|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać: W latach 90. średni wiek, w którym kobiety rodziły pierwsze dziecko wynosił 20-24 lata. Ostatnie dane GUS (Rocznika Demograficznego 2009 GUS) pokazują, że najwięcej urodzeń w 2008 r. było wśród kobiet w wieku 25-29 lat - 151 894 żywe urodzenia. Znacznie więce... W Australii Zachodniej odkryto diamenty sprzed czterech miliardów lat. Dzięki Temu odkryciu poszerzy się wiedza współczesnej nauki na temat wczesnego kształtowania się skorupy ziemskiej.
Diamenty z tak odległej... Żyjące na Podkarpaciu, m.in. w Bieszczadach i Beskidzie Niskim, traszki karpackie na przełomie kwietnia i maja rozpoczęły okres godowy, który potrwa do końca czerwca - poinformował przyrodnik zajmujący się płazami, Marek Holly. Tr... Pierwszy spektakl ,,Światło i Dźwięk" w Muzeum Zamkowym w Malborku odbył się 1 lipca 1980 roku. Początkowo widowiska odbywały się tylko podczas dwóch letnich miesięcy, ale ze względu na wielkie zainteresowanie przedłużono sezon, który trwa obecnie od połowy kwietnia do połowy ... 18 maja 1944 r. oddziały 2 Korpusu Polskiego dowodzone przez gen. Władysława Andersa zdobyły ruiny klasztoru benedyktynów na Monte Cassino. W czasie walk zginęło 923 polskich żołnierzy, 2931 zostało rannych, a 345 uznano za zaginiony...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
Monte AlbánCzy wiesz że...? Mezoameryka – region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturalnego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski. Rozwój sztuki Mezoameryki zapoczątkowało pojawienie się na początku II tysiąclecia p.n.e. pierwszych osad rolniczych na tym terenie. W wyniku prowadzonych prac archeologicznych, najstarsze znaleziska to odkryte w grobach gliniane figurki kobiece oraz naczynia uformowane ręcznie. Naczynia mają trójnożne podstawy, zdobione są prostymi, nacinanymi geometrycznymi wzorami. Figurki kobiet przedstawiają postacie o szerokich biodrach, łączy to je z kultami płodności lub urodzaju. Niektóre figurki kobiet są celowo przełamane ("zabite"), znaleziono też figurki o dwóch głowach, trojgu oczu czy dwóch ustach. Nie znana jest symbolika tych znalezisk. Na terenach zachodniego Meksyku okres związany z ceramiką figuralną trwał aż do początków naszej ery. W południowej części Zatoki Meksykańskiej już ok. 1200 r. p.n.e. powstała i zaczęła rozwijać się sztuka olmecka. Z centralnym płaskowyżem związane jest centrum kulturowe Teotihuacan, oddziałujące na inne plemiona Mezoameryki w okresie od II w. p.n.e. do II w. n.e. Z terenem Mezoameryki związane są także: Kolumna – element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną. Jej dolną część tworzy baza, środkową trzon, a wieńczy głowica. Wspiera się na niej belkowanie, a od czasów rzymskich także łuk. Monte Albán – dawne centrum kulturalne Mezoameryki położone na Wyżynie Meksykańskiej w stanie Oaxaca w Meksyku. Centrum jest położone 2000 m n.p.m. i około 400 m nad otaczającymi wzgórze dolinami. Mimo odkrycia tylko około 10% pierwotej zabudowy jest to jedno z ciekawszych miejsc w Meksyku. W historii Monte Albán archeologowie wyróżniają cztery okresy rozwoju: I i II okres związany z wpływami olmeckimi czas trwania VI wiek p.n.e.–II w.n.e.; okres wpływów Zapoteków to okres III trwający od III–IX wieku; czas wpływów Mixteków to okres IV, trwa od X–XIV wieku. Olmekowie to umowna nazwa używana dla określenia plemion zamieszkujących Mezoamerykę od momentu przejścia z koczowniczego na osiadły tryb życia (ok. 2000 r. p.n.e.). Plemiona te osiadły na nadbrzeżach rzek i jezior od Zatoki Meksykańskiej aż do górzystych terenów w głębi lądu i wykształciły kulturę o wielu wspólnych cechach.
