Morelos – stan w środkowym Meksyku. Graniczy ze stanami: Meksyk (na północy i zachodzie), stanem federalnym (Districto Federal) na północy, Puebla (na wschodzie) i Guerrero (na południu).

Podział administracyjny

Morelos dzieli się na 33 gminy (hiszp. municipios).

 Zapoznaj się również z: Lista gmin w stanie Morelos.

Historia

Pierwsze osiedla ludzkie w Morelos sięgają okresu 2000 lat p.n.e. Pierwszą z wielkich cywilizacji, które istniały na tym terenie byli Toltekowie. Ok. 600 n.e. największym miastem tego rejonu było Xochicalco. Według niektórych historyków to właśnie tutaj narodził się kult Quetzalcóatla (uważanego za "ojca wszystkich cywilizacji"). Pod koniec XII w. kultura Tolteków chyliła się już ku upadkowi, co pozwoliło na przybycie innych ludów do tego regionu. W XIV w. plemię Tlahuica staje się najsilniejsze, ale potem zostaje podbite i włączone do Imperium Azteków.

Po przybyciu Hiszpanów obszar obecnego Morelos zostaje opanowany przez Gonzalo de Sandovala w 1521 na polecenie Hernána Cortésa. W 1523 Sandoval osiedla się tutaj na stałe. Za jego sprawą powstaje pierwszy w Ameryce Północnej młyn cukrowy w Tlaltenango. W 1529 przybywają zakonnicy franciszkańscy w celu prowadzenia akcji ewangelizacyjnej. Złe traktowanie przez osadników oraz przywiezione przez nich choroby doprowadzają w krótkim czasie do śmierci wielu Indian. Aby zastąpić ubytek ludności Hiszpanie zaczynają w XVII w. sprowadzać Murzynów do pracy na tutejszych plantacjach. Morelos w okresie kolonialnym pozostawało ważnym ogniwem łączącym stolicę z południowymi prowincjami.

Ruch niepodległościowy pojawił się w Morelos w 1811, a więc dużo później niż w reszcie kraju. Jednakże stolica regionu - Cuernavaca stała się niedługo potem ośrodkiem powstańców. Ksiądz José Morelos przewodził rebeliantom w ich walce z rojalistami po śmierci innego księdza - Miguela Hidalgo y Costilla, który zapoczątkował zryw przeciwko Hiszpanii. W 1815 Morelos zostaje jednak pojmany a następnie stracony. Od jego nazwiska stan przyjął swoją nazwę. W 1821 wojska kolonialne zostają ostatecznie pokonane a Morelos staje się częścią niepodległego Meksyku.

Tak jak i w reszcie kraju tak i tutaj pierwsza połowa XIX w. charakteryzowała się wielką niestabilnością polityczną, co było spowodowane ciągłymi walkami o władzę pomiędzy stronnictwami liberałów i konserwatystów. Morelos w dalszym ciągu pozostawało jednym z największych producentów trzciny cukrowej na świecie. Pomiędzy wielkimi posiadaczami ziemskimi a chłopami wytworzyły się wielkie nierówności majątkowe. Z powodu swojego bliskiego położenia przy stolicy kraju Morelos miało strategiczne znaczenie dla kolejnych uzurpatorów dążących do przejęcia władzy w Meksyku. Wydzielony ze stanu Mexico został stanem w 1868r.

W 1910 wybucha rewolucja meksykańska skierowana początkowo przeciwko dyktatorskim rządom Porfirio Diaza, zaciekłe walki toczą się także i na terenie stanu. Po zakończeniu rewolucji wybuchło tu kilka powstań chłopskich, których głównych celem było żądanie przeprowadzenia reformy rolnej. Rządowi centralnemu udało się je jednak stłumić w zarodku. XX w. to okres pomyślnego rozwoju Morelos, które z rolniczego regionu przekształciło się w ośrodek przemysłowy.