Most Kierbedzia - Polski Serwis Naukowy

Most Kierbedzia - pierwszy warszawski stalowy most na Wiśle. Zbudowano go w latach 1859-64. Most miał sześć przęseł i długość ok. 500 m.

W pierwszych planach miał być mostem kolejowym łączącym dworzec Petersburski (obecnie Wileński) z dworcem Wiedeńskim (w miejscu dzisiejszej podziemnej stacji ruchu lokalnego Warszawa Śródmieście i wejść do stacji metra Centrum). Zaniechano jednak prowadzenia kolei przez centrum Warszawy i most ten ukończono wyłącznie jako drogowy (z torami dla tramwajów konnych). Most kolejowy zbudowano kilka lat później, na północ od mostu Kierbedzia, przy warszawskiej Cytadeli.

Kolej Warszawsko-Wiedeńska, Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska (Варшавско-Венская железная дорога) - linia kolejowa łącząca Warszawę z granicą zaboru austriackiego (Galicją). Pierwsza linia kolejowa na ziemiach ówczesnego Królestwa Polskiego i druga w Imperium Rosyjskim. Pierwszy odcinek wybudowano w 1845.

Plac Zamkowy w Warszawie – plac w Warszawie, położony na skraju Starego Miasta, u wylotu Traktu Królewskiego, który wytyczał główny kierunek rozwojowy miasta w XVIII wieku wzdłuż skarpy wiślanej.

Piaskarze - obraz Aleksandra Gierymskiego przedstawiający wybrzeże Wisły z mostem Kierbedzia ok. 1880

Most Kierbedzia w czasie Drugiej Wojny Światowej

Mimo iż Most Kierbedzia był pierwszym stałym mostem od czasów Zygmunta Augusta, a budowę mostu stałego uchwalił jeszcze Sejm Czteroletni, ówczesna prasa nie wspomina, nawet w krótkich notatkach, o budowie i postępie prac. Przyczyną było to iż most kończono w 1864 roku, w którym upadło Powstanie styczniowe. Dwa miesiące przed zakończeniem budowy na stokach Cytadeli stracono członków Rządu Narodowego, a na dodatek głównym budowniczym był Polak z wysokim rosyjskim stopniem generalskim.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Aleksander II Nikołajewicz (ros. Александр II Николаевич) (ur. 29 kwietnia 1818 w Moskwie, zm. 13 marca 1881 w Sankt Petersburgu) – cesarz Wszechrusi w latach 1855-1881, syn Mikołaja I (1825-1855) z dynastii Romanowów i Charlotty Hohenzollern (1798-1860), księżniczki pruskiej, która po przejściu na prawosławie nosiła imię Aleksandry Fiodorowny.

Most został otwarty osobiście przez hrabiego Berga odpowiedzialnego za bezwzględne stłumienie Powstania styczniowego.

W czasie zaborów most nosił oficjalną nazwę mostu Aleksandryjskiego (od cara Aleksandra II). Potocznie nazywany był jednak mostem Kierbedzia (od nazwiska projektanta i budowniczego Stanisława Kierbedzia). Z placu Zamkowego prowadził doń wiadukt Pancera. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości ta druga nazwa stała się nazwą oficjalną.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Sejm Czteroletni (Sejm Wielki) – sejm zwołany 6 października 1788 za zgodą cesarzowej Rosji Katarzyny II w Warszawie, obradujący do 29 maja 1792 pod węzłem konfederacji pod laską marszałka konfederacji koronnej Stanisława Małachowskiego i marszałka konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego Kazimierza Nestora Sapiehy mający na celu, w zamyśle organizatorów, przywrócenie pełnej suwerenności i przyśpieszenie rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej. Od grudnia 1790 obradował w podwojonym składzie. Wliczając króla i senatorów na Sejmie Czteroletnim obradowały łącznie 483 osoby.

5 sierpnia 1915 około 6 rano wycofujące się z Warszawy wojska rosyjskie wysadziły dwa środkowe przęsła, nie uszkadzając filarów. Most został odbudowany w 1916. Został ponownie zniszczony 13 września 1944 przez wojska niemieckie.

Po wojnie na ocalałych filarach zbudowano nowy most, który został nazwany mostem Śląsko-Dąbrowskim i stał się po rozbiórce wiaduktu Pancera częścią Trasy W-Z.

We wrześniu 2011 na zlecenie Zakładu Mostów z Instytutu Badawczego Dróg i Mostów znaleziono i wydobyto z Wisły 6-metrowy fragment kratownicy mostu Kierbedzia, który po pracach konserwacyjnych ma być publicznie eksponowany.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Stal – stop żelaza z węglem plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,06%, co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali stopowych zawartość węgla może być dużo wyższa). Węgiel w stali najczęściej występuje w postaci perlitu płytkowego. Niekiedy jednak, szczególnie przy większych zawartościach węgla cementyt, występuje w postaci kulkowej w otoczeniu ziaren ferrytu.

Most w filmie

W szóstym odcinku serialu "Czterej pancerni i pies" pt. "Most" bohaterowie dojeżdżają do mostu Kierbedzia od strony Pragi. Rolę tę zagrał most w Toruniu, o podobnej konstrukcji, z torowiskiem tramwajowym. Także toruński most "wystąpił" jako most Kierbedzia w filmie "Zamach" w reż. Jerzego Passendorfera z 1958 roku.

Trasa W-Z (Trasa Wschód-Zachód) – pierwsza większa inwestycja komunikacyjna po II wojnie światowej w Warszawie, budowana w latach 1947-1949, oddana 22 lipca 1949 w 5. rocznicę uchwalenia manifestu PKWN; od roku 1996 nieodłączny element trasy turystycznych linii tramwajowych (T, W, M), obsługiwanych zabytkowym taborem przez warszawski Klub Miłośników Komunikacji Miejskiej. Przez wiele lat oprócz łączenia dzielnic Warszawy, pełniła także rolę ważnej drogi tranzytowej przez Warszawę. Obecnie stanowi część drogi wojewódzkiej numer 629.

W 1934 otwarto drugi (a pierwszy drogowy) most przez Wisłę w Toruniu – Most drogowy im. Józefa Piłsudskiego w Toruniu. Pochodził on z rozebranego w 1928 mostu kolejowego w Opaleniu koło Kwidzyna, niepotrzebnego z powodu zmiany granic po 1918 i prowadzącego na skraj przyczółka, odciętego granicą od reszty kraju.

Budowa mostu Kierbedzia, 1862

Przypisy

Lech Królikowski: Twierdza Warszawa. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2002, s. 32. ISBN 83-11-09356-3.
Jakub Chełmiński. Słynny most odnaleziony! Wyciągnęli fragment z Wisły. „gazeta.pl Warszawa”, 2011-09-19.