Murray Newton Rothbard (ur. 2 marca 1926 w Nowym Jorku, zm. 7 stycznia 1995 tamże) – amerykański intelektualista, ekonomista należący do tzw. szkoły austriackiej. Rothbard przyczynił się do zdefiniowania współczesnego libertarianizmu i anarchokapitalizmu. Zwolennik wolnego rynku, radykalny przeciwnik państwa oraz krytyk propaństwowych koncepcji (etatyzmu, protekcjonizmu, interwencjonizmu, socjalizmu, faszyzmu, socjaldemokracji i innych) z pozycji etyki i moralności. Przeciwnik utylitaryzmu i hedonizmu. Proreligijny agnostyk i racjonalista, był jednym z najwybitniejszych uczniów Ludwiga von Misesa.

Życie i praca

Urodził się na Bronxie (Nowy Jork) w pochodzącej z Polski żydowskiej rodzinie Davida i Rae Rothbardów. 16 stycznia 1953 ożenił się z Joan Schumacher, która nazywał swoją „nieodzowną podstawą”.

Tytuł licencjata z matematyki i ekonomii obronił na Columbia University w 1945 roku, a stopień magistra uzyskał w 1946 roku. Pracę doktorską z ekonomii pod kierunkiem Josepha Dorfmana obronił w 1956 roku.

W latach 50. uczęszczał na seminarium do Ludwiga von Misesa na uniwersytecie nowojorskim i był pod dużym wrażeniem Ludzkiego działania Misesa.

W latach 50. i 60. pracował dla fundacji Williama Volkera nad książką Man, Economy, and State wydanej w 1962 roku. W latach 1963 – 85 był wykładowcą na Polytechnic Institute of New York University na nowojorskim Brooklynie. Od 1986 roku aż do śmierci był profesorem University of Nevada w Las Vegas.

Pod koniec lat 50. Rothbard był przez krótki czas blisko związany z Ayn Rand i Natanielem Brandenem, których później ostro krytykował. Pod koniec lat 60. Rothbard nawoływał do połączenia sił z antywojennym ruchem New Left (Nowa Lewica). Jego główny argument stanowił fakt, że ruch konserwatywny w Stanach Zjednoczonych został całkowicie opanowany przez establishment propaństwowy. W tym okresie Rothbard związał się z Karlem Hessem i założył pismo Left and Right: A Journal of Libertarian Thought (Lewica i Prawica: Dziennik myśli libertariańskiej) z Leonem Liggio i Georgiem Reschem.

W 1976 roku założył Center for Libertarian Studies, a w 1976 Journal of Libertarian Studies. Był wiceprezydentem założonego w 1982 roku Ludwig von Mises Institute. W 1987 roku założył Review of Austrian Economics, które obecnie ukazuje się jako Quarterly Journal of Austrian Economics.

W latach 70. i 80. Rothbard aktywnie działał w amerykańskiej Partii Libertariańskiej (Libertarian Party). Często angażował się w wewnętrzną politykę partii, działając wraz z Justinem Raimondo, Billem Eversem i Ronem Paulem oraz spierając się z Edem Crane’em i zwolennikami Russela Meansa. W roku 1989 Rothbard opuścił Partię Libertariańską i rozpoczął odbudowę stosunków z prawicą okresu post-zimnowojennego. Był prezesem założycielem konserwatywno-libertariańskiego Klubu Johna Randolpha (John Randolph Club) i wspierał kampanię prezydencką Patricka Buchanana w 1992 roku. Jednak tuż przed śmiercią Rothbard rozczarował się co do ruchu Buchanana.

Rothbard był współtwórcą Raportu Rothbarda-Rockwella wraz z Lew Rockwellem.

Zmarł na Manhattanie w roku 1995 roku na atak serca.

Rozejście z Karlem Hessem

Rothbard był także felietonistą Libertarian Forum. Po kłótni z Karlem Hessem, ten ostatni odszedł z redakcji. Rothbard w wywiadzie dla “The New Banner” w 1972 roku tłumaczył, że Hess poczuł się urażony jego wypowiedziami o Czarnych Panterach, których był członkiem. Uważałem Czarne Pantery za bandę chuliganów i nie widziałem żadnej przyczyny, by ich popierać. Karl był całkiem odmiennego zdania. Ale ważniejsze jest to, że Karl z anarcho-kapitalisty stał się anarcho-komunistą czy anarcho-syndykalistą – tłumaczył Rothbard.