Mutesa I - Polski Serwis Naukowy

Mutesa I (właśc. Mukaabya Mutesa I, ur. 1837, zm. 19 października 1884), od października 1856 r. do śmierci król (kabaka) królestwa Bugandy, znajdującego się na terenie dzisiejszej Ugandy.

Mutesa I przejął władzę po Ssuuna II. Pod jego rządami Buganda osiągnęła szczyt swej potęgi, choć jednocześnie był to ostatni władca kraju, dysponujący pełnią władzy. W czasie jego rządów zaczął rosnąć wpływ mocarstw europejskich na wewnętrzne sprawy Afryki. Pierwszymi Europejczykami, którzy dotarli do Bugandy i uzyskali audiencję u jej władcy byli John Hanning Speke oraz James Augustus Grant, którzy pojawili się na dworze Mutesy w 1862 r. Wkrótce potem na ziemiach tych pojawili się misjonarze katoliccy i anglikańscy, którzy zachwiali dotychczasową strukturą władzy. Mutesa był przeciwny Europejczykom, ze względu na zagrożenie własnej władzy a także z powodu potępienia przez misjonarzy praktykowanej w kraju poligamii.

Buganda - największe z tradycyjnych królestw tworzących Ugandę, zamieszkane przez 52 klany. Utworzone na przełomie XIV i XV wieku przez lud Gandów (Baganda). W latach ok. 1344-1650 była pod zwierzchnością królestwa Kitary (Bunyoro). 19 czerwca 1894 r. Brytyjczycy narzucili jej protektorat, który trwał do 9 października 1962 r. Buganda stała się wtedy częscią niepodległego afykańskiego państwa Uganda. 9 października 1963 r. pierwszym prezydentem republiki Ugandy został król bugandyjski Sir Edward Frederick Mutesa II. W 1966 r. premier Milton Apollo Obote kazał dowódcy armii, gen. Aminowi Dadzie, by zaatakował pałac króla Mutesy II. Król uciekł z kraju do Londynu 23 czerwca 1966 r. Obalono wówczas monarchie Bugandy, Toro, Bunyoro i Ankole w dniu 8 września 1967 r. W kraju zapanował terror. 24 lipca 1993 r. nowy prezydent Ugandy Yoweri Museveni podjął decyzję restaurować królestwo Bugandy. Zezwolił także na przywrócenie tradycyjnych królestw Toro, Bunyoro i Ankole. Królowie bugandyjscy noszą tytuł kabaka. Stolicą Ugandy i jednocześnie królestwa Bugandy jest Kampala. W tym państwie mieszkańcy używają języka suahili.

Mutesa zmarł w 1882 r., zaś tron objął po nim jego syn, Mwanga II. Po śmierci Mutesy na wzgórzu Kasubi w Kampali wzniesiono grobowiec, który w 1884 r. stał się grobowcem rodziny królewskiej władców Bugandy. Dziś jest on miejscem pochówku czterech kabaków, a ze względów historycznych i kulturalnych, został wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako jedno z trzech miejsc w Ugandzie.