Murad V - Polski Serwis Naukowy

Murad V

Murad V (ur. 21 września 1840, zm. 29 sierpnia 1904), sułtan imperium osmańskiego od 30 maja 1876 do 31 sierpnia tego samego roku.

Murad był najstarszym synem sułtana Abdulmedżida. Objął władzę w wyniku zamachu stanu, który obalił jego wuja, Abd-ul-Aziza.

Wykształcony, o liberalnych poglądach, ukształtowanych pod głębokim wpływem kultury francuskiej, zbliżył się z aktywnym podówczas ruchem młodoosmańskim, mającym na celu przekształcenie imperium osmańskiego w silne, nowoczesne państwo.

Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān - "ten, który ma władzę") - tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.

Omdlenie (łac. syncope) – krótkotrwała utrata przytomności wywołana przejściowym globalnym zmniejszeniem perfuzji mózgowej. Charakteryzuje się szybkim rozwojem objawów aż do zupełnej utraty przytomności, krótkim czasem trwania oraz samoistnym i pełnym odzyskaniem przytomności. W praktyce jest to zdecydowanie najczęstsza przyczyna krótkotrwałych utrat przytomności. W badaniach doświadczalnych wykazano, że przerwanie dopływu krwi do mózgu na czas 6-8 sekund powoduje utratę przytomności (1), podobny efekt powoduje także spadek ciśnienia skurczowego poniżej 60 mmHg, (1), albo spadek ilości dostarczanego tlenu o 20%.

Po wiadomości o śmierci i potwierdzonych później pogłoskach o zamordowaniu odsuniętego od władzy kilka dni wcześniej Abd-ul-Aziza, Murad zemdlał, a po odzyskaniu przytomności wymiotował przez półtorej doby.. Ze względu na załamanie nerwowe nie był w stanie pełnić funkcji i ogłosić przygotowanej już nowej konstytucji. Po 93 dniach panowania został obalony pod pretekstem choroby psychicznej i uwięziony w pałacu Çiragan, gdzie pozostał aż do śmierci. Władzę przejął jego brat Abd-ul-Hamid II.

Młodzi Osmani (tr: Yeni Osmanlilar). Grupa osmańskich nacjonalistów założona w 1865, pod wpływem myślicieli zachodnioeuropejskich takich jak: Monteskiusz, Rousseau oraz Rewolucji francuskiej. Do organizatorów ruchu należał pisarz Ibrahim Şinasi, Ziya Pasza, Namık Kemal, Avni Pasza, były wezyr Mustafa Fazıl.

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

Przypisy

Alan Palmer, The Decline and Fall of the Ottoman Empire, 1992. ss. 141-143