Morion - minerał - Polski Serwis Naukowy

Morion – nazwa nieprzezroczystego kwarcu dymnego (zadymionego) o zabarwieniu ciemnoszarym do czarnego. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa mormorion = ciemny (ponury) i nawiązuje do zabarwienia tego minerału.

Właściwości

Stopień przezroczystości: przezroczysty

Współczynnik załamania światła: 1,544-1,553

Dwójłomność: 0,009

Dyspersja: 0,013

Pleochroizm: dostrzegalny od brunatnego do czerwonobrunatnego

Luminescencja: zazwyczaj nie występuje

Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju heksagonalnych słupków z pseudopiramidalnymi (romboedrycznymi) piramidami. Analogicznie do kryształu górskiego. Bardzo często w kryształach występują wrostki igiełkowatego rutylu, dające charakterystyczne efekty optyczne.

Pokrój kryształu – wygląd zewnętrzny kryształu uwzględniający wzajemne proporcje, wielkości i wykształcenia określonych jego ścian powstających w czasie jego wzrostu.

Współczynnik załamania ośrodka jest miarą zmiany prędkości rozchodzenia się fali w danym ośrodku w stosunku do prędkości w innym ośrodku (pewnym ośrodku odniesienia). Dokładniej jest on równy stosunkowi prędkości fazowej fali w ośrodku odniesienia do prędkości fazowej fali w danym ośrodku

Przyczyną zabarwienia jest: zawartość strukturalnych domieszek glinu (wraz ze wzrostem zawartości glinu wzrasta intensywność barwy) oraz (naturalne lub sztuczne) promieniowanie gamma.

W temperaturze 300–400 stopni C może on ulec odbarwieniu, ale po naświetleniu promieniami Roentgena odzyskuje swą pierwotna barwę, inne przyjmują barwę cytrynów.

Handlowe określenie "topaz dymny" jest niedopuszczalne.

niekiedy wykazuje iryzację, bądź efekt kociego oka.

czasami wytwarza kryształy szkieletowe,

jest minerałem rzadkim

Występowanie

Stanowi składnik pegmatytów i utworów hydrotermalnych wysokich temperatur. Występuje też w żyłach kruszcowych oraz w aluwiach. Niemal współwystępuje z kwarcem dymnym. Podobne jak w przypadku kryształu górskiego.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Promieniowanie rentgenowskie (w wielu krajach nazywane promieniowaniem X lub promieniami X) – rodzaj promieniowania elektromagnetycznego, którego długość fali mieści się w zakresie od 10 pm do 10 nm. Zakres promieniowania rentgenowskiego znajduje się pomiędzy ultrafioletem i promieniowaniem gamma. Znanym skrótem nazwy jest promieniowanie rtg.

Miejsca występowania:

Szwajcaria – Szczególnie duże kryształy, o wadze ponad 130 kg, pochodzą z Przełęczy Furtka (w 1867 r. znaleziono pustkę skalną wypełnioną pięknymi kryształami – największy miał 70cm długości, i masę 127 kg ),

Brazylia – ponad 3-tonowe kryształy z Minas Gerais,

Madagaskar, Rosja – Ural, Szkocja, Ukraina – Wołyń (znaleziono kryształ o wadze 1,5t), Szwajcaria, USA – Kalifornia , Czechy,

W Polsce – znajdowany na Dolnym Śląsku, w rejonie Strzegomia i Jawora, w Karkonoszach, i Górach Izerskich.

Dwójłomność – zdolność ośrodków optycznych do podwójnego załamywania światła (rozdwojenia promienia świetlnego). Substancje, dla których zjawisko zachodzi nazywamy substancjami dwójłomnymi.

Dyspersja w optyce – zależność współczynnika załamania ośrodka od częstotliwości fali świetlnej. Jednym ze skutków dyspersji jest to, że wiązki światła o różnych barwach, padające na granicę ośrodków pod kątem różnym od zera, załamują się pod różnymi kątami. Efekt ten można zaobserwować, gdy światło białe pada na pryzmat i ulega rozszczepieniu na barwy tęczy.

Zastosowanie

poszukiwany i ceniony kamień kolekcjonerski

bywa używany w jubilerstwie do wyrobi biżuterii artystycznej.

stosowany do wyrobu drobnej galanterii ozdobnej i użytkowej oraz figurek.

jest szczególnie popularny w Szkocji; stanowi element ozdobny stroju narodowego.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Morion (minerał)

geologia,minerał

Bibliografia

W.Szumann- „Kamienie szlachetne i ozdobne”;

N.Sobczak – „Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych”;

R. Hochleitner – „Minerały i kryształy”;

Leksykon Przyrodniczy – „Minerały”;

Podręczny Leksykon Przyrodniczy – „Minerały i kamienie szlachetne”;

K. Maślankiewicz – „Kamienie szlachetne”;

C. Hall – „Klejnoty kamienie szlachetne i ozdobne”;

G.G. Gormaz i J.J.Casanovas – „Atlas mineralogii”.