Most Pokoju - Polski Serwis Naukowy

Most Pokoju – most przez główny nurt Odry wybudowany we Wrocławiu po II wojnie światowej na miejscu zniszczonego w czasie oblężenia Festung Breslau mostu Lessinga – Lessingbrücke.

Dawniej

Nieistniejący obecnie most Lessinga, ok. 1886.

Przed zburzeniem w 1808 fortyfikacji miejskich na miejscu dzisiejszego mostu znajdowała się przeprawa, łącząca znajdujący się na lewym (południowym) brzegu rzeki "miejski plac drzewny" (Städtlicher Holzplatz) z Przedmieściem Piaskowym na prawym brzegu. Później powstał na jej miejscu drewniany most Fenigowy, który w 1875 zastąpiono zaprojektowanym przez Alexandra Kaumanna stalowym czteroprzęsłowym mostem kratownicowym systemu Schwendlera podpartym kamiennymi filarami. Patronem mostu, tak jak sąsiadującego z mostem dawnego placu drzewnego, został dramatopisarz niemiecki epoki oświecenia, Gotthold Ephraim Lessing. W 1945 dwa z czterech przęseł mostu uległy zniszczeniu tak poważnemu, że uznano, iż odbudowa tej konstrukcji jest nieopłacalna; postanowiono wybudować w tym miejscu most całkiem od nowa.

Wrocławskie mosty i kładki - przed . (według spisu ZDiUM 100 mostów i 33 kładki) Największe i najważniejsze z nich przerzucone są nad głównym i pobocznymi nurtami rzeki Odry (Stara Odra, Odra Północna i Południowa) i kanałów: Powodziowego, Żeglugowego, Bocznego, Miejskiego, Granicznego, Odpływowego i kilku pozostałych, których nazw w powszechnym obiegu się nie używa. W obrębie Wrocławia przepływa też kilka mniejszych rzek, na ogół dopływów Odry: Ślęza, Oława (która rozdziela się tu na dwa nurty - Oławę Górną i Dolną), Bystrzyca, Widawa, Dobra (dopływ Widawy), a z pomniejszych - Ługowina, Kasina, Oporówka, Łękawica, Piskorna, Młynówka, Trzciana, Czarna Woda, Zielona, Rogożówka, Olszówka Krzycka, Grabiszynka i inne. Rzeki te i strumienie oraz przekopane sztuczne kanały tworzą liczne naturalne i kilka sztucznych wysp (zależnie od poziomu wody w rzece oraz od kryterium wielkości można się ich doliczyć do około 25), niektóre rzeki (prócz Odry - np. Widawa) mają swoje "stare" nurty płynące nieco inną trasą, niż nurty główne; w wielu miejscach przedzielone są śluzami - niektóre ze śluz pełnią też rolę mostów lub kładek. Ponadto we Wrocławiu znajduje się wypełniona wciąż wodą Fosa Miejska, nad którą również przerzucone są trakty komunikacyjne - piesze i kołowe. Ostatnią kategorią mostów i kładek wrocławskich są kładki piesze i wiadukty drogowe ponad jezdniami ulic bądź torami kolejowymi.

Ulica Kardynała Stefana Wyszyńskiego – jedna z głównych ulic Wrocławia, długości ok. 1,9 km, łącząca znajdujący się na skraju dzielnicy Starego Miasta (ściślej: na skraju jego części zwanej Nowym Miastem) most Pokoju z mostami Warszawskimi na peryferyjnych Karłowicach.

