Mozyrz - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 52°03′N 29°16′E / 52.05, 29.267

Mozyrz (biał. Мазыр, Mazyr) – miasto na Białorusi, na Polesiu, nad Prypecią, w obwodzie homelskim, siedziba rejonu mozyrskiego; port rzeczny, rafineria ropy naftowej, przemysł drzewny i elektrotechniczny; muzeum; 108,8 tys. mieszkańców (2010), liczna mniejszość polska.

Historia

Prawa miejskie nadał Mozyrzowi w 1609 król Zygmunt III Waza. W latach 1907-1909 w Mozyrzu działało koło prowincjonalne Polskiego Towarzystwa "Oświata" w Mińsku, które zajmowało się wspieraniem polskiej edukacji. W 1909 roku naczelnik policji powiatu mozyrskiego wydał raport, w którym donosił, że koło to prowadziło nielegalnie 5 polskich szkółek. Doprowadziło to do likwidacji całej organizacji. W 1909 roku, w czasie wyborów samorządowych, do rady miejskiej zostało wybranych 13 Rosjan, 1 Polak i 1 Żyd.

Witold Iwicki herbu Paprzyca (ur. 19 maja 1884 w Wilnie, zm. 22 stycznia 1943 w Janowie Poleskim) – polski ksiądz katolicki, działacz oświatowy, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Pińsku, wikariusz generalny diecezji pińskiej, męczennik za wiarę.
Polskie Towarzystwo "Oświata" w Mińsku (znane także po nazwą: Towarzystwo "Oświata" i "Oświata") – polska organizacja społeczna założona w 1905 roku, działająca w Mińsku i na terenie guberni mińskiej Imperium Rosyjskiego. Do 1907 roku jej działalność odbywała się w konspiracji, w latach 1907–1909 legalnie, następnie ponownie w konspiracji. Zadaniem Towarzystwa było edukować mieszkańców mińszczyzny, zwłaszcza dzieci, w duchu polskości, a także rozpowszechniać na tych ziemiach polską kulturę, język i umacniać świadomość narodową. Organizacja była prześladowana, a w okresie legalnej działalności traktowana z niechęcią przez władze rosyjskie, ponieważ umacnianie polskości na ziemiach zabranych było sprzeczne z realizowaną przez administrację państwową strategią rusyfikacji i asymilacji.

Zabytki

Kościół i klasztor bernardynów - barokowy z lat 1645-54, fundacji pułkownika Stefana Łoszki (Łozki), przebudowane w 1760-65 przez Kazimierza Oskierkę, marszałka mozyrskiego. Kościół zamieniono w 1865 r. na sobór prawosławny - czynny obecnie jako cerkiew katedralna św. Archanioła Michała. Korpus klasztorny po kasacie klasztoru w 1832 r. przebudowano na szpital, obecnie we władaniu duchowieństwa prawosławnego.

Kimbarówka - wieś nad brzegiem Prypeci, która znalazła się obecnie w granicach miasta Mozyrz. Zabytki na terenie Kimbarówki:

Vallis Umbrosa (Ciemna Dolina) - Kościół i klasztor cystersów - barokowy, wybudowany w 1711 r. przez okolicznych mieszkańców pod przewodnictwem Zygmunta Szukszty, podczaszego kijowskiego. Kościół był bogato uposażony przez króla Augusta II i Augusta III. Po kasacie zakonu budynki i teren wykupiło miasto Mozyrz. Po II wojnie światowej kościół przebudowano na szkołę a w klasztorze urządzono internat. W 1990 r. kościół oddano wiernym obrządku rzymskokatolickiego.

Vallis Angelica (Anielska Dolina) - Kościół i klasztor cysterek - późnobarokowy z 1743-45 r., fundacji Benedykta Różańskiego. Po kasacie zakonu budynki przekazano prawosławnym, kościół przebudowano na cerkiew w 1893 r. W latach 30. XX w. nieczynna. Obecnie w byłym kościele i zabudowaniach klasztornych jest browar, a w skrzydle klasztoru - szkoła muzyczna.

Jan Nepomucen Wiernikowski (ur. 11 maja 1800 w Kosiejsku, pow.Mozyrski, zm. 1877 w Charkowie – polski językoznawca, nauczyciel, syn Antoniego Wiernikowskiego h.Janina.
Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)