Muzeum Archeologiczne w Heraklionie - Polski Serwis Naukowy

Muzeum Archeologiczne w Heraklionie – muzeum starożytności znajdujące się w Heraklionie na Krecie. Jest największym muzeum gromadzącym eksponaty z wykopalisk na wyspie i drugim pod względem wielkości greckim zbiorem antycznych pamiątek i wykopalisk (po Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach).

Sztuka starożytnej Grecji - okres archaiczny – najstarszy z trzech etapów rozwoju sztuki w rejonie basenu Morza Egejskiego. Początki sięgają najazdu Dorów na Peloponez w XII wieku p.n.e. i wiązanego z nim upadku kultury mykeńskiej. Wydarzenia kończące ten pierwszy okres związane są z początkiem II wojny perskiej, a ściślej z bitwą pod Salaminą oraz zniszczeniem Aten w 480 p.n.e. Okres archaiczny dzielony jest umownie na cztery mniejsze przedziały czasowe, które noszą nazwy:

Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą, i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

Historia placówki

Muzeum powstało w 1900 na bazie kolekcji lokalnegoTowarzystwa Przyjaciół Edukacji (Philekpaideutikos Syllogos), której początek sięgał 1883. Obecnie zbiory znajdują się w nowoczesnym, antysejsmicznym budynku wybudowanym w l. 1937-1940 według projektu architekta Patroklosa Karantinosa w miejscu, gdzie wcześniej stał wenecki, rzymskokatolicki klasztor pw. św. Franciszka, zniszczony przez trzęsienie ziemi w 1856. Po II wojnie światowej muzeum otworzyło swoje zbiory dla publiczności w 1952.

Káto Zákros (greckie Ζάκρος) - miejscowość kultury minojskiej położona na wschodnim wybrzeżu Krety. Przypuszcza się, że była jednym z czterech centrów administracyjnych kultury minojskiej. Jej położenie oraz dogodny port czynił ją prawdopodobnie głównym ośrodkiem handlu ze wschodem.

Malia (Mallia) - miasteczko położone na północnym wybrzeżu Krety, ok. 30 km na wschód od Iraklionu. Jedna z ważniejszych miejscowości wypoczynkowych Krety. Popularna szczególnie ze względu na piaszczystą plażę z wydmami. Około 3 km na wschód od miasta znajdują się ruiny średniominojskiego pałacu. Według mitologii pierwszym właścicielem zamku był Sarpedon, brat Minosa. Pałac wybudowano w XIX wieku p.n.e., a następnie rozbudowano w XVIII wieku p.n.e.. Około 1420 p.n.e. został zburzony przez Mykeńczyków.

Rozmieszczenie i zakres zbiorów

Ekspozycja muzeum obejmuje 20 sal, w których prezentowane są eksponaty pochodzące od czasów neolitycznych do okresu rzymskiego.

Sala I – neolit (7000-3500 p.n.e.) i okres przedpałacowy.

Sala II – okres starszych pałaców (1900-1800 p.n.e.).

Sala III – okres starszych pałaców i pałac w Fajstos (1900-1700 p.n.e.).

Sala IV – okres młodszych pałaców (1700-1450 p.n.e.) oraz pałace w Knossos, Fajstos i Malii.

Sala V – pałac w Knossos (1500-1450 p.n.e.).

Sala VI – nekropolie w Knossos, Fajstos i Malii (1450-1300 p.n.e.).

Sala VII – wille i domy w Vathypetro, Nirou, Tylissos i Amnissos, Arkalochori, Psychro i Patsos oraz nekropolie w Malii, Molchos, Gourni i Episkopi (1700-1450 p.n.e.).

Sala VIII – pałac w Kato Zakro (1700-1450 p.n.e.).

Sala IX – okres nowych pałaców we wschodniej Krecie; Palaiokastro, Psira, Gournia, Piskokephalo, Mochlos i Myrtos.

Sala X – okres popałacowy (1450-1100 p.n.e.).

Sala XI – okresy: subminojski, protogeometryczny i wczesnogeometryczny (1100-800 p.n.e.).

Sala XII – okresy: wysokogeometryczny i orientalistyczny (800-650 p.n.e.).

Sala XIII – sarkofagi minojskie.

Sala XIV – freski minojskie.

Sala XV – freski minojskie.

Sala XVI – freski minojskie.

Sala XVII – zbiory Giamalakis (Jiamalaki).

Sala XVIII – drobne wyroby z okresów: archaicznego, klasycznego i rzymskiego (VII-IV w. p.n.e.).

Sala XIX – rzeźba (650-550 p.n.e.).

Sala XX – gliptyka z okresów: klasycznego, hellenistycznego i rzymskiego (V-IV w. p.n.e.).

Galeria

Bogini z wężami (1700-1450 p.n.e.) – sala IV muzeum

Neolit (zob. neo - "nowy", lit - "kamień"; inaczej młodsza epoka kamienia) - końcowy okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu). Jego charakterystyczne cechy to uprawa roślin i hodowla zwierząt oraz stałe osady. Proces ten nazwano "rewolucją neolityczną". W neolicie rozwijają się też nowe techniki obróbki kamienia, takie jak gładzenie powierzchni i wiercenie otworów. Nazwa epoki wprowadzona przez Johna Lubbocka w 1865 roku.

Muzeum – instytucja powołana do gromadzenia, badania oraz opieki nad obiektami posiadającymi pewną wartość historyczną bądź artystyczną. W większych muzeach niewielka część z tych obiektów jest udostępniana publiczności w postaci wystaw stałych lub czasowych, natomiast reszta jest przechowywana w specjalnie do tego przystosowanych magazynach.

Dysk z Fajstos (1650-1600 p.n.e.) – sala III

Polichromowany sarkofag z Hagia Triada (1600-1450 p.n.e.) - sala XIV

Skakanie przez byka, fresk z Knossos (1600-1450 p.n.e.)

Tzw. Pierścień króla Minosa (1500-1400 p.n.e.)

Dzban z pierwszego pałacu w Fajstos, ceramika Kamares, ok. 1800 p.n.e.

Bibliografia

Antonis Vasilakis, Das Archäologische Museum Iraklion. Führer durch die Sammlungen. Athen: Verlag Adam (o. J.).

Praca zbiorowa, Encyklopedia sztuki starożytnej, WaiF i Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, s. 414, ISBN 83-01-12466-0 (PWN), ISBN 83-221-0684-X (WaiF).

Stylianos Alexiou, Minoische Kultur (Sternstunden der Archäologie). Göttingen, Frankfurt, Zürich; Musterschmidt 1976. ISBN 3-7881-1508-4.

Thomas Balistier, Der Diskos von Phaistos. Zur Geschichte eines Rätsels & den Versuchen seiner Auflösung (Sedones; 1). Mähringen: Balistier 1998. ISBN 3-9806168-1-9.

O muzeum na stronie greckiego Ministerstwa Kultury (ang.) [dostęp 2010-01-11].

Linki zewnętrzne

Wybrane eksponaty