Obecnie

Widok z wieży archikatedry wrocławskiej: na bliższym planie most Pokoju, w oddali most Grunwaldzki, po prawej urząd wojewódzki

Powojenny trójprzęsłowy most ma 125,3 m długości i 25,7 m szerokości i niesie dwie dwupasmowe jezdnie (po 6,40 m szerokości), dwa chodniki (po 3,75 m) oraz dwutorową linię tramwajową. Pierwotnie linia tramwajowa przebiegała obok jezdni (na zachód od niej) po osobno zdylatowanej konstrukcji. Obie kablobetonowe przeprawy (drogowa i tramwajowa) zrealizowano jako skrzynkowe, w ustroju Gerbera, podparte na dwóch wspólnych betonowych filarach. Most zaprojektował Jan Kmita, a budowę prowadzili inżynierowie S. Szyndlar oraz B. Christoff. Budowę rozpoczęto w 1954, a most do eksploatacji oddano w roku 1959; nazywał się wówczas "mostem Wojewódzkim", nazwa "most Pokoju" obowiązuje od 1966. Wtedy, 8 maja, minister spraw zagranicznych PRL Adam Rapacki wmurował przy północnym przyczółku mostu tablicę pamiątkową, która w zamierzeniu miała upamiętniać zaplanowane wzniesienie w tym miejscu "Pomnika Powrotu do Macierzy Ziem Zachodnich i Północnych". Konkurs na pomnik rozstrzygnięto rok później (zwyciężył projekt Henryka Morela), ale do jego realizacji nigdy nie doszło, została tylko granitowa tablica. W późniejszych latach most był kilkakrotnie remontowany; ostatni jego remont generalny wykonano w roku 2003; przebudowano wówczas zarówno sam most, jak i będącą jego przedłużeniem ulicę Wyszyńskiego, przenosząc torowisko tramwajowe pomiędzy jezdnie.

Konstrukcja kablobetonowa, kablobeton – betonowa konstrukcja sprężona charakteryzująca się wprowadzeniem siły sprężającej po częściowym lub całkowitym stwardnieniu mieszanki betonowej oraz przekazywaniem jej na konstrukcję głównie przez docisk za pomocą specjalnych systemów zakotwień. Cięgno sprężające prowadzi się w kanale umieszczonym w elemencie przed zabetonowaniem lub poza elementem. Trasa przebiegu cięgien sprężających jest projektowana w taki sposób, aby możliwie racjonalnie wykorzystać wytrzymałość elementu w każdym jego przekroju. Sprężać można konstrukcje betonowe wykonywane bezpośrednio na placu budowy jak również prefabrykaty. Obecnie często stosuje się zewnętrznie prowadzone cięgna do remontu lub zwiększania nośności istniejących konstrukcji żelbetowych (zbiorników, mostów). Do naciągu cięgien stosuje się specjalne lewary (prasy naciągowe). W przypadku użycia cięgna z przewidzianą przyczepnością po zakotwieniu naprężonego cięgna przestrzeń pomiędzy nim a ściankami tunelu wypełnia się materiałem iniekcyjnym (np. zaczynem cementowo-wodnym) o odpowiedniej wytrzymałości. Iniekt spełnia rolę ochronną dla wrażliwego na korozję cięgna, jak również uczestniczy w przekazywaniu sił sprężających na konstrukcję.

Myto to opłata pobierana za przejazd drogą, autostradą, mostem, tunelem itp. Może być pobierana jako podatek centralny bądź lokalny, lub też przez prywatnego właściciela obiektu.

Jezdnie i torowisko mostu, po przebudowie w 2003

Most widziany z Ostrowia Tumskiego; w głębi gmach Urzędu Wojewódzkiego

Tablica pamiątkowa – ślad po niezrealizowanym pomniku

Przypisy

Tak oznaczony na planie G.W. Redekera z 1847.
Most fenigowy, most groszowy – potoczna nazwa mostów na których było pobierane myto; poprzednik znajdujących się w innej części miasta mostów Osobowickich także nosił w XIX wieku nazwę "groszowego" - Gröschelbrücke.
Dzisiejszego placu Powstańców Warszawy.
Dane wg opracowania Leszka Budycha "Mosty Wrocławia w rysunkach projektowych"; wg Encyklopedii Wrocławia ma 124,7 metra.
Obok mostu, na południowym brzegu Odry, znajduje się gmach Urzędu Wojewódzkiego.

Zobacz też

Wrocławskie mosty i kładki