Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 52°24′45.08″N 16°56′48.09″E / 52.4125222, 16.9466917

Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu – jest jedną z najstarszych tego typu instytucji w kraju i jedną z pierwszych placówek muzealnych w Poznaniu. Założone zostało w ostatnim dziesięcioleciu XIX wieku (w latach 1894 -1898 ) przez ówczesnego Arcybiskupa Gnieźnieńsko-Poznańskiego - Floriana Stablewskiego.W latach 2006 i 2007 dzięki pomocy funduszy europejskich budynek został gruntownie wyremontowany i w całości zaadaptowany na cele wystawiennicze, po wcześniejszym przeniesieniu Archiwum Archidiecezjalnego do sąsiedniego budynku. Aktualna powierzchnia ekspozycyjna wynosi 1400 m². Prezentowanych jest na niej 785 dzieł sztuki ułożonych w ciągi chronologiczne, stylowe i tematyczne.

Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.

Florian Stablewski (ur. 16 października 1841 we Wschowie - zm. 24 listopada 1906 w Poznaniu), arcybiskup poznański i gnieźnieński i prymas Polski w latach 1891-1906, poseł do sejmu pruskiego.

Zbiory

Muzeum Archidiecezjalne jest instytucją gromadzącą szeroko rozumiane dzieła sztuki religijnej i przedmioty świadczące o duchowości człowieka. Intencją założyciela było, aby w Muzeum "znalazły bezpieczne i odpowiednie pomieszczenie wszystkie bez wyjątku działy sztuki kościelnej jak: stare obrazy, rzeźby, przedmioty ze złota, srebra, cyny, miedzi i mosiądzu, ze szkła i kości, dawne emalie, starożytne materie, tkaniny, hafty, a dalej okazy stolarszczyzny kościelnej, wyroby ślusarskie i kowalskie, słowem wszelkie zabytki minionej przeszłości, czysto artystyczną czy historyczną wartość mające."
Ta myśl przyświeca i dzisiejszym opiekunom, a nawet nieco się rozszerza. Dzieje się tak za sprawą darów przekazywanych do Muzeum przez proboszczów, ale także przez osoby świeckie. Wśród owych darów są niejednokrotnie całe kolekcje zbierane przez lata i pod koniec życia ofiarowywane muzeum.
Zdecydowanie najcenniejszym obiektem jest Miecz świętego Piotra W „Kronice biskupów poznańskich” Jan Długosz opisuje go jako miecz, którym św. Piotr podczas pojmania Chrystusa w Ogrodzie Oliwnym odciął Malchusowi (słudze arcykapłana) ucho, a który ofiarowany został, w 968 roku, biskupowi Jordanowi, pierwszemu, wysłanemu przez papieża do Poznania biskupowi, wkrótce po chrzcie Polski. Miecz ten przez stulecia traktowany jak relikwia, przechowywany był w skarbcu Katedry Poznańskiej, a od połowy lat 90-tych XX w. eksponowany jest w Muzeum Archidiecezjalnym.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Relikwie - przedmioty związane z czymś świętym. Najczęściej są to szczątki ciała świętych lub rzeczy z nimi związanych, a także relikwie Męki Pańskiej. Są one szczególnie rozpowszechnione w katolicyzmie i prawosławiu.

Zbiory podzielić można na:

- kolekcję malarstwa i rzeźby gotyckiej - 21 kwater malarskich i 179 rzeźb z XIV, XV i XVI wieku, pełen obraz sztuki wielkopolskiej tamtych wieków, ołtarze z Grabowa Królewskiego, Krotoszyna, Marcinek, Brodów, Gostynia, Głuchowa, Madonny z Ołoboku, Łukowa, Mądrego, Niechłodu, Piety z Jeżewa, Nowego Miasta, Ceradza, Ukrzyżowany z Dolska, Kamionnej oraz kolekcja kanonika Munzenbergera.

Miecz świętego Piotra – miecz a właściwie tasak, o rozszerzającej się ku końcowi głowni znajdujący się od wielu lat w zbiorach Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu. Obecnie jego replika wykonana przez poznańskiego artystę Bogdana Puchalskiego eksponowana jest w bazylice archikatedralnej. Tasak ten wzmiankowany jest już przez Jana Długosza w Vitae Episcoporum Posnaniensium, opublikowanym w 1609, jako oryginalna broń z czasów rzymskich, bądź kopia wykonana na zlecenie i pobłogosławiona przez papieża Jana XIII (Długosz wspomina papieża Stefana VIII, jednak we wspomnianym okresie papież ten już nie żył). Zgodnie z podaniem "miecz" należał do świętego Piotra, który miał nim odciąć ucho Malchosa (J 18,10), sługi arcykapłana, podczas pojmania Jezusa Chrystusa w Getsemani. O broni tej pisze także w 1699 roku archidiakon przy poznańskiej katedrze opisując go jako fragment miecza św. Piotra trzymany w katedralnym skarbcu, lecz kilka razy do roku pokazywany wiernym. W 1721 ukazał się także dekret Kapituły Katedralnej nakazujący przeniesienie "miecza", jako relikwii do kapitularza, jako godniejszego miejsca.

Bazylika Archikatedralna św. Piotra i św. Pawła w Poznaniu – jeden z najstarszych polskich kościołów i najstarsza polska katedra (od 968), położona na Ostrowie Tumskim. Jest ona miejscem pochówku pierwszych władców Polski i przypuszczalnym miejscem chrztu Mieszka I. Obecna gotycka katedra powstała w XIV – XV w., częściowo odbudowana i regotyzowana po zniszczeniach II wojny światowej.

- kolekcję sztuki nowożytnej - dzieła polskie, włoskie, niemieckie, hiszpańskie, dzieła malarzy takich jak: Antoni van Dyck, Jacoppo Ligozzi, Federico Baroccio, Orazio Borgiani, Guido Reni, Francesco da Ribalta, Sebastiano del Piombo, Poperini, Bartłomiej Strobel, Vlastimil Hofmann, Oskar Sosnowski, Władysław Marcinkowski, Marcin Rożek.

- kolekcję portretów - portrety męskie, kobiece, dostojników kościelnych, urzędników państwowych i postaci historycznych: Mikołaja Kopernika, Augusta III, Stanisława Augusta Poniatowskiego, Stanisława Małachowskiego, Adama Mickiewicza, portrety pędzla Teodora Axentowicza i Leona Wyczółkowskiego.

- kolekcję argenteriów - wyroby ze srebra, a wśród nich - monstrancje, kielichy, pateny, cyboria, krzyże, relikwiarze, kadzielnice, dystynktoria kościelne, wota, wykonane w przeważającej części przez wielkopolskich złotników.

- kolekcję tkanin - stroje liturgiczne i paramenty kościelne: ornaty, dalmatyki, kapy, stuły, manipularze, mitry, wela, bursy, palki wykonane z różnych tkanin i przyozdobione różnymi rodzajami haftów. Obok tego polskie pasy kontuszowe z najlepszych XVII i XVIII wiecznych persjarni w Polsce, tkaniny dekoracyjne takie jak gobeliny i makaty oraz damskie suknie, szale i halki.

- kolekcję porcelany, szkła, sreber użytkowych - z XIX wiecznych europejskich wytwórni

Zobacz też

Akademia Lubrańskiego

Archidiecezja poznańska

Poznańska legenda o skradzionych hostiach

Przypisy

Muzeum Archidiecezjalne w Poznaniu