Mistekowie (Misztekowie, Mixtekowie) - grupa rdzennych mieszkańców Meksyku, zamieszkująca górskie tereny i doliny obecnego stanu Oaxaca zwane Mixteca Alta (stąd nazwa określająca ich jako „mieszkańców krainy chmur”), a także stany Guerrero i Puebla, w południowym Meksyku. Wczesny okres rozwoju kultury Misteków charakteryzuje się względnie bezkrwawymi (prawdopodobnie w wyniku związków rodzinnych lub innych starań dyplomatycznych) zmaganiami z Zapotekami o kontrolę nad terenami Oaxaca. Od ok. 700 rozszerzyli teren zasiedlenia, opanowując centra kultury Zapoteków i rozpoczynając integrację państewek (Coixtlahuaca, Achiutla, Teozacoalco, Tilantongo, Tlaxiaco, Yanhuitlán i najpotężniejszy z nich Tututepec). Mistekowie jednakże nigdy nie stworzyli wielkiego imperium, ich terytorium podzielone było na małe państewka rządzone przez niezależnych władców. Jedyny okres potęgi możemy zanotować w XII wieku (1011-1063), kiedy to wyruszając ze swojej stolicy Tilantongo, podbili południowe Puebla i Tututepec na wybrzeżu Pacyfiku. Przed początkiem XIV w. Mistekowie zajęli opuszczone przez Zapoteków Monte Alban, największe miasto kultury zapoteckiej. W końcu zostali podbici przez Azteków i weszli w skład ich imperium. Powstanie ośrodka związane jest z sztuką olmecką. Z tego okresu pochodzą najstarsze świątynie. Cokoły ich zdobią hieroglify i płaskorzeźby przedstawiające "tancerzy". Są to wyobrażenia ludzi w niecodziennych pozach, z zamkniętymi oczami. Zdaniem archeologów wyobrażają one rytualny taniec lub ofiary składane bogom. Wraz z przybyciem na te tereny Zapoteków zaczyna się kolejny okres w rozwoju Monte Albán. Wzgórze zostało wyrównane. Na ogromnej platformie o wymiarach około 950 x 450 m, powstał zespół budowli zlokalizowany wokół Wielkiego Placu (wymiary placu to 350 x 250 m). Na północy i południu powstały dwie wielkie świątynie zbudowane na tarasach piramid schodkowych. Świątynia północna zajmuje taras o powierzchni ok. 50 tys. m². Przy niej znajdują się pozostałości kolumn o średnicy 2,0 m. Do ciekawszych obiektów centrum należy budowla nazywana obserwatorium. Jest to unikalna w architekturze Mezoameryki zabudowa zrealizowana na planie trójkąta. Elementami charakterystycznymi zabudowy Monte Albán są: rozłożystość i masywność obiektów, szerokie schody (prowadzące do głównej świątyni mają szerokość 43 m). Na Wielkim Placu znaleziono także stele wykonane z kamienia i ozdobione reliefami przedstawiającymi zapoteckich wojowników i ich jeńców. Opisy zawarte są w wykutych na kamieniach hieroglifach, ale nie znamy ich treści (nie zostały odczytane). W części wschodniej centrum znajduje się boisko do rytualnej gry w piłkę, zwanej w języku nahuatl "tlachtli" lub "ullamaliztli". W zboczach góry oraz w fundamentach niektórych świątyń odnaleziono komory grobowe. W nich odkryto gliniane urny przedstawiające bóstwa w pozycji siedzącej. Postacie ubrane są w bogate stroje zdobione elementami o symbolicznym znaczeniu. Nieznane jest przeznaczenie urn (nie było w nich prochów). Urny lepiono ręcznie, późniejsze wykonane są z połączonych części odciśniętych w drewnianych formach. Okres wpływów zapoteckich to czas największego rozwoju ośrodka. Nie znana jest przyczyna opuszczenia miasta przez Zapoteków (miasto zaczęło pustoszeć już ok. 700 roku), którzy przenieśli się do pobliskie Mitli. W okresie od 1100 – 1350 roku w Monte Albán miasto najprawdopodobniej zamieszkiwali Mixtekowie. Wykorzystali pozostawiono przez Zapoteków groby i świątynie do pochówku zmarłych z własnego plemienia. Odkryty przez archeologów grobowiec nr 7 zawierał przedmioty związane z ich sztuką. Znaleziono tam przedmioty z kości zdobione ornamentami, naszyjnik z kamieni i pereł, kielich i czaszki z górskiego kryształu, łańcuch ze złota, złotych muszli oraz żółwich skorup, diadem ze złotymi piórami. Wyroby te świadczą o wysokim poziomie mixteckiego rzemiosła. Hieroglify (z gr. ἱερογλυφικά hieroglyphika, dosł. "święte znaki") – najwcześniejszy rodzaj pisma starożytnego Egiptu, obok pisma hieratycznego i demotycznego. Nazwa wywodzi się (podobnie jak nazwa władcy - faraona) z greki i oznacza święte znaki.
Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie). Panorama
Zobacz teżPrzypisy
Czy wiesz że...? beta Piramida – grobowiec osoby prywatnej albo podbudowa dla świątyni. Kształt piramidy to najczęściej ostrosłup lub forma w ogólnych zarysach do niego zbliżona. Piramidy spotykane są m.in. w Egipcie i prekolumbijskiej Ameryce.
Sztuka Zapoteków i Mixteków – czas powstania sztuki Zapoteków datowany jest na początki II w. p.n.e. i związany jest z wpływami sztuki olmeckiej. Rozwój związany jest z wybrzeżem Oceanu Spokojnego z terenami zajmowanymi obecnie przez stan Oaxaca w Meksyku. Na tym terenie powstały centra kulturalne w miejscowości Monte Albán oraz, nieco później, w miejscowości Mitla. Najstarsze zabytki związane są z ceremoniałem pogrzebowym oraz z rozwojem astronomii. Największy rozkwit Monte Albán pod panowaniem Zapoteków przypada na III – VII w., później miasto zajęli Mixtekowie. Miasto powstało na sztucznie wyrównanym terenie. Budowle Zapoteków wznoszone były na obszarze aktywnym sejsmicznie, stąd ich cechą charakterystyczną jest rozłożystość, masywność.
Ślady osad ludzkich w Ameryce, szacowane na lata 1600-900 p.n.e., znalezione na obszarach Wyżyny Meksykańskiej, przylegających do Zatoki Meksykańskiej. Zamieszkiwały je plemiona indiańskie Olmeków, prowadzących pierwotnie na wpół koczowniczy tryb życia. Nie znali koła i nie używali zwierząt jucznych. Trudnili się rybołówstwem, myślistwem, także rolnictwem. Uprawiali dynie, bawełnę, a głównie kukurydzę, której początki uprawy w Ameryce szacuje się na ok. 2700 r. p.n.e. Posiadali też umiejętność tkactwa i garncarstwa.
Oaxaca – stan w południowym Meksyku. Graniczy ze stanami: Guerrero (na zachodzie), Puebla (na północnym zachodzie), Veracruz (na północy), Chiapas (na wschodzie). Na południu Oaxaca sąsiaduje z Oceanem Spokojnym.
Relief (płaskorzeźba) – kompozycja rzeźbiarska wykonana na płycie kamiennej, metalowej lub drewnianej z pozostawieniem na niej tła. Dzieło dwuwymiarowe. Pomimo że płaskorzeźby powstawały jako dekoracja architektoniczna, to często stanowią odrębne, pełnowartościowe dzieło sztuki.
W Starożytnym Egipcie - sala sarkofagowa, komora "odrodzenia", miejsce wiecznego pobytu zmarłego, zwane "Dżeser-dżeseru" - "Święte Świętych".
W okresie Starego Państwa, za panowannia władców IV, V i VI dynastii, komora grobowa, zwana "komorą odrodzenia", umieszczana była we wnętrzu piramidy lub pod nią wykuta w podłożu.
W wielkiej Piramidzie Cheopsa znajdują się aż trzy komory grobowe: jedna pod powierzchnią podłoża tzw. komora pierwotna i dwie we wnętrzu: Komora Królowej oraz, umieszczona mniej więcej na 1/3 wysokości piramidy - Komora Króla. W sali tej o wymiarach 5,2x10,8x5,8 m wysokości, posadzkę i ściany wykonano z ciemnoczerwonego granitu. Jej płaski sufit tworzy dziewięć 50-tonowych bloków takiego samego granitu co reszta pomieszczenia. Jedyną rzeczą, znajdującą się w jej wnętrzu, jest sarkofag wykonany z czarnego granitu (dziś mocno już zniszczony i uszkodzony, pozbawiony pokrywy). Ściany pozbawione są jakichkolwiek dekoracji, malowideł czy też inskrypcji.
W Piramidzie Chefrena wnętrze jest o wiele skromniejsze. Korytarze obłożone są czerwonym granitem, a komora grobowa, znajdująca się częściowo pod powierzchnią podłoża wapieniem. Sufit stanowi dwuspadowe sklepienie. Znajduje się w niej piękny, granitowy sarkofag. Tu także ściany pozbawione są jakichkolwiek inskrypcji czy dekoracji.
Komory grobowe w piramidach ostatniego władcy V dynastii i władców VI dynastii zasadniczo różnią się od ich poprzedników. Piramidy Unisa, Pepi I, Teti i Pepi II zwane są "Mówiącymi Piramidami" z racji tekstów, znajdujących się na ścianach przedsionków i samych komór grobowych, zwanych Tekstami Piramid.
