Moss - Polski Serwis Naukowy

Zapoznaj się również z: Moss – miejscowość w hrabstwie South Yorkshire (Anglia).

Moss – norweskie miasto i gmina leżąca w regionie Østfold.

Gmina Moss jest 414. norweską gminą pod względem powierzchni.

Demografia

Według danych z roku 2005 gminę zamieszkuje 28 040 osób, średnio na 1 km² wypada 444,23 osób.

Pod względem zaludnienia Moss plasuje się na 27. miejscu wśród norweskich gmin.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Pobór obejmuje całokształt przedsięwzięć związanych z oceną zdolności fizycznej i psychicznej (realizowane przez powiatowe komisje lekarskie "cywilne" powoływane przez wojewodów na czas trwania poboru) młodych ludzi do służby wojskowej oraz ujęciem ich w ewidencji wojskowej. Nie należy mylić poboru z powołaniem, kiedy to otrzymuje się kartę powołania (tzw. bilet) nakładającą obowiązek stawienia się w określonym miejscu i czasie do odbycia czynnej służby wojskowej.

Edukacja

Według danych z 1 października 2004:

liczba szkół podstawowych (norw. grunnskolar): 14

liczba uczniów szkół podst.: 3567

Władze gminy

Wg danych na rok 2011 administratorem gminy (norw. rådmann) jest Bente Hedum, natomiast burmistrzem (norw. ordfører, d. borgermester) jest Paul Erik Krogsvold.

Miasto

Budynek administracyjny fabryki metalurgicznej w Moss, miejsce podpisania układu z Moss

Moss miasto portowe w południowej Norwegii (59°27′N 10°42′E), ok. 60 km na południowy wschód od Oslo. Część miasta i gminy (pow. 19 km² z 12 tysiącami mieszkańców) położona jest na największej wyspie fiordu Oslofjord – Jeløya, (niegdyś półwyspie, oddzielonym od lądu stałego dwudziestometrowej szerokości kanałem przekopanym w latach 1853-56); do gminy należy także m.in. wyspa Dillingøy na jeziorze Vansjø na wschód od miasta.

Østfold to jeden z 19 okręgów, na które podzielona jest Norwegia. Graniczy z regionem Akershus oraz z terytorium Szwecji (Västra Götaland i Värmland).

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

W Moss i okolicach zlokalizowane są fabryki przemysłu metalurgicznego, papierniczego, szklarskiego i.in.; na Dillingøy mieści się ośrodek cywilnej służby zastępczej dla poborowych. Wśród zakładów przemysłowych mających siedzibę w Moss jest też m.in. producent specjalistycznej odzieży, przeznaczonej dla osób działających w ekstremalnie trudnych warunkach (np. wyprawy polarne, wysokogórskie, żeglarstwo oceaniczne) – "Helly-Hansen".

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Jeløya – należąca do Norwegii (okręg Østfold) przybrzeżna wyspa, położona w zewnętrznej części fiordu Oslofjord. Od lądu stałego oddzielona jest cieśniną Moss. Wyspa ma około 2 km szerokości i 4 km długości, natomiast jej powierzchnia wynosi ok. 19,6 km². Wyspa wchodzi w skład miasta Moss. Zamieszkuje ją około 12 tys. ludzi.

Pierwsze wzmianki o Moss pochodzą z okresu renesansu, a ośrodkiem administracyjnym osada stała się w 1720 roku. 14 sierpnia 1814 podpisano tutaj układ z Moss, ustanawiający unię Norwegii ze Szwecją, w związku z czym 14 sierpnia ustanowiono "dniem flagi" – świętem miasta i gminy Moss. W 1943 do gminy przyłączono samodzielną wówczas jeszcze gminę Jeløy – fragment wyspy Jeløya poza samym miastem Moss – z czterema tysiącami mieszkańców.

Port lotniczy Moss-Rygge (IATA: RYG, ICAO: ENRY) (norw. Moss lufthavn, Rygge) (nazwa nieoficjalna: Port lotniczy Oslo-Rygge) – międzynarodowy port lotniczy położony w gminie Rygge należącej do okręgu Østfold w południowo-wschodniej Norwegii. Położony jest 13 km od miasta Moss i około 66 km od centrum Oslo. Oddany do użytku 8 października 2007 roku. Planowany jako regionalne lotnisko dla okręgu Østfold oraz międzynarodowy port lotniczy dla tanich linii lotniczych oraz drugi port lotniczy dla Oslo.

Orkla - nazwa norweskiego holdingu - koncernu przemysłowego, działającego głównie w Skandynawii, przede wszystkim w zakresie dóbr konsumpcyjnych, chemikaliów, a także na rynku finansowym (do lata roku 2006 także na medialnym). Dochody grupy Orkla wyniosły w 2004 roku 32 miliardy koron norweskich (~4 mld EUR), a średnia stopa zwrotu za ostatnie 10 lat wynosi około 10,7%.

W mieście wydawana jest gazeta Moss Avis, która do roku 1990 drukowana była w miejscowej drukarni. Potem druk przeniesiono do pobliskiego Fredrikstad, a zbędną maszynę właściciel, norweski koncern prasowy Orkla Media przeniósł do Polski, do Wrocławia i w ten sposób wykonał w 1990 pierwszy mały krok, który zaowocował po kilku następnych latach pozycją jednego z najpoważniejszych dysponentów prasy codziennej w Polsce.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Drukarnia – zakład produkcyjny zajmujący się wytwarzaniem różnorodnych wyrobów poligraficznych. W szczególności mogą to być gazety i czasopisma, broszury i książki, jak również szereg druków akcydensowych łącznie z opakowaniami. Drukować może zarówno na masową skalę, jak i druki spersonalizowane, czyli takie, gdzie każda kopia jest unikalnym egzemplarzem. Poszczególne drukarnie mogą zajmować się tylko samym zadrukiem podłoża, jak również wykonywać czynności introligatorskie, przez co wytwarzać nawet gotowe wyroby poligraficzne, a więc oprawione i ewentualnie uszlachetnione, oraz przygotowane do dystrybucji. Zazwyczaj jednak nawet w najprostszej drukarni wykonywane są wstępne czynności introligatorskie, natomiast w rozbudowanych zakładach część introligatorska może stanowić nawet większą część zakładu.

W odległości 13 km w kierunku południowo-wschodnim od miasta znajduje się Port lotniczy Moss-Rygge otwarty 8 października 2007 roku.