Morze Czerwone - Polski Serwis Naukowy

Morze Czerwone (arab. البحر الأحم ر al-Bahr al-ahmar, hebr. ‏'ים סוף Yam Suf, tigrinia ቀይሕ ባሕሪ QeyH baHri) – morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim, część Oceanu Indyjskiego.

Morze Czerwone połączone jest przez cieśninę Bab al-Mandab z Morzem Arabskim, a przez Kanał Sueski z Morzem Śródziemnym. Na północy posiada dwie zatoki - Zatokę Sueską i Zatokę Akaba, otaczające z dwóch stron Półwysep Synaj.

Mimo że jest to morze śródlądowe, nie jest morzem szelfowym. Środkiem dna Morza Czerwonego biegnie dolina ryftowa. Jest to Ryft Morza Czerwonego. Jego dno stanowi skorupa oceaniczna zbudowana z bazaltu. W tym miejscu Afryka oddala się od Azji, a właściwie płyta afrykańska od płyty arabskiej. Proces ten rozpoczął się w eocenie i przyśpieszył w czasie oligocenu.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Mojżesz (łac. Moyses, hebr. מֹשֶׁה Mosze, arab. موسى, Musa) – postać biblijna, przywódca Izraelitów w okresie ich wyjścia z Egiptu i wędrówki do Ziemi Obiecanej. Żył prawdopodobnie w XIII-XII wieku p.n.e. (według Biblii 120 lat). Syn Amrama i Jokebed, brat Aarona i Miriam.

Liczne wyspy, rafy koralowe, głównie na południu. Jest to najdalej na północ wysunięty akwen z rafami koralowymi. Do Morza Czerwonego nie wpływają większe rzeki. Jest ważnym szlakiem żeglugowym, obsługuje ruch żeglugowy pomiędzy Europą (zwłaszcza państwa basenu Morza Śródziemnego), a Azją.

Herodot z Halikarnasu (Ἡερόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς Herodotos ho Halikarnasseus) – historyk grecki ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie (w czasach rzymskich Peronium, obecnie Bodrum w Turcji), zm. ok. 426 p.n.e. prawdopodobnie w Turioj lub w Atenach, zwany "Ojcem historii". Można także nazwać go ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale - w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze - zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2).

Płyta arabska - mała płyta tektoniczna, położona między płytą afrykańską na południu i zachodzie, płytą eurazjatycką na północy i płytą indyjską na wschodzie.

Główne porty: Suez (Egipt), Janbu al-Bahr i Dżudda (Arabia Saudyjska), Port Sudan (Sudan) oraz Ejlat (Izrael).

Głowne zatoki: Zatoka Akaba, Zatoka Sueska.

Nazwa

Istnieje kilka hipotez co do pochodzenia nazwy Morza Czerwonego:

Woda Morza Czerwonego ma przeważnie kolor zielono-niebieski, jednakże podczas zakwitu sinic Trichodesmium woda staje się czarno-brązowa,
Od nazwy ludu Himyaritów, żyjącego w starożytności ma jego wybrzeżach, którzy sami się nazywali Czerwonymi,
Niektórzy twierdzą, że słowo czerwony oznaczało w niektórych językach azjatyckich kierunek południowy (Herodot raz używa określenie Morze Południowe zamiast Morze Czerwone),
Starożytni Egipcjanie nazywali Pustynię Arabską czerwoną ziemią lub czerwonym lądem, stąd morze ograniczające te ziemie nazwali czerwonym,

Morze Czerwone jest jednym z czterech mórz nazwanych w języku polskim (podobnie jak w angielskim) nazwą barwy, obok Morza Czarnego, Morza Białego i Morza Żółtego.

Płyta afrykańska - płyta tektoniczna, obejmująca swoim zasięgiem Afrykę i znaczną część południowego Atlantyku oraz Oceanu Indyjskiego. Wiek skorupy kontynentalnej Afryki określono na okres od prekambru do czasów obecnych, a skorupy oceanicznej płyty afrykańskiej na okres od wczesnej kredy do dziś.

Nil () w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu. Płynie na obydwu półkulach; źródło znajduje się na 2°16′55.92″S, 29°19′52.32″E, a ujście na 31°N. Licząca prawie 3 mln km² powierzchnia dorzecza, na kontynencie afrykańskim ustępuje jedynie dorzeczu rzeki Kongo.

mapa Morza Czerwonego z 1860

Turystyka

Ośrodki wypoczynkowo-turystyczne rozwinęły się głównie na wybrzeżu egipskim (m.in.: Szarm el-Szejk, Hurghada, Taba, Al-Dżuna, Nuwajba, Marsa Alam) oraz w Ejlacie w Izraelu i w jordańskiej Akabie.

Czasy biblijne

Według Starego Testamentu, kiedy Izraelici opuszczali niewolę egipską w drodze do Ziemi Obiecanej, Jahwe za pośrednictwem Mojżesza sprawił, że morze się rozstąpiło. Mojżesz i Izraelici uciekli przez jego środek, a pogoń wojsk faraona zginęła w nieskończonych odmętach powracających na swe miejsce wód. Izraelici bezpiecznie przedostali się na półwysep Synaj. Według współczesnych badań klimatologicznych, zjawisko takie jest możliwe w wyniku kombinacji odpowiednio silnego wiatru oraz specyficznego ukształtowania dna morskiego w ujściu nieistniejącej już odnogi Nilu do morza w zatoce zwanej jeziorem Tanis.

Zatoka Sueska ( arab.: خليج السويس Khalij as-Suways) – zatoka na północno-zachodnim końcu Morza Czerwonego. Między Półwyspem Synaj a wschodnim wybrzeżem Afryki. Terytorialnie należy do Egiptu. Morze Czerwone na swym północnym końcu rozdziela się na dwie części, oblewając Półwysep Synaj od zachodu zatoką Sueską a od wschodu zatoką Akaba. Zatokę Sueską można zaliczyć z geologicznego punktu widzenia do relatywnie młodej, w przybliżeniu 40 milionów lat. . Długość zatoki wynosi 325 km. Szerokość 15 do 55 km. Głębokość do 80 m. Rozpoczyna się na południu przy południowym krańcu Półwyspu Synaj a kończy się przy egipskim mieście Suez, gdzie rozpoczyna się Kanał Sueski. Zatoka Sueska mimo tworzy granice między dwoma kontynentami: Afryką a Azją.

Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.

Przypisy

Parting the waters: Computer modeling applies physics to Red Sea escape route. UCAR, 21 września 2010.

Źródła

Encyklopedia Audiowizualna Britannica – Geografia I – ISBN 978-83-60563-07-6

Linki zewnętrzne

Strona o Morzu Czerwonym Centrum Turystyki Podwodnej NAUTICA

Zobacz też

Morze Czerwone (wilajet w Sudanie)

Riwiera Morza Czerwonego

Morze śródlądowe (morze śródziemne) - morze otoczone prawie ze wszystkich stron powierzchnią lądową, połączone z oceanem jedynie poprzez wąskie cieśniny.

Morze Białe (–95 tys. km² powierzchni. Maksymalne głębokości przekraczają lokalnie 300 m, maksymalna (w zależności od źródeł) ok. 340–350 m w północnej części , średnia głębokość (w zależności od źródeł) ok. 60–90 m. Zasolenie wody waha się w granicach 24–36‰. Charakteryzuje się licznymi zatokami przy lejkowatych ujściach rzek. Temperatura wód powierzchniowych waha się od 15 °C latem do -1,6 °C zimą, od końca sierpnia do połowy maja Morze Białe jest bardzo często pokryte lodem. Obfituje w ryby. Jego największym portem jest Archangielsk.