W okresie Nowego Państwa na skutek trwającego od dziesiątek lat, złodziejskiego procederu, w wyniku którego ograbiono i zniszczono wiele królewskich nekropolii, władcy XVIII dynastii podjęli decyzję całkowicie zmieniającą odwieczną tradycję grzebalną. Jako pierwszy dokonał tego Totmes I polecając wykonanie dla siebie podziemnego, tajnego grobowca w odludnym miejscu, nieopodal urwiska płaskowyżu Pustyni Libijskiej, w miejscu zwanym Sechet-aat, co znaczy "Wielka Łąka", dziś znanym jako Dolina Królów. W wyniku tej decyzji zaczęto drążyć podziemne grobowce, które z czasem przekształciły się w hypogea, podziemne labirynty korytarzy, pochylni, schodów i sal. Komora grobowa znajdująca się z reguły na końcu lub pod koniec kompleksu od tej pory stała się wspaniałą, ogromną salą, (w wielu grobowcach o powierzchni od 160 do ponad 200 m2), stanowiącą miejsce "wiecznego pobytu króla". Zazwyczaj była to sala z czterema,sześcioma lub ośmioma filarami oraz kilkoma bocznymi pomieszczeniami, stanowiącymi "magazyny" wyposażenia króla w podróży po Zaświatach. W centralnym miejscu sali znajdował się królewski sarkofag wykonany zazwyczaj z:alabastru, kwarcytu, granitu lub rzadziej - bazaltu. Ściany całego grobowca, a w szczególności komory grobowej, pokryte były reliefami i wspaniałymi malowidłami, a także tekstami z Królewskich Ksiąg Grobowych: Księgi Amduat, Księgi Bram, Dnia i Nocy, Jaskiń, Ziemi... Sam, pełny tytuł Ksiegi Amduat przedstawia powody umieszczania świętych tekstów w królewskich grobowcach: ..."Pisma ukrytej komnaty, siedziby dusz, bogów, cieni, i ich akcji...Dla poznania dusz Duat, dla ich aktów, dla poznania aktów wychwalania boskiej światłości, dla poznania tajemnych mocy, dla poznania zawartości godzin i ich bogów. By wiedzieć to, co On im mówi, by znać bramy i drogi, jakimi podąża Wielki Bóg, by znać bieg godzin...". Malowidła przedstawiają króla przed obliczem Ozyrysa- Króla Zaświatów, Wielkiego Sędziego Zmarłych, ukazją "podróż ku kresowi nocy", ceremonie mumifikacji oraz ceremonie "Otwarcia Ust", wszędzie widnieją wizerunki bogini Nieba Nut w towarzystwie boga Ziemi Geb i niekiedy boga Powietrza Szu. Najwspanialszą, chyba spośród wszystkich, komorę grobową, wykonano dla faraona Seti I. Wszędzie znajdują się wizerunki bogów oraz teksty Świętych Ksiąg. Na ciemnoniebieskim suficie uwieczniono zapis astronomiczny układu konstelacji w chwili narodzin Seti I. Gwiazdozbiory przedstawione są w formie ogromnych złocistych postaci, wśród których znajdują się bogowie Thot, Anubis, Ptah i Toeris. Barwy i kontury malowideł zachowały swoją dawną ostrość i wyrazistość. W czasie pogrzebu zmarłego króla pomieszczenia przyległe do komory grobowej zapełniano wszelkiego rodzaju przedmiotami, mającymi służyć królowi w jego pozaziemskim bytowaniu. Składano tu przedmioty codziennego użytku i żywność: wypatroszone kaczki, udźce baranie, dzbany pełne piwa i wina, setki skrzyń i skrzynek wypełnionych wszelakiego rodzaju strojami, tysiące naczyń na kosztowne oleje, maści i pachnidła, pełne zestawy uzbrojenia: łuki, strzały, harpuny, bumerangi, maczugi i włócznie. A wszędzie wokół stały rozstawione statuetki króla w różnych pozach, ze złota, fajansu i drewna. Wokół nich całe regimenty uszebti, małych drewnianych figurek, które miały wykonywać wszelkie prace w zastępstwie swego Pana. Ale nade wszystko wszędzie błyszczało złoto, całe góry złota, kasakady i strumienie złota.
Wyżyna Meksykańska (hiszp. Gran Altiplanicie Mexicana) - śródgórska wyżyna w południowej części Ameryki Północnej. Położona na terytorium Meksyku i południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, pomiędzy Sierra Madre Zachodnią i Sierra Madre Wschodnią. Od południa wyżynę zamyka Kordyliera Wulkaniczna. Powierzchnia. ok. 1,2 mln km². Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |