Montgenèvre - przełęcz - Polski Serwis Naukowy

Col de Montgenèvre, wł. Colle del Monginevro (1850 m n.p.m.) – wybitna i stosunkowo niska przełęcz w głównym grzbiecie wododziałowym Alp, w Alpach Zachodnich. Znajduje się w północnej części Alp Kotyjskich, chociaż niektóre źródła podają, że stanowi północne ograniczenie tej grupy górskiej. Stanowi przejście z doliny rzeki Dora Riparia na wschodzie do doliny rzeki Durance na zachodzie. Nazwa od położonej wprost na siodle przełęczy wioski Montgenèvre.

Dora Riparia – rzeka w północnych Włoszech, lewy dopływ Padu. Źródła na północnych stokach Alp Kotyjskich, w pobliżu przełęczy Montgenèvre. Uchodzi do Padu w pobliżu Turynu. Płynie przez nizinę Piemontu. Jest wykorzystywana gospodarczo do nawadniania i w hydroelektrowniach.

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

Droga na przełęcz oraz Monte Chaberton

Montgenèvre jest jednym z najstarszych i najpowszechniej używanych przejść przez główny grzbiet Alp Zachodnich. Przełęcz znali już i używali jej starożytni Rzymianie: wiódł przez nią szlak z Turynu przez Suse (łac. Segusio) do Embrun (łac. Eburodunum) w Galii Narbońskiej, zwany początkowo Via Cottia. Od 118 r. p.n.e. był systematycznie przebudowywany w pierwszą rzymską drogę transalpejską, wchodzącą w skład wielkiej Via Domitia, łączącej Italię przez Nîmes (łac. Nemausus) z Półwyspem Iberyjskim. Na przełęczy Rzymianie założyli osadę z posterunkiem wojskowym, zwaną Druantium lub Sommae Alpes, a także utworzyli niewielkie sanktuarium poświęcone źródłom rzeki Durance.

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Prefekt - współcześnie w niektórych państwach urzędnik administracyjny (np. we Włoszech kierownik prowincji, we Francji - administracji departamentu), a także naczelnik policji miejskiej.

Nowoczesną drogę kołową przez przełęcz zbudowano w pierwszej dekadzie XIX w. dzięki staraniom ówczesnego prefekta departamentu Hautes-Alpes, barona Jean-Charles François de Ladoucette. Obecnie przez przełęcz wiedzie szosa, łącząca francuskie miasto Briançon (droga nr 94) z włoskim miastem Suse (droga nr 24). Granica państwowa francusko-włoska w rejonie przełęczy biegnie nieco na wschód od linii wododziału, zostawiając samo siodło przełęczy po stronie francuskiej. Jest to wynikiem regulacji przebiegu granicy w 1947 r., kiedy Francja otrzymała od Włoch m.in. wznoszący się na północny wschód od przełęczy masyw Mont Chaberton (3136 m n.p.m.).

Alpy Kotyjskie (wł. Alpi Cozie, fr. Alpes cottiennes) – część Alp Zachodnich we Francji (Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże) i Włoszech (Piemont), leżą między przełęczami Maddalena i Mont-Cenis. Rzeka Dora Riparia oddziela to pasmo od Alp Graickich, a rzeka Stura od Alp Nadmorskich. Najwyższy szczyt to Monte Viso – 3841 m n.p.m.

Alpy Zachodnie (niem.: Westalpen, wł.: Alpi Occidentali, fr.: Alpes occidentales ) – zachodnia część Alp, położona na terenie Francji, Włoch, Szwajcarii i Monako. Od Alp Wschodnich różnią się budową geologiczną oraz geologicznym czasem powstania. Obejmują całe Alpy pomiędzy Morzem Śródziemnym a Alpami Wschodnimi, z którymi spotykają się we wschodniej Szwajcarii.

Linki zewnętrzne

Opis przełęczy (niem.)