Muzeum Egipskie w Kairze

Na mapach: 30°02′52″N 31°14′00″E / 30.04778, 31.23333

Muzeum Egipskie w Kairze, Muzeum Kairskie – muzeum starożytności w stolicy Egiptu, Kairze, powstałe w 1835.

Początkowo zabytki gromadzono w ogrodzie Azbakian, później przeniesiono je do innego budynku w cytadeli Saladyna. W 1857 w Bulak August Mariette założył na bazie zgromadzonych dotychczas zbiorów muzeum sztuki egipskiej , pierwsze tego rodzaju muzeum na obszarze Bliskiego Wschodu. W 1880 zostało ono przeniesione do przybudówki pałacu Ismaila Paszy w Gizie, żeby ostatecznie ulokować się w specjalnie wybudowanym budynku, w którym mieści się do dnia dzisiejszego.

Kazimierz Józef Marian Michałowski (ur. 14 listopada 1901 w Tarnopolu, zm. 1 stycznia 1981 w Warszawie) - polski archeolog, egiptolog, historyk sztuki, członek PAN, twórca polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej.
Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Dzisiejszą siedzibę, dwupiętrowy neoklasycystyczny budynek, zaprojektował francuski architekt Marcel Dourgnon w 1900 r. Na niewielkiej powierzchni zgromadzono dotychczas ok. 120 tysięcy przedmiotów. Zwiedzający mogą podziwiać m.in. wyposażenia z grobowca faraona Tutanchamona, w tym jego złotą maskę; kolekcję portretów fajumskich, królewskie mumie, posągi faraonów, ich żon oraz bogów i bogiń egipskich.

Mumia – nazwa wywodząca się z arabskiego słowa pochodzenia perskiego mumija oznaczające "smołę", określająca zmumifikowane (zabalsamowane) ciało człowieka, zabezpieczone przed rozkładem odpowiednimi zabiegami i substancjami.
Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do politycznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku[1].

Przed budynkiem ustawiono popiersia najwybitniejszych archeologów i badaczy starożytnego Egiptu. Od 2007 r. jest wśród nich także popiersie prof. Kazimierza Michałowskiego.

Historia

Pierwszy zbiór egipskich starożytności powstał dzięki staraniom Rifa`a al-Tahtawi (1801-1873). Zainteresowany przeszłością swojego narodu zdołał doprowadzić do wydania 15 sierpnia 1835 pierwszych przepisów regulujących handel zabytkami. Decyzją wicekróla wyznaczono miejsce na przyszłe muzeum w niewielkim budynku w Ogrodach Ezbekija. Zadanie zgromadzenia i przeniesienia eksponatów powierzono francuskiemu inżynierowi i geografowi Maurice Adolphe`owi Linant de Bellefrondes-Bey (1799-1883). Rozporządzenie nie było jednak zbyt surowo przestrzegane – wciąż niszczono i handlowano starożytnościami. Sama kolekcja zmniejszała się z czasem, gdy Muhammad Ali i jego następcy dowolnie obdarowywali swoich zagranicznych gości. W końcu zbiory przeniesiono do jednej z sal Ministerstwa Edukacji na terenie Cytadeli. W 1855 kolekcja ostatecznie przestała istnieć kiedy Abbas Pasza ofiarował pozostałą część Maksymilianowi, arcyksięciu Austrii.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.
Neoklasycyzm (neo- + klasycyzm – łc. classicus ‘pierwszorzędny’) – zespół dwudziestowiecznych, różnorodnych tendencji w sztuce, literaturze, muzyce i architekturze nawiązujących do nurtu klasycystycznego lub baroku. Określany jest także jako nurt kontynuacyjny klasycyzm, konserwatywny w sztuce i literaturze XIX w. w okresie dominacji romantyzmu.

Muzeum w Bulak

W 1858 roku Said Pasza, po usilnych namowach Auguste Mariette`a, zgodził się założyć Muzeum Egipskie w pustym meczecie. Wzniesiono wtedy także zespół pawilonów magazynowych na terenie dzielnicy Bulak w Kairze. W ramach opieki nad zabytkami powołano w tym samym roku Zarząd Starożytności, którego pierwszym dyrektorem został Mariette. Wkrótce zgromadzono znaczną kolekcję zabytków z całego kraju, dzięki intensywnym pracom wykopaliskowym prowadzonym przez ówczesnego dyrektora. Mimo trudności ekonomicznych Egiptu, udało się w 1863 otworzyć dla zwiedzających pierwsze Muzeum Egipskie, mieszczące się jeszcze wtedy na terenie Administration du Transit w budynkach nad brzegiem Nilu. Zbiory stopniowo się powiększały w miarę kolejnych wykopalisk współpracowników Mariette`a.

Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – czynność projektowania i konstruowania budynków oraz innych struktur przez osobę lub komputer, głównie dla zapewnienia schronienia. Szersza definicja często włącza projekt całości otoczenia od skali makro, czyli jak budynek zintegruje się z otoczeniem, do skali mikro, czyli detale architektoniczne i konstrukcyjne, czasami meble miejskie. Jako zajęcie, architektura to rola osób i komputerów zapewniających usługi architektoniczne. Jako dokumentacja, zazwyczaj bazuje na rysunkach, architektura definiuje charakter budynku. Architekci za główne zadanie mają zapewnienie potrzeb przestrzennych i mieszkaniowych w pewnych grupach przez kreatywne organizowanie materiałów oraz komponentów, biorąc pod uwagę masę, przestrzeń, formę, głośność, teksturę, strukturę, światło, cień, materiały, program oraz pragmatyczne elementy takie jak: koszt, limity technologiczne i konstrukcyjne, aby osiągnąć równowagę z funkcjonalnym, ekonomicznym oraz często z artystycznymi i estetycznymi aspektami. To odróżnia architekturę od inżynierii.
Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.

Muzeum w Gizie

W 1878 wylew Nilu spowodował stratę kilku eksponatów. Powzięto decyzję o przenosinach zbiorów do nowego muzeum na południowym skraju wyspy Gezira. Plany te nie zostały jednak zrealizowane i przez następne dziesięć lat zabytki pozostały w Bulak. Podjętych przez Luigi Vasalli`ego i Gastona Maspero (kolejnych dyrektorów) starań także nie udało się urzeczywistnić, mimo że stłoczone w budynkach muzealnych zabytki wymagały przenosin w inne miejsce. Sytuacja wymusiła na wicekrólu Ismailu oddanie na nową siedzibę Muzeum swojej rezydencji w Gizie. W ciągu roku dokonano przeniesienia kolekcji, a następnie w 1890 dokonano oficjalnego otwarcia.

Bulak (arab: بولاق = Būlāq) - dzielnica Kairu w Egipcie, położona na północ od centrum. Nazwa pochodzi od koptyjskiego słowa oznaczającego bagna.
Protesty w Egipcie – antyrządowe protesty o charakterze społeczno-politycznym w Egipcie przeciwko złej sytuacji materialnej, bezrobociu, korupcji, ograniczaniu swobód obywatelskich i długoletnim rządom prezydenta Hosniego Mubaraka. Rozpoczęły się na masową skalę 25 stycznia 2011. Poprzedziły je pojedyncze akty protestacyjne, przyjmujące formę samospaleń. Są największymi protestami społecznymi w czasie dotychczasowych rządów prezydenta Mubaraka.

Maska Tutanchamona ze zbiorów Muzeum Egipskiego w Kairze

Kilka lat po transporcie zabytków podjęto decyzję o powstaniu nowego budynku, którego projekt wyłoniono w konkursie. Zwyciężył Francuz, Marcel Dourgnon, pokonując 72 konkurentów. Projekt zakładał wzniesienie budowli z żelbetu nawiązującej architektonicznie do elementów klasycznego antyku. Kontrakt na budowę gmachu podpisano z włoską firmą Garozzo e Zafframi i w styczniu 1897 na terenie położonym wzdłuż koszarów brytyjskiego garnizonu stacjonującego w Kairze ruszyły prace budowlane. 1 kwietnia tego samego roku odbyło się uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego w obecności księcia Abbasa Hilmy i, ponownie pełniącego funkcję dyrektora, Gastona Maspero. Pięć lat później, 9 marca 1902, włoski architekt Alessandro Barsanti rozpoczął przenosiny zbiorów z pałacu w Gizie, wykorzystując do transportu pięć tysięcy drewnianych skrzyń. W czasie szybkiej i chaotycznej przeprowadzki zabytków poważnym uszkodzeniom uległ drewniany posąg króla Hora.

Ismail Pasza (ur. 31 grudnia 1830, zm. 2 marca 1895); po arabsku: إسماعيل باشا – wicekról Egiptu od 1863 roku do 1879, kiedy został usunięty z inicjatywy Brytyjczyków. Radykalnie zmodernizował państwo, ale jednocześnie bardzo je zadłużył. Jego strategię polityki charakteryzuje zdanie: "Moje państwo nie jest dłużej w Afryce. Dlatego też jest normalnym porzucenie starych sposobów i przyjęcie nowego systemu przystosowanego do naszych społecznych warunków".
Auguste Ferdinand François Mariette (ur. 11 lutego 1821 r. w Boulogne-sur-Mer, zm. 19 stycznia 1881 r. w Kairze) – francuski historyk, archeolog i egiptolog, założyciel Muzeum Egipskiego w Kairze.

W dniu 13 lipca 1902 przeniesiono mauzoleum Mariette`a do ogrodu muzealnego, spełniając jego wolę pochowania obok gromadzonych przez siebie zabytków. Obecnie znajduje się ono na zachodnim rogu ogrodu.

Kairskie Muzeum Egipskich Starożytności otwarto oficjalnie 15 listopada 1902. Eksponaty zostały ułożone w porządku chronologicznym odpowiadającym poszczególnym epokom. Cięższe zabytki rozmieszczono na parterze, pozostałe podzielono umieszczając w kolejnych pomieszczeniach. W 1908 francuska firma Daydé, Pillé i Charwaut przebudowała świetliki umieszczone nad końcami Galerii Honorowej. Ilość napływających do muzeum,z każdym rokiem, zabytków spowodowała konieczność przygotowania piętra, w tym celu zbudowano balkony. Kolejne pomieszczenia zaadaptowano na magazyny, rozbudowano bibliotekę. Rozrastająca się kolekcja zmusiła dyrekcję Muzeum do zmian w układzie ekspozycji. W wyniku wykopalisk w Tell el-Amarna, odkryciu grobowca Tutanchamona w 1922 koniecznością stało się znalezienie miejsca dla nowych znalezisk. W tym celu wszystkie eksponowane sarkofagi władców stłoczono w innych częściach Muzeum. Przed budynkiem utworzono ogród, na środku którego znajduje się fontanna otoczona zabytkami. Cały teren Muzeum otacza żelazne ogrodzenie.

Edfu (Idfu, egip. Behdet, w czasach rzymskich Apollonopolis Magna) – miasto w południowym Egipcie na zachodnim brzegu Nilu. Stolica nomu, ośrodek produkcji rolniczej, nadgraniczne centrum handlowe.
Cytadela – w starszych fortyfikacjach samodzielna, dominująca nad miastem lub prowincją twierdza. Na terytorium własnym zadaniem cytadeli była ochrona mieszkańców w przypadku najazdu wroga. Na terytoriach podbitych cytadele budowano w celu utrzymania w posłuszeństwie mieszkańców (taką rolę miała np. cytadela Aleksandrowska w Warszawie).

Na pierwszym piętrze obecnego gmachu otwarto niedawno salę z królewskimi mumiami.

W muzeum znajduje się galeria wielkich egiptologów. W dniu 21 października 2007 roku miała miejsce uroczystość odsłonięcia popiersia Profesora Kazimierza Michałowskiego oraz otwarcie w Muzeum wystawy prezentującej dorobek 70 lat pracy polskich archeologów i konserwatorów nad Nilem.

Obecnym dyrektorem muzeum jest Mamdouh Mohamed Eldamaty.

Tell el-Amarna (staroegipskie Achetaton) - miejscowość nad środkowym biegiem Nilu, na jego wschodnim brzegu, około 320 km na południe od Kairu. Jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Egipcie. Około 1358-1340 p.n.e.[1] faraon - reformator religijny Amenhotep IV (Echnaton) — zbudował tu, na dziewiczej ziemi, stolicę swego państwa, a zarazem główny ośrodek nowej religii. Po śmierci Echnatona miasto opuszczono.
Saladyn, Al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Muzzafar Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi Al-Kurdi w skrócie Salah ad-Din al-Ajjubi (ur. 1137 lub 1138 w Tikricie w Mezopotamii, zm. 4 marca 1193 w Damaszku) – wódz i polityk muzułmański pochodzenia kurdyjskiego, sułtan Egiptu, władca imperium rozciągającego się od Sudanu po Syrię, od Jemenu przez Półwysep Arabski, północny Irak do wschodniej Turcji (Diyarbakır), uważany za założyciela dynastii Ajjubidów.

Seventy Years of Polish Archaeology in Egypt

Od 21 października do 31 stycznia 2008 roku w Muzeum Egipskim w Kairze otwarta była wystawa, prezentująca najcenniejsze zabytki pozyskane podczas prac prowadzonych przez polskie misje wykopaliskowe z terenu całego Egiptu: Edfu, Sakkary, Deir el-Bahari, Tell Atrib, Aleksandrii, Sheich abd el-Gurna, Naqlun. Dla zwiedzających wystawiono m.in. rekonstrukcje dwóch późnopredynastycznych figur pokrytych złotą blachą oraz unikatowe, miniaturowe figurki wykonane z kła hipopotama datowane na okres wczesnodynastyczny ze stanowiska Tell el-Farcha w Delcie Nilu. Kuratorem wystawy była Aleksandra Majewska. Wystawa rozpoczęła się uroczystością odsłonięcia popiersia Profesora Kazimierza Michałowskiego w panteonie wielkich egiptologów w Muzeum Egipskim.

International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
Tell el-Farcha to stanowisko archeologiczne położone w północno-wschodniej Delcie Nilu (Egipt) ok. 120 km od Kairu ok. 10 km od współczesnego miasta El Senbellawein i ok. 15 km od starożytnego Mendes, które odegrało znaczącą rolę w historii upadku Tell el-Farcha. Tworzą go trzy wzgórza-komy o łącznej powierzchni ok. 4,5 ha, których wysokość ponad poziom otaczających pól uprawnych nie przekracza 5 metrów. Południową i wschodnią granicę stanowiska wyznacza współczesna wieś Ghazala, pod którą zapewne znajduje się jego niedostępna już część, zaś północną kanał irygacyjny.

Początkowo wystawa miała być otwarta do 21 listopada 2007. W związku z wielkim zainteresowaniem, jakie wzbudziła polska wystawa archeologiczna w Kairze, przedstawiciele Najwyższej Rady Starożytności Egiptu zadecydowali o jej przedłużeniu do końca stycznia 2008.

Zaprezentowano na niej 150 eksponatów z dziewięciu polskich muzeów

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)