Mucja Tercja - Polski Serwis Naukowy

Mucia Tertia była rzymską matrona żyjącą w I wieku p.n.e. Jako córka Kwintusa Mucjusza Scewoli wywodziła się z rodziny odgrywającej ważną rolę, a przedstawiciele tego rodu osiągali wówczas najwyższe urzędy. Jej ojciec sprawował urząd konsula w 95 p.n.e., a potem był przywódcą senatu oraz Pontifex Maximus. Był też wybitnym znawcą prawa cywilnego, autorem "Iuris civilis libri XVIII". Zginął w 86 p.n.e. w czasie zamieszek zabity przez stronników Gajusza Mariusza Młodszego, syna Gajusza Mariusza. Jej matką była Serwilia. Źródła antyczne wspominają o skandalu, który zakończył się rozwodem z Mucjuszem i małżeństwem z Kwintusem Cecyliuszem Metellusem. Z tego drugiego małżeństwa matki Mucja miała dwóch młodszych braci: Kwintusa Cecyliusza Metellusa Celera, męża Klodii i Kwintusa Cecyliusza Metellusa Neposa.

Klodia (Claudia Pulchra Prima; ur. ok. 95 p.n.e.), pochodziła z arystokratycznej, patrycjuszowskiej rodziny rzymskiej. Bardzo dobrze wykształcona m.in. w grece i filozofii oraz utalentowana w poezji, ale równie lekkomyślna jak jej brat, agitator polityczny, Klodiusz (wraz z nim zmieniła patrycjuszowskie nazwisko Klaudia na plebejskie Klodia). Jej życie, pełne skandali, unieśmiertelniła poezja Katullusa i pisma Cycerona. Jako młoda dziewczyna poślubiła Celera, bliskiego kuzyna. Małżeństwo nie było udane a Klodia wdała się w rozliczne romanse oraz stała się hazardzistką. Stale dochodzi do kłótni z Celerem, również publicznych. Śmierć Celera w 59 p.n.e. w dziwnych okolicznościach dała asumpt do oskarżeń Klodii o trucicielstwo. Około 60 p.n.e. jednym z jej kochanków został poeta Katullus, który uwiecznił ją w poezji jako Lesbię. Innego z kochanków, Marka Celiusza Rufusa, oskarżyła po zerwaniu w 56 p.n.e., o próbę otrucia. Doszło do procesu z oskarżeniem o próbę morderstwa. Obrońcą Celiusza został Cyceron, zachowała się jego mowa Pro Caelio w której ostro atakuje sposób życia Klodii. Cyceronem kierowały osobiste pobudki, bo brat Klodii, Klodiusz był jego politycznym wrogiem. W swojej mowie Cyceron oskarżył między innymi Klodię o kazirodcze stosunki z bratem. Po procesie, w którym Celiusz został uniewinniony, Klodia znika ze źródeł, przypuszczalnie usunięta z Rzymu przez rodzinę, dla której skandal okazał się nie do zniesienia.

Quintus Caecilius Metellus Nepos członek wpływowego plebejskiego rodu rzymskiego Cecyliuszy. Urodzony przed 100 p.n.e., zmarł ok. 54 p.n.e. Historycy przez długi czas uważali, że był rodzonym synem Kwintusa Cecyliusza Metellusa Neposa Starszego, konsula 98 p.n.e. T. P. Wiseman w swoim artykule wykazał, że Nepos Starszy nie miał rodzonych dzieci i żeby kontynuować najstarszą linię Cecyliuszy adoptował młodszego syna swojego brata stryjecznego, Celera trybuna ludu w 90 p.n.e. i Serwlii. W latach 67-63 p.n.e był legatem Pompejusza, w 67 uczestniczył w walkach z piratami u wybrzeży Licii i Fenicji, w 65-64 p.n.e. prowadził działania zbrojne w Syrii, zdobywając między innymi Damaszek. Po powrocie do Rzymu został w 62 trybunem ludowym z zadaniem dbania o interesy Pompejusza. Poddał krytyce działania Cycerona w walce ze sprzysiężeniem Katyliny. Usiłował przeforsować wnioski oddające Pompejuszowi dowództwo w Italii w walce z Katylinrczykami i zezwalające Pompejuszowi starać się o konsulat pod nieobecność w Rzymie. Weto przeciwko tym wnioskom złożył jego kolega w urzędzie Marek Porcjusz Katon. Walka o te wnioski wywołała masowe rozruchy w Rzymie i w rezultacie Nepos zbiegł do Pompejusza. W 60 p.n.e. został pretorem, w 57 p.n.e. został konsulem razem z Korneliusze Lentulusem Spinterem. Byli autorami ustawy wyznaczającej Pompejusza kuratorem dostaw zboża do Italii. Napos zdecydował się poprzeć wniosek kolegi odwołujący Cycerona z wygnania. Pomógł Klodiuszowi w zdobyciu stanowiska edyla. W latach 56-55 p.n.e. zarządzał prowincją Hiszpania Bliższa. Brał udział w rozmowach triumwirów w Lukce.

