Liturgii. Poznań: Pallottinum, 2006, s. 977. ISBN 83-7014-531-0.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Monstrancja