Pierwszym mężem Mucji był Gajusz Mariusz Młodszy, konsul w 82 p.n.e., którego poślubiła w bardzo młodym wieku. Mariusz zginął w wyniku przegranej z Sullą wojny domowej i Mucja została młodą, bezdzietną wdową. Wprowadzone wówczas prawa proskrypcyjne zabraniały jej powtórnego małżeństwa.

Gajusz Mariusz (ur. 156 p.n.e. w południowolatyńskim Arpinum, zm. 13 stycznia 86 p.n.e.). Żonaty z Julią, ciotką Juliusza Cezara ze strony ojca, Gajusza Juliusza Cezara Starszego. Znany przede wszystkim jako reformator armii rzymskiej oraz mąż stanu w starożytnym Rzymie, przez długie lata, jako „homo novus” (czyli prowincjusz), związany ze stronnictwem popularów. W 105 p.n.e. pokonał króla numidyjskiego, Jugurtę (zobacz: wojna Rzymu z Numidyjczykami), w 104 p.n.e. Cymbrów a w (102-101 p.n.e.) Teutonów. W „Żywotach” Plutarcha określony mianem „trzeciego założyciela Rzymu” (po Romulusie i dyktatorze Kamilusie). Pod koniec kariery politycznej przeciwnik Sulli, zwolennika optymatów.

Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za obelżywe słowa Filipiki.

Sulla zmienił jednak swoja decyzję, między innymi ze względu na sytuację Mucji. W 79 p.n.e. zaaranżował jej małżeństwo z Gnejuszem Pompejuszem Wielkim. Miało to umocnić lojalność Pompejusza, niedawno owdowiałego po śmierci Emilli Skaury w połogu, też żony z politycznego nadania Sulli.

Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca (idy marcowe) 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w dniu id marcowych przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. Przed śmiercią adoptował Oktawiana Augusta (wtedy jeszcze Gaiusa Octaviusa), wyznaczając go na swego spadkobiercę.

Pompeja (Pompeia) córka Pompejusza Wielkiego, siostra Sekstusa Pompejusza i Gnejusza Pompejusza. Żona Faustusa Korneliusza Sulli, syna dyktatora Lucjusza Korneliusza Sulli, a następnie Lucjusza Korneliusza Cynny.

Mucja urodziła Pompejuszowi troje dzieci Gnejusza, Sekstusa i Pompeję.

Między 76 a 61 p.n.e. Pompejusz przebywał większość czasu poza Rzymem, prowadząc kampanie przeciwko Sertoriuszowi w Hiszpanii, przeciwko piratom na Morzu Śródziemnym, przeciwko Mitrydatesowi w Azji. Po ostatecznym powrocie do Rzymu w 62 p.n.e. przeprowadził rozwód z Mucją. Zgodnie z przekazem Cycerona podłożem była jej niewierność w czasie jego nieobecności. Miała m.in. być kochanką Cezara. Poślubiła później Marka Emiliusza Skaura, pretora w 56 p.n.e. z którym miała syna, też Marka Emiliusza Skaura. Mąż jej został oskarżony o przekupstwa wyborcze w wyborach konsulów na 53 p.n.e. i skazany na wygnanie. Mucja nie towarzyszyła mu na wygnaniu z Italii. Gdy członkowie II Triumwiratu: Oktawian, Marek Antoniusz i Marek Lepidus podzielili się władzą nad Rzymem, niezależność zdołał zachować jej syn Sekstus Pompejusz. Sprawował pełnię władzy nad Sycylią i na morzu wokół niej, kontrolując tym samym dostawy zboża do Italii. Obawa przed głodem wywoływała żądania zawarcia porozumienia między triumwirami a Sekstusem. Mucja brała udział w mediacjach mających doprowadzić do porozumienia jej syna, Seksusa, z przeciwnikami. W 39 p.n.e. doszło ostatecznie do zawarcia traktatu w Misenum godzącego Sekstusa Pompejusza z Oktawianem i Antoniuszem. Wkrótce jednak zawarte porozumienie rozpadło się, Sekstus został pokonany przez Marka Agrypę, zbiegł na Wschód, został tam jednak schwytany i stracony w 36 p.n.e. Syn Mucji, Marek Emiliusz Skaurus, po bitwie pod Akcjum wpadł w ręce Oktawiana i został skazany na śmierć. Uniknął wyroku dzięki wstawiennictwu swojej matki, Mucji.

Gnaeus Pompeius Magnus (ur. 29 września 106 p.n.e., zm. 28 września 48 p.n.e.) – rzymski polityk i dowódca wojskowy, jeden z twórców I triumwiratu, zwany przez współczesnych Pompejuszem Wielkim ze względu na wielkie sukcesy polityczne i militarne oraz zasługi dla Rzymu.

Marcus Aemilius Scaurus był rzymskim politykiem w I wieku p.n.e. syn patrycjuszowskiego wybitnego polityka rzymskiego, Marka Emiliusza Skaura i jego drugiej żony Cecylii Metelli Dalmatyki. Cecylia poślubiła potem Sullę i Marek stał się pasierbem sławnego dyktatora.